Çalgı performans Yönetimi Öz Yeterlik Algısı Ölçeği

Öz

Çalgı Performans Yönetimi Öz Yeterlik Algısı Ölçeği (ÇPYÖYAÖ), bireylerin enstrüman performanslarını başarıyla yönetme ve icra etme yeteneklerine dair sahip oldukları öznel yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle müzik eğitimi alanında öğrenim gören veya profesyonel düzeyde çalgı icra eden bireylerin, performans öncesi hazırlık, sahne kaygısıyla başa çıkma ve icra sırasındaki odaklanma gibi kritik yönetim süreçlerindeki yeterlik algılarını değerlendirmeye odaklanmaktadır. Ölçek, 2021 yılında Can ve Yorulmaz-Birdal tarafından yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışması sonucunda literatüre kazandırılmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, akademik standartlara uygun olarak içerik ve yapı geçerliği süreçlerini içermiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin müzik performans yönetimi bağlamındaki öz-yeterlik yapısını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir. Bu araç, müzik psikolojisi ve pedagojisi alanlarında, öğrencilerin gelişim düzeylerini belirlemede ve hedef odaklı müdahale programları tasarlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Çalgı performansı, Performans yönetimi, Müzik eğitimi, Psikometri, Ölçek geliştirme, Sahne kaygısı.

Yazarlar

Ümit Kubilay Can, Özlem Yorulmaz-Birdal

Amaç

Çalgı Performans Yönetimi Öz Yeterlik Algısı Ölçeği’nin temel amacı, çalgı icracılarının ve müzik öğrencilerinin, performans süreçlerini (hazırlık, icra anı ve sonrası) etkin bir şekilde yönetebilme yeteneklerine dair inanç düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu öz-yeterlik algısı, bireyin müzikal başarısını ve motivasyonunu doğrudan etkileyen merkezi bir psikolojik yapıdır.

Ölçek, mevcut literatürdeki genel öz-yeterlik veya sahne kaygısı ölçeklerinden farklı olarak, özellikle çalgı performansının yönetimsel ve teknik boyutlarına odaklanmış, bu alana özgü bir ölçüm aracı ihtiyacına yanıt vermiştir. Elde edilen veriler, eğitimcilerin ve araştırmacıların, performans kaygısını azaltma ve öz-yeterliği artırma stratejilerini daha hedefli bir şekilde geliştirmesine olanak tanır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı temelinde tanımlanan ve bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair inancını ifade eden öz-yeterlik (self-efficacy) psikolojik yapısını ölçmektedir. ÇPYÖYAÖ, bu yapıyı çalgı performansı bağlamına uyarlayarak, icracının kendi performansını yönetme becerisine olan güvenini değerlendirir.

Ölçek maddeleri genellikle performans hazırlık süreçlerini (planlama, pratik disiplini), icra anındaki dikkat yönetimi ve duygusal düzenlemeyi, ayrıca performans sonrası değerlendirme ve geri bildirim süreçlerini kapsayan alt boyutlardan oluşmaktadır. Bu çok boyutlu yapı, öz-yeterlik algısının yalnızca teknik yeterlilikten ibaret olmadığını, aynı zamanda bilişsel ve duygusal yönetim becerilerini de içerdiğini vurgular.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında kapsamlı geçerlik analizleri yürütülmüştür. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış, böylece maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği ise temel olarak Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlarla uyumlu bir faktör yapısına sahip olduğunu kanıtlamıştır. Kaynak makale (Can ve Yorulmaz-Birdal, 2021), ölçeğin çalgı performans yönetimi bağlamında geçerli bir ölçüm sağladığını detaylı istatistiksel sonuçlarla desteklemektedir.

Güvenirlik

ÇPYÖYAÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığı, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır.

Geliştirme çalışmasında elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle uyumlu olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verme potansiyelini, yani yüksek derecede güvenilir olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Çalgı Performans Yönetimi Öz Yeterlik Algısı Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğunu belirlemiş; DFA ise bu boyutların teorik modele ne kadar uyduğunu test etmiştir.

Analiz sonuçları, ölçeğin birden fazla alt boyuta sahip olduğunu ve bu alt boyutların çalgı performans yönetiminin farklı yönlerini (örneğin, teknik hazırlık öz-yeterliği, duygusal yönetim öz-yeterliği) bağımsız ancak ilişkili bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Bu çok faktörlü yapı, çalgı icracılarının performans yönetimindeki karmaşık öz-yeterlik algısını detaylı olarak incelemeye olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi belirtilmemiş olsa da, öz-yeterlik ölçekleri tipik olarak çok noktalı Likert tipi bir format kullanır (Örneğin, “Hiç uygun değil”den “Tamamen uygun”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Müzik öğrencileri, çalgı icracıları.

Yaş Grubu: Genellikle üniversite öğrencileri ve genç yetişkinler (Müzik eğitimi alan bireyler).

Popülasyon Detayları: Çalışma, müzik eğitimi veya konservatuvar programlarına kayıtlı öğrenciler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Çalgı icrası, Öz-güven, Müzik geçerlik, Güvenirlik, OPUS Dergisi, Akademik performans.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın bağlı olduğu kurum adresi (Kaynakta belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Ümit Kubilay Can) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

Can, Ü. K., ve Yorulmaz-Birdal, Ö. (2021). Çalgı Performans Yönetimi Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği geliştirme çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(38), 5125 – 5160. DOI: 10.26466/opus.851048

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişilebilir:

• Makale Linki: dergipark.org.tr
• Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: calgi-performans-yonetimi-oz-yeterlik-algisi-olcegi-gelistirme-calismasi-toad.pdf

Çalgı Performans Yönetimi Öz Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Can ve Yorulmaz-Birdal, 2021) başvurulması gerekmektedir.