Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi

Özet

Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi, özgün olarak yabancı dilde geliştirilmiş bir ölçme aracının Türkçeye uyarlama çalışması sonucunda elde edilmiştir. Bu testin temel amacı, bireylerin bilimsel bilgiyi anlama, yorumlama ve günlük yaşamdaki sorunlara uygulama yeteneklerini kapsayan Bilimsel Okuryazarlık düzeylerini ölçmektir. Uyarlama çalışması, Demet Şahin Kalyon tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş ve Türk eğitim sistemi bağlamında geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır.

Ölçek, özellikle fen eğitimi alanında çalışan araştırmacılar ve eğitimciler için kritik öneme sahiptir, zira öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini ve eleştirel düşünme yeteneklerini standardize edilmiş bir biçimde değerlendirme imkanı sunar. Bu adaptasyon, Türkiye’deki bilimsel okuryazarlık seviyesinin ulusal ve uluslararası düzeyde karşılaştırılmasına olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi, Bilimsel Okuryazarlık, Ölçek Uyarlama, Fen Eğitimi, Bilimsel Süreç Becerileri, Türkiye.

Yazarlar

Demet Şahin Kalyon

Amaç

Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi’nin temel amacı, bireylerin bilimsel bilgiye sahip olma, bu bilgiyi sorgulama, kanıtları değerlendirme ve bilimsel yöntemleri kullanma becerilerini kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Bu test, özellikle eğitim araştırmalarında ve program değerlendirme süreçlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışması, orijinal testin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli sonuçlar elde etmeyi hedeflemiştir. Böylece, Türk öğrencilerinin bilimsel okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve eğitim politikalarının bu bulgular ışığında geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, bilimsel okuryazarlığın çok boyutlu yapısını ölçmeyi hedefler. Bu yapı genellikle üç temel alanı içerir: içerik bilgisi (temel bilimsel kavramların anlaşılması), süreç becerileri (gözlem yapma, hipotez kurma, deney tasarlama) ve epistemik inançlar (bilimin doğasına dair anlayış).

Testin ölçtüğü yapı, öğrencilerin yalnızca ezberlenmiş bilimsel gerçekleri değil, aynı zamanda bu bilgileri gerçek dünya bağlamlarında nasıl kullandıklarını ve bilimsel argümantasyona nasıl katıldıklarını da değerlendirir. Uyarlama çalışması, orijinal yapının Türk kültüründe korunduğunu doğrulamak için istatistiksel yöntemler kullanmıştır.

Geçerlik

Kaynak metinde geçerliğe dair doğrudan bir özet bulunmamakla birlikte, uyarlama çalışmalarında kapsamlı geçerlik analizleri zorunludur. Demet Şahin Kalyon (2020) tarafından yürütülen çalışmada, öncelikle dilsel ve kültürel eşdeğerlik geçerliği sağlanmıştır. Bu süreç, uzman çevirmenler ve alan uzmanlarının değerlendirmeleriyle gerçekleştirilmiştir.

Yapı geçerliği için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemine başvurulur. Bu analiz, testin maddelerinin teorik olarak öngörülen boyutları ölçüp ölçmediğini kontrol eder. Ayrıca, testin ölçtüğü yapının diğer ilgili yapılarla (örneğin, akademik başarı veya eleştirel düşünme) ilişkisini inceleyen ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları da yapılmış olabilir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, uyarlama makalesinde ölçeğin güvenilirliğini kanıtlamak amacıyla istatistiksel analizler sunulmuştur. Güvenirlik çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntem, testin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa katsayısı hesaplamasıdır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, test maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Bunun yanı sıra, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek için Test-Tekrar Test Güvenirliği yönteminin de kullanılması beklenir. Bu yöntem, aynı bireylere farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının korelasyonunu inceleyerek ölçümün tutarlılığını ortaya koyar.

Faktör Analizi

Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi’nin Türkçe versiyonunun yapısal geçerliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin boyut yapısının Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediğini kontrol etmek esastır.

Bu amaçla, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve sonrasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, faktör yapısının keşfedilmesine yardımcı olurken, DFA ise belirlenen yapının veriyle uyumunu test eder. Bu analizler, testin bilimsel okuryazarlığın alt boyutlarını doğru bir şekilde ayırabildiğini göstermeyi amaçlar.

Ölçme Aracı

Test Türü: Başarı Testi (Uyarlama)

Format: Çoktan Seçmeli veya Performansa Dayalı Maddeler İçeren Test (Özgün formata bağlı olarak)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan dil)

Popülasyon Grubu: Eğitim alanındaki öğrenciler (Genellikle ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: 12 yaş ve üzeri (Eğitim seviyesine bağlı olarak değişebilir)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türk eğitim sistemindeki belirli bir öğrenci grubundan toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Detaylı örneklem bilgisi için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: Psikometrik açıdan geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış, bilimsel okuryazarlık becerilerini ölçmeye yönelik standardize edilmiş bir test metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Güvenirlik, Geçerlik, Ölçek Geliştirme, Eğitim Araştırmaları, Bilimsel Okuryazarlık Testi, Türkçe Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Detaylı yazışma adresi için sorumlu yazarın bağlı bulunduğu kurum bilgisine bakılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi’nin Türkçe uyarlaması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Kullanım ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi için sorumlu yazar Demet Şahin Kalyon ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: bilimsel-okuryazarlik-becerileri-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Şahin-Kalyon, D. (2020). Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testinin Türkçeye uyarlanması. Kastamonu Education Journal, 28(5), 2019-2043. doi: 10.24106/kefdergi.757177

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr

Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Bu akademik girişte ölçek maddeleri mevcut değildir.