Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği (Türkçe BEST)

Özet

Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği (Türkçe BEST), orijinal ölçeğin Türkçe diline bir uyarlamasıdır. Bu ölçek, özellikle Borderline Kişilik Bozukluğu (BKB) ile ilişkili şiddet eğilimlerini ve davranışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 15 maddeden oluşmakta olup, bireylerin şiddetle ilgili düşüncelerini, duygularını ve olumsuz davranışlarını değerlendiren alt boyutlara sahiptir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir. Ölçek, Ercan Akın tarafından 2017 yılında yüksek lisans tezi kapsamında Türkçeye kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Borderline Kişilik Bozukluğu, Şiddet Değerlendirme, Ölçek Uyarlaması, BEST, Öfke, Saldırganlık, Psikometri, BKB.

Yazarlar

Ercan Akın

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Borderline Kişilik Bozukluğu spektrumundaki bireylerde şiddetle ilişkili davranışları, duygusal durumları ve bilişsel eğilimleri sistematik olarak değerlendirmektir. Bu değerlendirme, klinik ortamlarda risk analizi, tanı destek süreçleri ve uygun tedavi planlaması için kritik öneme sahiptir.

Türkçe BEST, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak Türk kültürüne adapte edilmiş ve böylece Türkiye’deki ruh sağlığı uzmanlarına, BKB ile ilişkili şiddet eğilimlerini güvenilir bir şekilde ölçme imkanı sunmuştur. Ölçek, 15 madde ile şiddet potansiyelinin farklı yönlerini ele almaktadır.

Yapı

Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği (BEST), Borderline Kişilik Bozukluğu‘nun temel özelliklerinden kaynaklanan şiddet potansiyelini ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Ölçek genel olarak üç ana alt boyutta şiddetle ilgili eğilimleri kapsar:

• Düşünceler ve Duygular: Şiddete yönelik bilişsel ve duygusal yatkınlıklar, örneğin boşluk duygusu ve kontrolsüz öfke.
• Olumsuz Davranışlar: Fiziksel kavgalar, mülk yıkımı, kendine zarar verme veya intihar girişimleri gibi dışa dönük saldırganlık eylemleri ve dürtüsel davranışlar.
• Olumlu Davranışlar: Şiddeti kontrol etme veya şiddetten kaçınma eğilimlerini yansıtan adaptif stratejiler.

Bu alt ölçekler, BKB hastalarında gözlemlenen şiddet davranışlarının heterojen yapısını yakalamayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Türkçe BEST ölçeğinin geçerlik çalışması, yapısal geçerliği destekleyen güçlü kanıtlar sunmuştur. Özellikle eş zamanlı geçerlik (concurrent validity) kapsamında, ölçeğin alt ölçekleri ile Türkçe BPQ (Borderline Kişilik Anketi) ve orijinal BPQ ölçeklerinin alt ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur.

Yapılan analizlerde, BEST ölçeğinin Düşünceler ve Duygular alt ölçeği ile Olumsuz Davranışlar alt ölçeklerinin, hem Türkçe BPQ hem de orijinal BPQ ölçeklerinin bütün alt ölçekleri arasında anlamlı ve pozitif yönde korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, BEST ölçeğinin borderline kişilik özellikleriyle ilişkili şiddet yapısını başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve yakınsak geçerliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, Cronbach Alfa İç Tutarlılık analizi tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin maddelerinin kendi içinde tutarlı olduğunu göstermektedir. Bütün ölçek için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) 0.75 olarak bulunmuştur.

Alt ölçekler bazında iç tutarlılık katsayıları ise şöyledir:

• Düşünceler ve Duygular alt ölçeği için Cronbach Alfa: 0.80
• Olumsuz Davranışlar alt ölçeği için Cronbach Alfa: 0.65
• Olumlu Davranışlar alt ölçeği için Cronbach Alfa: 0.67

Tüm alt ölçeklerin katsayılarının 0.60 eşiğinin üzerinde olması, Türkçe BEST ölçeğinin kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin uyarlama çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yanı sıra faktör yapısını da incelemiştir. Bu çalışma, ölçeğin çok boyutlu yapısını destekler niteliktedir. Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe popülasyonunda da korunduğu ve ölçeğin üç temel faktöre ayrıldığı belirtilmiştir: Düşünceler ve Duygular, Olumsuz Davranışlar ve Olumlu Davranışlar.

Faktör analizi sonuçları, 15 maddenin psikometrik olarak anlamlı bir şekilde bu üç alt boyuta dağıldığını ve her bir alt ölçeğin, ölçmeye çalıştığı şiddet eğilimi boyutunu yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir. Bu yapısal inceleme, ölçeğin yapı geçerliğini güçlendiren temel adımlardan biridir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler (Adults)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle yetişkin örneklem)

Population Details: Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisans tezi örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Ölçek 15 maddeden oluşur ve 5’li Likert Tipi bir derecelendirme sistemi kullanır. Derecelendirme, 5’ten (neredeyse her zaman) 1’e (neredeyse hiçbir zaman) doğru yapılmaktadır. Yüksek puanlar, Borderline Kişilik Bozukluğu ile ilişkili şiddet eğilimlerinin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Saldırganlık, Psikopatoloji, Psikometrik Geçerlik, İç Tutarlılık, Borderline Kişilik Bozukluğu (BKB), Faktör Yapısı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değil.

Correspondence Address: Sorumlu Yazar: Ercan Akın. (Detaylı iletişim bilgileri için tezin referans kaynağına başvurulmalıdır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama ve psikometrik özellikleri üzerine çalışma 2017 yılında tamamlanmıştır. Kullanım izinleri ve güncel ücret bilgileri için sorumlu yazar Ercan Akın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir:

tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Akın, E. (2017). Borderline şiddet değerlendirme ölçeği Türkçe versiyonunun (Türkçe BEST) geçerlik, güvenirliği ve faktör yapısı (Yüksek lisans tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: borderline-siddet-degerlendirme-olcegi-turkce-best-toad.pdf

Borderline Şiddet Değerlendirme Ölçeği (Türkçe BEST) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek toplamda 15 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda belirtilen maddeler ölçekten örneklerdir:

• Madde 7 Boşluk duygusu hissetmek.
• Madde 12 Öfke patlamaları ya da ilişki sorunları, fiziksel kavgalar ve mülklerin yıkımına yol açan öfke ile ilgili sorunlar.
• Madde 10 Kasten kendinize zarar vermek için bir şey yapmak ya da intihar girişiminde bulunmak.