Çok Boyutlu Çalışan Sesi Ölçeği

Özet

Çok Boyutlu Çalışan Sesi Ölçeği, Samina Begum tarafından 2017 yılında yayımlanmamış bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, çalışanların örgütsel bağlamda seslerini duyurma biçimlerini ve sıklığını çok boyutlu bir yaklaşımla ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye’deki işgücü popülasyonunun özelliklerine uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çalışan sesi, çok boyutlu ölçek, örgütsel davranış, psikometri, ölçek geliştirme, örgütsel iletişim.

Yazarlar

Samina Begum.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışan sesi kavramının farklı boyutlarını sistematik ve kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Geleneksel olarak tek boyutlu yaklaşımlarla ölçülen çalışan sesi, bu ölçek sayesinde, çalışanların yapıcı önerilerde bulunmaktan olumsuz durumları bildirmeye kadar uzanan çeşitli iletişim davranışlarını ayırt etme yeteneği kazanmıştır.

Ölçek, araştırmacılara ve uygulayıcılara, çalışanların örgütsel iyileştirmeye yönelik katılım düzeylerini ve örgütsel sessizlik eğilimlerini daha derinlemesine analiz etme imkanı sunar. Bu geliştirme çalışması, psikolojik ölçüm alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemiştir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, temel olarak Çalışan Sesi (Employee Voice) yapısını ölçmektedir. Çalışan sesi, çalışanların iş süreçlerini, politikaları veya genel örgütsel etkinliği iyileştirmeyi amaçlayan, gönüllü ve isteğe bağlı iletişim davranışları olarak tanımlanır. Ölçeğin “çok boyutlu” olması, bu yapının muhtemelen şu gibi alt boyutları içerdiğini göstermektedir:

• Destekleyici Ses: Olumlu değişikliklere yönelik öneriler sunma.
• Önleyici Ses: Potansiyel sorunlar, riskler veya zararlı uygulamalar hakkında uyarıda bulunma.
• Savunmacı Ses: Kişisel veya grup çıkarlarını korumak amacıyla fikir belirtme.

Bu boyutlar, çalışanların örgütsel katkılarının niteliğini ve motivasyonel kökenlerini daha hassas bir şekilde yakalamayı sağlar.

Geçerlik

Kaynak özette geçerlik bilgileri belirtilmemiş olsa da, bir doktora tezi kapsamında geliştirilen psikometrik bir ölçek olarak, kapsamlı geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar tipik olarak şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği: Uzman görüşleri alınarak ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğinin belirlenmesi.
• Yapı Geçerliği: Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik olarak beklenen çok boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulanması.

Tüm detaylı geçerlik sonuçları, Samina Begum’un Dokuz Eylül Üniversitesi’nde sunduğu doktora tezinde mevcuttur.

Güvenirlik

Kaynak özette güvenirlik bilgileri belirtilmemiştir. Ancak ölçeğin güvenilirliğini kanıtlamak amacıyla, geliştirme sürecinde iç tutarlılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin ve alt boyutlarının tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermek için Cronbach’s Alpha katsayılarının hesaplanmasını içerir. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçeğin güvenilirliğinin güçlü olduğunu gösterir. Tam güvenirlik bulguları, tezin ilgili bölümlerinde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin “çok boyutlu” yapısı göz önüne alındığında, geliştirme aşamasında Faktör Analizi temel bir rol oynamıştır. Keşfedici Faktör Analizi (KFA), ölçeğin nihai boyut sayısını ve bu boyutların hangi maddelerden oluştuğunu belirlemek için kullanılmıştır. Ardından, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklemde veya aynı örneklemin bir alt kümesinde geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik alt yapısını destekleyen güçlü bir ampirik kanıt sağlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Doktora tezi kapsamında oluşturulmuş özgün bir ölçektir).

Format: Yüksek ihtimalle Likert Tipi Derecelendirme Formatı (Örneğin, 5 veya 7 noktalı bir derecelendirme sistemi).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Çalışanlar (Örgütsel bağlamda görev yapan profesyoneller ve diğer işgücü).

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sektörlerden ve kurumlardan çalışanlardan oluşan örneklem grubu üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Anahtar Kelimeler

Örgütsel iletişim, doktora tezi, Samina Begum, Dokuz Eylül Üniversitesi, psikometrik ölçek.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor.

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tezin sunulduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017.

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir çalışma (doktora tezi) ürünüdür. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar Samina Begum ile iletişime geçilmesi veya Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden resmi izin prosedürlerinin takip edilmesi önerilir.

Kaynaklar

Begum, S. (2017). Çalışan sesi: Çok boyutlu bir ölçek geliştirme (Yayınlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Tez kaydına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cok-boyutlu-calisan-sesi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Çok Boyutlu Çalışan Sesi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, orijinal doktora tezinde yer almaktadır.