Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği (ÇEYTÖ), Sedat Karagül tarafından 2020 yılında geliştirilmiş, bireylerin çocuk edebiyatına karşı sahip oldukları tutumları bilimsel yöntemlerle değerlendirmeyi amaçlayan bir araçtır. Ölçek, toplam 26 maddeden oluşmakta olup, geliştirme süreci kapsamında kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması yürütülmüştür. Bu çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlamlığını ortaya koyarak, özellikle eğitim bilimleri alanında tutum araştırmalarına katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

Ölçek, tutum yapısını Farkında Olma, Değer Verme ve Kabullenme olmak üzere üç temel faktör boyutu altında incelemektedir. Elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayıları (genel ölçek için .88), ÇEYTÖ’nün tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk edebiyatı, tutum, ölçek geliştirme, psikometri, güvenirlik, geçerlik, eğitim.

Yazarlar

Sedat Karagül

[quads id=5]

Amaç

Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin, özellikle öğretmen adaylarının ve eğitimcilerin, çocuk edebiyatına yönelik geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri, yani tutumları, sistematik ve objektif bir biçimde ölçmektir. Bu araç, alanda yapılan bilimsel araştırmalara veri sağlamak ve çocuk edebiyatının eğitim programlarındaki yerinin etkinliğini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, kullanıcıların çocuk edebiyatı materyallerini ne ölçüde benimsediğini, değer verdiğini ve pedagojik süreçlerde kullanmaya istekli olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Bu sayede, eğitim fakültelerinde verilen çocuk edebiyatı derslerinin etkililiği hakkında önemli geri bildirimler elde edilebilir.

Yapı

Ölçek, bireylerin çocuk edebiyatına yönelik genel tutumunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Geliştirme çalışmaları, tutumun üç ana faktör veya bileşen etrafında şekillendiğini ortaya koymuştur:

• Farkında Olma: Bireyin çocuk edebiyatının önemi, faydaları ve potansiyeli hakkındaki bilişsel farkındalık düzeyi.
• Değer Verme: Bireyin çocuk edebiyatına atfettiği önem ve duygusal yatırım.
• Kabullenme: Bireyin çocuk edebiyatı materyallerini kişisel veya mesleki yaşamına entegre etme ve kullanma istekliliği.

Geçerlik

Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği’nin geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlik analizlerini içermiştir. Çalışmanın başlığı, hem geçerlik hem de güvenirlik çalışmalarının bir arada yürütüldüğünü belirtmektedir.

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla muhtemelen Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin üç faktörlü yapısının (Farkında Olma, Değer Verme, Kabullenme) teorik beklentilerle ve veri yapısıyla uyumlu olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu göstermekte olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır:

• Farkında Olma boyutu güvenirlik katsayısı: .85
• Değer Verme boyutu güvenirlik katsayısı: .83
• Kabullenme boyutu güvenirlik katsayısı: .75

Ayrıca, 26 maddeden oluşan tüm ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplamalar sonucunda yüksek bir değer olan .88 olarak bulunmuştur. Bu yüksek katsayılar, ÇEYTÖ’nün ölçüm hatasını minimize ettiğini ve tekrarlanabilir sonuçlar üretebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla uygulanan faktör analizi, tutum yapısının üç ana bileşenden oluştuğunu göstermiştir. Bu üç boyutlu yapı, kuramsal beklentilere uygun olarak ölçekteki 26 maddenin dağılımını açıklamaktadır.

Faktörlerin adlandırılması ve maddelerin faktör yükleri, bireylerin çocuk edebiyatına yönelik tutumlarının tek bir boyutta değil, bilişsel (Farkındalık), duygusal (Değer Verme) ve davranışsal (Kabullenme) eğilimler şeklinde çok yönlü olduğunu doğrulamıştır. Bu ayrım, ölçeğin detaylı ve incelikli bir tutum değerlendirmesi yapmasına olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öz Bildirimli Tutum Ölçeği)

Format: 26 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, tutum ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim bilimleri alanında çalışan veya öğrenim gören bireyler (Öğretmen adayları/Eğitimciler).

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle üniversite çağı ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçek, çocuklarla çalışan veya çalışacak olan kişilerin çocuk edebiyatına bakış açısını ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Uygulaması kolay, kağıt tabanlı veya dijital olarak sunulabilen öz bildirim metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Sedat Karagül, 2020, psikometri, eğitim, çocuk edebiyatı, tutum ölçeği, öğretmen adayı.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sedat Karagül (İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, e-posta domainine dayanarak).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Sedat Karagül tarafından 2020 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için yazarın izninin alınması tavsiye edilir. Ticari veya büyük ölçekli araştırmalar için ücretlendirme bilgisi doğrudan sorumlu yazar ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Ölçeğin orijinal akademik makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilmektedir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cocuk-edebiyatina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Karagül, S. (2020). Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 3(2), 203-226. doi: 10.47935/ceded.836154

[quads id=5]

Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 26 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin tam metnine, kaynak olarak belirtilen Karagül (2020) makalesinden ulaşılması gerekmektedir; maddeler bu kaynak içerikte listelenmemiştir.