Biyoloji Dersi Motivasyon Anketi

Özet

Biyoloji Dersi Motivasyon Anketi, öğrencilerin biyoloji dersine yönelik motivasyon düzeylerini ve bu motivasyonu oluşturan temel psikolojik yapıları ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Ölçek, öğrencilerin hem içsel hem de dışsal motivasyon kaynaklarını, derse olan ilgilerini, sorumluluk algılarını, özgüven düzeylerini ve sınav kaygılarını altı ayrı boyutta değerlendirmektedir. Bu anket, eğitim araştırmacıları ve öğretmenler için öğrencilerin öğrenme süreçlerindeki motivasyonel engellerini ve güçlü yönlerini belirlemede önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Biyoloji Eğitimi, Öğrenci Motivasyonu, İçsel Motivasyon, Dışsal Motivasyon, Başarı Kaygısı, Ölçek Uyarlama, Faktör Analizi, Güvenilirlik.

Yazarlar

Gülay Ekici

Amaç

Biyoloji Dersi Motivasyon Anketinin temel amacı, lise veya üniversite düzeyindeki öğrencilerin biyoloji dersine özgü motivasyon yapılarını standart ve sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türk eğitim sistemi bağlamında öğrencilerin öğrenme çabalarını, öz yeterlilik inançlarını ve kaygı düzeylerini ölçebilecek geçerli bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin biyoloji dersine olan tutumlarını derinlemesine anlamalarına yardımcı olur. Elde edilen veriler, biyoloji öğretim yöntemlerinin geliştirilmesi ve öğrencilerin motivasyonunu artırmaya yönelik spesifik müdahalelerin tasarlanması için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin biyoloji dersine yönelik motivasyonunu çok boyutlu bir yapı olarak ele alır ve altı temel faktörden oluşur. Bu faktörler, öğrencilerin öğrenme sürecine yaklaşımlarını ve duygusal tepkilerini kapsamaktadır.

Ölçekte ölçülen altı temel boyut ve bu boyutlara ait tanımlayıcı maddeler şunlardır:

• İçsel Motivasyon Boyutu: Biyoloji dersini öğrenmekten alınan haz ve ilgiye odaklanır.
• Dışsal Motivasyon Boyutu: Sınavlarda başarılı olma, not alma veya diğer öğrencilerden daha iyi olma gibi dışsal ödüllere yönelik güdülenmeyi ölçer.
• Biyoloji Öğrenmeye İlgi Boyutu: Biyoloji ders içeriğinin kişisel amaçlar ve gelecek hedefleri ile bağlantısını algılama derecesini ifade eder.
• Biyoloji Öğrenmede Sorumluluk Boyutu: Biyoloji dersini öğrenebilmek için gösterilen çaba ve sorumluluk alma düzeyini değerlendirir.
• Biyoloji Öğrenmede Güven Boyutu: Biyoloji dersindeki başarıya dair öz yeterlilik ve inanç seviyesini ölçer.
• Biyoloji Sınavlarında Endişe Boyutu: Biyoloji dersi sınav zamanı geldiğinde hissedilen kaygı ve stres düzeyini belirler.

Geçerlik

Biyoloji Dersi Motivasyon Anketinin Türkçe formunun yapı geçerliği, madde analiz çözümlemesi ve Varimax Faktör Analizi ile test edilmiştir. Yapılan döndürme işlemi sonucunda, anketin orijinal yapısıyla tutarlı olarak altı faktörlü bir yapının ortaya çıktığı belirlenmiştir.

Analizler, özdeğeri (eigenvalue) 1’den büyük altı faktörün bulunduğunu göstermiştir. Bu bulgu, Türkçe uyarlamanın, biyoloji dersi motivasyon anketinin orijinalinde yer alan altı faktörlü yapıyı başarıyla yansıttığını ve yapı geçerliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Anketin geneli için hesaplanan Cronbach Alpha değeri 0.87 olarak belirlenmiştir, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt faktörlerin güvenirlik değerleri de yüksek iç tutarlılığı desteklemektedir:

• Birinci faktör (İçsel Motivasyon) için: 0.85
• İkinci faktör (Dışsal Motivasyon) için: 0.80
• Üçüncü faktör (Biyoloji Öğrenmeye İlgi) için: 0.83
• Dördüncü faktör (Biyoloji Öğrenmede Sorumluluk) için: 0.88
• Beşinci faktör (Biyoloji Öğrenmede Güven) için: 0.86
• Altıncı faktör (Biyoloji Sınavlarında Endişe) için: 0.89

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi, temel bileşenler yöntemini kullanmış ve faktörlerin daha net yorumlanabilmesi için dik döndürme yöntemlerinden Varimax rotasyonu uygulanmıştır. Analiz sonucunda, toplam varyansın önemli bir kısmını açıklayan ve özdeğeri 1’den büyük olan altı bağımsız faktör tanımlanmıştır.

Bu altı faktörün varlığı, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türkçe formda da korunduğunu doğrulamakta ve biyoloji dersi motivasyonunun altı farklı boyutta incelenmesine olanak sağlamaktadır. Bu bulgular, ölçeğin yapısal bütünlüğünün sağlam olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Maddelerin Derecelendirilmesi: (1) “Kesinlikle katılmıyorum”, (2) “Katılmıyorum”, (3) “Kararsızım”, (4) “Katılıyorum” ve (5) “Kesinlikle katılıyorum”.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dil (Bilinmiyor/Genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Genellikle lise ve üniversite öğrencileri).

Yaş Grubu: Ergenlik ve Genç Yetişkinlik.

Popülasyon Detayları: Biyoloji dersi alan eğitim kademelerindeki öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Motivasyonu, Likert Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Özgüven, Varimax Rotasyonu, İç Tutarlılık, Gülay Ekici.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gülay Ekici

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması 2009 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar Gülay Ekici ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

biyoloji-dersi-motivasyon-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Ekici, G. (2009). Biyoloji Dersi Motivasyon Anketinin Türkçe’ye uyarlanması. Çağdaş Eğitim Dergisi, 34, 6-15.

Biyoloji Dersi Motivasyon Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• İçsel motivasyon boyutu :Biyoloji dersini öğrenmekten hoşlanırım.
• Dışsal motivasyon boyutu: Biyoloji dersi sınavlarında diğer öğrencilerden daha başarılı olmak isterim.
• Biyoloji öğrenmeye ilgi boyutu: Öğrendiğim biyoloji dersi kişisel amaçlarımla bağlantılıdır.
• Biyoloji öğrenmede sorumluluk boyutu : Biyoloji dersini öğrenebilmek için gerekli çabayı gösteririm.
• Biyoloji öğrenmede güven boyutu: Biyoloji dersinde başarımın diğer öğrencilerle ayni seviyede ya da onlarda daha iyi olacağını düşünürüm.
• Biyoloji sınavlarında endişe boyutu: Biyoloji dersi sınav zamanı geldiğinde endişelenirim.