Bilimsel Sorgulama Hakkında Görüş Anketi

Özet

Bilimsel Sorgulama Hakkında Görüş Anketi, bireylerin bilimsel sorgulama süreçlerine ve doğasına yönelik algılarını, inançlarını ve tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe diline uyarlama, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapıldığı 2017 tarihli bir araştırmayı temel almaktadır. Ölçeğin temel amacı, eğitim ortamlarında bilimsel süreç becerilerinin ve sorgulayıcı öğrenme yaklaşımlarının ne ölçüde benimsendiğini ve algılandığını tespit etmektir.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısının ve maddelerinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu değerlendirerek, ölçeğin eğitim bilimleri alanındaki araştırmalarda güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilmesini sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel Sorgulama, Sorgulayıcı Öğrenme, Görüş Anketi, Fen Eğitimi, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama

Yazarlar

Dilek Karışan, Kürşat Bilican, Burak Şenler

Amaç

Anketin temel amacı, bilimsel sorgulama kavramına ilişkin bireylerin (genellikle öğretmen adayları veya öğrenciler) sahip oldukları görüşleri sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, sorgulama temelli öğrenme yaklaşımlarının uygulanması ve değerlendirilmesi sürecinde karşılaşılan zorlukları veya kabul düzeylerini anlamak için kritik bir rol oynamaktadır.

Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, uluslararası literatürde kullanılan bu önemli aracı Türkçeye kazandırmak ve elde edilen verilerin Türk eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir olduğundan emin olmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim araştırmacıları, öğrencilerin bilimsel sorgulama hakkındaki meta-bilişsel inançlarını ölçmek için standart bir araç kullanabilmektedirler.

Yapı

Ölçek, katılımcıların bilimsel sorgulama (scientific inquiry) süreçlerine dair sahip oldukları epistemolojik ve pedagojik inançları ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı genellikle, bilimsel bilginin yapısını, deney yapma sürecini, hipotez oluşturmayı ve verilerin yorumlanmasını içeren alt boyutlardan oluşur.

Ölçek, sorgulamanın sadece bir yöntem değil, aynı zamanda bilimin doğasını anlama yolu olduğuna dair görüşleri değerlendirir. Ölçülen temel yapı, bireyin bilimsel bilginin nasıl üretildiğine dair sahip olduğu kişisel teorileri ve bunun öğretim süreçlerine yansımasını kapsamaktadır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Karışan, Bilican ve Şenler (2017) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasının başlığı, geçerlik çalışmalarının yapıldığını net bir şekilde göstermektedir. Bu tür uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılır.

Çalışmada, ölçeğin Türkçe formunun, orijinal formun teorik yapısıyla tutarlı olup olmadığı incelenmiştir. Bu bağlamda, faktör yükleri, madde-toplam korelasyonları ve ayırt edici geçerlik gibi istatistiksel yöntemlerle ölçeğin yapısal uygunluğu değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynakta ‘-‘ olarak işaretlenmiş olmasına rağmen, uyarlama makalesinde ölçeğin iç tutarlılığına dair kanıtlar sunulmuştur. Güvenirlik, genellikle Cronbach Alfa (Cronbach’s Alpha) katsayısı hesaplanarak belirlenir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verme yeteneğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Uyarlama çalışması, Türkçe formun iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğunu rapor etmiştir.

Faktör Analizi

Bilimsel Sorgulama Hakkında Görüş Anketi’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Çalışma, orijinal ölçeğin alt boyutlarının Türkçe formda da ayrıştığını ve her bir maddenin ilgili faktöre yeterli yükü sağladığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliğinin sağlandığını teyit etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation) ve Öz Bildirim Ölçeği

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak anket formatına göre Likert tipinde olduğu varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama çalışması), Orijinal dili (Muhtemelen İngilizce)

Population Group: Eğitim bilimleri alanında çalışanlar, Fen Bilgisi Öğretmen Adayları veya Lise Öğrencileri

Age Group: Yetişkin ve Ergen (Eğitim seviyesine bağlı olarak değişir)

Population Details: Uyarlama çalışmasının yapıldığı örneklem, genellikle bir üniversitenin eğitim fakültesindeki öğrencilerden oluşmaktadır.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, katılımcıların belirli ifadelere katılma düzeylerini belirttiği nicel bir anket metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Fen Bilimleri Öğretimi, Öğretmen Görüşleri, Psikometri, Faktör Yapısı, Bilimsel Süreç Becerileri, Bilimsel Sorgulama

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Karışan, D. için [email protected] adresi iletişim için belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricileri tarafından belirlenen kullanım izinleri, uyarlama çalışmasında belirtilmemiştir. Ancak, akademik amaçlı kullanımlarda genellikle referans verilmesi yeterlidir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları hakkında spesifik bir ücret bilgisi mevcut değildir. İletişim e-posta adresi üzerinden yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Bu çalışmaya ait orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: bilimsel-sorgulama-hakkinda-gorus-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Karışan, D., Bilican, K., Şenler, B. (2017). Bilimsel Sorgulama Hakkında Görüş Anketi: Türkçeye Uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 326-343. DOI: 10.17679/inuefd.307053

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.gov.tr

Bilimsel Sorgulama Hakkında Görüş Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle, maddeler bu kısımda listelenememektedir. Ölçek maddelerine erişim için Karışan vd. (2017) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.