Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi Başarı Testi

Özet

Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi Başarı Testi, özellikle öğretmen adaylarının bilimsel bilgiye ve bilimsel süreçlerin gelişimine dair sahip oldukları kavramsal ve bilişsel yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir başarı testidir. Bu ölçek, bilim eğitiminde temel kabul edilen iki kritik alanı, yani Bilimin Doğası (Nature of Science – NOS) anlayışını ve Bilim Tarihi (History of Science – HOS) bilgilerini kapsamaktadır. Ölçek, D. G. Yıldız (2016) tarafından gerçekleştirilen ve Ters Yüz Edilmiş Sınıf Modelinin pedagojik etkilerini inceleyen bir araştırma bağlamında bir başarı ölçütü olarak kullanılmıştır.

Ölçeğin temel amacı, adayların bilimsel bilginin geçici, deneysel temelli ve sosyo-kültürel olarak gömülü yapısını ne ölçüde kavradıklarını belirlemektir. Ayrıca, bilimsel teorilerin tarihsel bağlamda nasıl geliştiği ve değiştiği konusundaki bilgilerini de değerlendirir. Ölçeğin geliştirme aşaması, ilgili literatür taraması ve uzman görüşleri temel alınarak, yüksek düzeyde içerik geçerliği sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bilimin Doğası, Bilim Tarihi, Başarı Testi, Öğretmen Adayları, Ters Yüz Edilmiş Sınıf Modeli, Epistemolojik İnançlar, Bilim Eğitimi.

Yazarlar

D. G. Yıldız

Amaç

Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi Başarı Testi’nin birincil amacı, öğretmen adaylarının lise düzeyindeki fen bilimleri müfredatıyla uyumlu olarak belirlenen Bilimin Doğası (NOS) ve Bilim Tarihi (HOS) konularındaki öğrenme çıktılarını ve bilişsel erişi düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu test, özellikle eğitim araştırmalarında bir müdahalenin (örneğin, Ters Yüz Edilmiş Sınıf Modeli gibi yenilikçi öğretim yöntemlerinin) öğrencilerin bu kritik konulardaki bilgi düzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

İkinci bir amaç ise, bilim eğitiminde sıklıkla zorluk çekilen soyut ve felsefi nitelikteki Bilimin Doğası unsurlarının, tarihsel örnekler ve bağlamlar aracılığıyla ne kadar etkili bir şekilde öğretildiğini saptamaktır. Test, adayların sadece olgusal bilgiyi değil, aynı zamanda bilimsel bilginin nasıl üretildiğine ve doğasına ilişkin derinlemesine anlayışlarını yansıtan maddeler içerecek şekilde yapılandırılmıştır.

Yapı

Ölçek, adından da anlaşılacağı üzere, iki temel ve birbiriyle yakından ilişkili psikolojik ve pedagojik yapıyı ölçmektedir: Bilimin Doğası (NOS) ve Bilim Tarihi (HOS) bilgisi.

Bilimin Doğası (NOS): Bu yapı, bilimsel bilginin temel özelliklerini (örneğin, bilimin deneysel temelli olduğu, gözlem ve çıkarım içerdiği, yaratıcı olduğu, öznel olduğu, teorilerin yasalardan farklı olduğu ve sosyo-kültürel olarak gömülü olduğu) kapsar. Test, adayların bu unsurlara dair modern bilimsel anlayışlarını ne ölçüde benimsediklerini değerlendirir.

Bilim Tarihi (HOS): Bu yapı, bilimsel keşiflerin ve teorik değişimlerin tarihsel süreçlerini ve bu süreçlerin Bilimin Doğası unsurlarıyla nasıl kesiştiğini ölçer. Tarihsel olayların ve büyük bilim insanlarının çalışmalarının anlaşılması, adayların bilimsel bilginin gelişimini bağlamsal olarak görmelerine yardımcı olur. Testin maddeleri, bu iki yapının entegre bir şekilde ölçülmesini sağlayacak şekilde hazırlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiş olsa da, bir başarı testi olarak bu ölçeğin geliştirme sürecinde kapsamlı geçerlik çalışmaları yapıldığı varsayılmaktadır. Özellikle başarı testleri için en kritik olan geçerlik türü İçerik Geçerliğidir.

• İçerik Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmesi amaçlanan Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi müfredat hedeflerini yeterli ve temsil edici bir şekilde kapsayıp kapsamadığı, alanında uzman akademisyenler ve öğretmenler tarafından incelenmiştir. Bu uzman görüşleri, testin hedeflenen bilgi alanını doğru bir şekilde ölçtüğünü teyit etmek için kullanılmıştır.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin iki ayrı yapı (NOS ve HOS) veya entegre bir “Bilimsel Anlayış” yapısını ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerin kullanıldığı düşünülmektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik katsayısı verilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarında başarı testlerinin iç tutarlılığını belirlemek için yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemlerin uygulandığı kabul edilmektedir.

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Maddelerin homojenliğini ve testin genel olarak tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermek için Kuder-Richardson 20 (KR-20) katsayısı veya Cronbach Alfa (eğer derecelendirmeli ise) gibi değerlerin hesaplandığı varsayılmaktadır. Başarı testlerinde yüksek bir iç tutarlılık katsayısı (genellikle 0.70 ve üzeri), testin güvenilir olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla, aynı gruba farklı zamanlarda uygulanarak korelasyon katsayısının hesaplanmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Geliştirilen bu başarı testinin faktör yapısı hakkında doğrudan bilgi olmamasına rağmen, ölçeğin doğası gereği bir faktör analizinin yürütülmüş olması beklenir. Bu analiz, maddelerin Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi bileşenlerine ne kadar net ayrıldığını veya tek bir genel bilimsel okuryazarlık faktörü altında toplandığını ortaya koyar.

Eğer analiz, maddelerin tek bir faktörde toplandığını gösteriyorsa, bu, NOS ve HOS bilgisinin öğretmen adayları için ayrılmaz bir “Bilimsel Kavrayış” bütününü oluşturduğu anlamına gelir. Eğer iki ayrı faktör ortaya çıkarsa, bu durum, testin iki farklı ancak ilişkili bilgi alanını bağımsız olarak ölçtüğünü gösterir. Bu tür bir analiz, testin yapı geçerliğinin önemli bir kanıtını oluşturur.

Araç

Test Type: Geliştirme (Achievement Test / Başarı Testi)

Format: Çoktan Seçmeli veya Doğru/Yanlış formatında olduğu varsayılmaktadır (Başarı testlerinin standart formatı). Derecelendirme bilgisi mevcut değildir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Age Group: 18-25 yaş aralığı (Lisans düzeyindeki üniversite öğrencileri)

Population Details: Fen Bilgisi Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği veya ilgili bilim dallarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kapsamında başarıyı ölçmek için kullanılmıştır. Özellikle Ters Yüz Edilmiş Sınıf Modelinin etkisini değerlendiren deneysel çalışmalarda ön test ve son test aracı olarak işlev görmüştür.

Anahtar Kelimeler

Bilimin Doğası, Bilim Tarihi, Başarı Testi, Ölçek Geliştirme, Eğitimsel Değerlendirme, Bilişsel Erişim.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılması için Yıldız (2016) makalesine atıf yapılarak izin alınması koşuluyla kullanılabilir. Orijinal makalenin yayınlandığı dergiye başvurulması tavsiye edilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak yazarın izni gerekebilir.

Test Yılı: 2016 (Makale Yayın Yılı)

Kaynaklar

Yıldız, D. G. (2016). Ters yüz edilmiş sınıf modelinin öğretmen adaylarının erişilerine, üstbiliş farkındalıklarına ve epistemolojik inançlarına etkisi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(3), 423-444. Doi: 10.18026/cbusos.70886

Orijinal makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki adresten indirilebilir: bilimin-dogasi-ve-bilim-tarihi-basari-testi-toad.pdf

Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi Başarı Testi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddeler için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.