Bilgisayar Öğretmenliği Öz-yeterlilik Ölçeği

Özet

Bilgisayar Öğretmenliği Öz-yeterlilik Ölçeği, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) alanında çalışan öğretmenlerin mesleki yeterlilik ve inançlarını değerlendirmek amacıyla 2005 yılında Buket Akkoyunlu, Fırat Orhan ve Aysun Umay tarafından geliştirilmiş öz bildirim tipi bir ölçektir. Ölçek, özellikle öğretmenlerin etkili bir öğretim ortamı yaratma, sınıf disiplini sağlama ve genel pedagojik yeterliklerine yönelik kişisel öz-yeterlilik algılarını ölçmeyi hedeflemektedir. Araç, tek boyutlu yapısı, 12 maddesi ve yüksek iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha = 0.93) ile dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlilik, Bilgisayar Öğretmenliği, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Yeterliliği, BÖTE.

Yazarlar

Buket Akkoyunlu, Fırat Orhan, Aysun Umay.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bilgisayar öğretmenlerinin mesleki görevlerini başarıyla yerine getirme kapasitelerine dair inançlarını, alana özgü bir çerçevede geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu geliştirme çalışması, genel öz-yeterlilik ölçeklerinin aksine, Bilgisayar Öğretmenliği alanının kendine has gerekliliklerini ve zorluklarını yansıtan spesifik bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, öğretmenlerin yalnızca teknik bilgiye sahip olma düzeylerini değil, aynı zamanda bu bilgiyi sınıf ortamında etkili bir şekilde kullanabilme, öğrenci motivasyonunu artırma ve sınıf disiplinini sağlama gibi pedagojik yeterliklerine duydukları inancı ölçerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Teorisi’nin merkezi bir kavramı olan Öz-yeterlilik yapısını ölçmektedir. Öz-yeterlilik, bireyin belirli bir eylemi veya görevi başarıyla tamamlamak için gerekli becerilere sahip olduğuna dair kişisel inancıdır. Bilgisayar Öğretmenliği Öz-yeterlilik Ölçeği, bu yapıyı özellikle öğretim becerileri, sınıf yönetimi ve öğrenme ortamı oluşturma bağlamında değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, faktör analizi sonuçlarıyla desteklenmiştir. Öz-yeterlik olarak adlandırılan tek faktörde yer alan maddelerin faktör yükleri 0.67 ile 0.81 arasında değişmektedir. Bu yüksek faktör yükleri, maddelerin ölçülmek istenen temel psikolojik yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

İlaveten, ölçeğin içsel tutarlılığını gösteren madde-toplam puan korelasyonları incelenmiştir. Bu korelasyon değerlerinin 0.69 ile 0.81 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde uyumlu olduğunu ve ölçeğin yapısal geçerlik kriterlerini karşıladığını doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Bilgisayar Öğretmenliği Öz-yeterlilik Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, Cronbach Alfa yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda katsayı 0.93 olarak bulunmuştur. Psikometrik standartlara göre 0.70 üzerindeki katsayılar kabul edilebilir güvenirlik düzeyini işaret ederken, 0.93 değeri, ölçeğin mükemmel derecede yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve ölçümlerinin son derece güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmasında uygulanan Faktör Analizi, aracın tek boyutlu bir yapı sergilediğini göstermiştir. Bu tek boyut, ölçülen yapının bütünü olan “Öz-yeterlik” olarak tanımlanmıştır ve toplam 12 maddeden oluşmaktadır. Tek faktörlü yapının tüm maddeleri, teorik beklentilerle uyumlu olarak yüksek faktör yükleriyle bu boyuta katkıda bulunmuştur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öz Bildirim Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Bilgisayar Öğretmenleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Meslek icra eden öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) alanında görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir maddeye ne sıklıkta katıldıklarını veya kendilerini ne kadar yeterli hissettiklerini 5 puanlı bir ölçekte belirtirler. Derecelendirme şu şekildedir: 1: hiçbir zaman, 3: kararsızım, 5: her zaman.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojileri, Öğretmen Yetkinlik Algısı, Cronbach Alfa, Faktör Yükü, Öğretim Ortamı, Sınıf Yönetimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Buket Akkoyunlu)

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Ankara, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2005 yılında Akkoyunlu, Orhan ve Umay tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili resmi izinler için sorumlu yazar Buket Akkoyunlu ile iletişime geçilmesi önerilir.

Makalenin orijinal yayını Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde bulunmaktadır. Link: efdergi.hacettepe.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası bu bağlantıdan indirilebilir: bilgisayar-ogretmenligi-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Akkoyunlu, B., Orhan, F. ve Umay, A. (2005). Bilgisayar öğretmenleri için” bilgisayar öğretmenliği öz yeterlik ölçeği” geliştirme çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 1-8.

Bilgisayar Öğretmenliği Öz-yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek tek boyutlu (Öz-yeterlik) bir yapıya sahiptir ve toplam 12 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin kapsamını gösteren örnek madde:

• Etkili bir öğretim ortamı yaratabilmek için sınıf disiplini ile ilgili kurallar geliştirmede kendimi yeterli hissederim.