Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12)

Özet

Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12), orijinal 12 maddelik Intolerance of Uncertainty Scale (IUS-12) ölçeğinin Türkçe uyarlamasıdır. Ölçek, bireylerin belirsiz durumlara karşı gösterdikleri olumsuz tepki eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. BTÖ-12, iki temel alt boyuttan oluşmaktadır: İleriye Yönelik Kaygı (Prospective Anxiety) ve Engelleyici Kaygı (Inhibitory Anxiety). Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe popülasyonda güçlü psikometrik özelliklere sahip olduğunu ve orijinal yapısını koruduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Belirsizliğe Tahammülsüzlük, BTÖ-12, Kaygı, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Stres, Likert.

Yazarlar

Sarıçam, H., Erguvan, F. M., Akın, A., & Akça, M. Ş.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin belirsizlik karşısında ne kadar rahatsızlık duyduklarını ve bu belirsizliği ne kadar tehdit edici algıladıklarını değerlendirmektir. Bu değerlendirme, klinik ve akademik araştırmalarda belirsizliğe tahammülsüzlüğün kaygı bozuklukları, depresyon ve diğer psikopatolojilerle olan ilişkisini incelemek için kritik bir araç sağlamaktadır.

BTÖ-12, özellikle belirsizliğin gelecekle ilgili planlama ve karar alma üzerindeki etkilerini (İleriye Yönelik Kaygı) ve mevcut eylemleri engelleme veya durdurma eğilimini (Engelleyici Kaygı) ölçerek, ilgili psikolojik yapı hakkında detaylı bilgi sunar.

Yapı

BTÖ-12, Belirsizliğe Tahammülsüzlük (BT) yapısını ölçer. Bu yapı, bilişsel bir eğilim olarak tanımlanır ve belirsiz bir durumun, sonucu ne olursa olsun, kabul edilemez bir stres kaynağı olarak algılanmasıyla karakterizedir. Belirsizliğe tahammülsüzlüğün yüksek olması, genellikle yaygın anksiyete bozukluğu (YAB) dahil olmak üzere çeşitli anksiyete ve duygu durum bozukluklarının transdiagnostik bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.

Ölçek iki alt boyuttan oluşur:

• İleriye Yönelik Kaygı (7 madde): Gelecekteki olayların öngörülemezliğine odaklanan kaygı ve planlama zorluklarını içerir. (Ör: Geleceğin bana neler getireceğini her zaman bilmek isterim)
• Engelleyici Kaygı (5 madde): Belirsizliğin mevcut eylemleri veya kararları engelleme, durdurma veya felç etme eğilimini ifade eder. (Ör: En küçük bir şüphe bile hareket etmemi engeller)

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, kapsamlı istatistiksel analizlerle desteklenmiştir. Eş zamanlı geçerlik analizleri, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (IUS-12) ile başa çıkma esnekliği arasında anlamlı negatif ilişki (r = -.43) ve Eğitim Stresi Ölçeği arasında anlamlı pozitif ilişki (r = .41) bulunduğunu göstermiştir. Bu bulgular, BTÖ-12’nin ilgili yapılarla teorik olarak beklenen yönlerde ilişkili olduğunu kanıtlamaktadır.

Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği katsayısı .74 olarak belirlenmiş olup, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Güvenirlik

İç tutarlılık analizleri sonucunda, ölçeğin genel puanı için Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı .88 olarak oldukça yüksek bulunmuştur. Alt ölçek güvenirlikleri de tatmin edicidir:

• Genel Ölçek: .88
• İleriye Yönelik Kaygı Alt Ölçeği: .84
• Engelleyici Kaygı Alt Ölçeği: .77

Bu değerler, BTÖ-12’nin hem genel olarak hem de alt boyutlar bazında yüksek düzeyde güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

BTÖ-12’nin yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla hem Keşfedici Faktör Analizi (KFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. KFA için örneklem yeterliliğini gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri .85 olarak bulunmuş ve Bartlett Küresellik Testi sonucu anlamlı çıkmıştır (χ²= 5052.53, p< .001, df= 66).

DFA sonuçları, 12 maddenin orijinal formdaki iki faktörlü yapıyı desteklediğini göstermiştir. İki boyutlu modelin uyum indeksleri mükemmel düzeyde bulunmuştur: χ²= 147.20 (df= 48), RMSEA=.073, CFI=.95, IFI=.95, GFI=.94 ve SRMR=.046. Faktör yükleri .55 ile .87 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Öz bildirim (Self-report)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve Ergenler (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır.)

Age Group: Belirtilmemiştir (Genç yetişkinler esas alınmıştır)

Population Details: Üniversite öğrencileri ve genel popülasyonun kullanımına uygundur.

Test Methodology: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır (1=Bana hiç uygun değil, 5= Bana tamamen uygun).

Anahtar Kelimeler

Belirsizlik, Anksiyete, Psikopatoloji, İleriye Yönelik Kaygı, Engelleyici Kaygı, Cronbach Alpha, KMO.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hakan Sarıçam (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve klinik amaçlı kullanımı genellikle yazarlardan izin alınmasını gerektirir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı (Uyarlama): 2014

Orijinal PDF: Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: belirsizlige-tahammulsuzluk-olcegi-bto-12-toad.pdf

Makale Bağlantısı: Uyarlama çalışmasının tam metnine bu kaynaktan ulaşılabilir: ressjournal.com

Kaynaklar

Sarıçam, H., Erguvan, F. M., Akın, A. & Akça, M. Ş. (2014). Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12) Türkçe Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Route Educational and Social Science Journal, 1(3), 148-157.

[quads id=5]

Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

İleriye yönelik kaygı= 7 madde (Ör: Geleceğin bana neler getireceğini her zaman bilmek isterim)

Engelleyici kaygı= 5 madde (Ör: En küçük bir şüphe bile hareket etmemi engeller)