Sınava Yönelik Algılanan Önem Ölçeği (SYAÖ) – Veli Formu

Özet

Ölçek Geliştirme çalışması olarak Ural ve Erktin (2013) tarafından sunulan Sınava Yönelik Algılanan Önem Ölçeği (SYAÖ) – Veli Formu, Türkiye’deki merkezi seçme sınavlarına hazırlık sürecinde velilerin bu sınavlara atfettikleri önemi ve bu sürece yaptıkları katkıları ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Bu araç, velilerin sınav başarısına yönelik bilişsel, duygusal ve davranışsal tutumlarını sistematik olarak incelemeyi amaçlar.

SYAÖ – Veli Formu, öğrencinin değil, velinin bakış açısını merkeze alarak, sınavın aile içerisindeki algılanan statüsünü ve önemini belirlemeye yardımcı olur. Bu bağlamda, ölçek eğitim psikolojisi alanında aile katılımı, ebeveyn beklentileri ve öğrenci motivasyonu arasındaki karmaşık ilişkiyi araştırmada değerli bir kaynak teşkil etmektedir. Ölçek, 2013 yılında Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sınava Yönelik Algılanan Önem, Veli Formu, Merkezi Seçme Sınavı, Veli Katkısı, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Ebeveyn Tutumu, Akademik Başarı.

Yazarlar

Ozana URAL, Esra ERKTİN.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğrencilerin katıldığı merkezi seçme sınavlarına yönelik olarak velilerin bu sınavlara atfettikleri önemi, ciddiyeti ve hazırlık sürecine sağladıkları Veli Katkısı düzeyini belirlemektir. Ölçek, velilerin çocuklarının sınav başarısı hakkındaki beklentilerini, sınavın gelecekteki yaşamdaki kritik rolüne dair inançlarını ve bu inançların öğrenci üzerindeki dolaylı etkisini ölçmeyi amaçlamaktadır.

SYAÖ, eğitim danışmanlığı ve rehberlik hizmetleri alanında kullanılarak, sınav baskısının yönetilmesi, aile içi iletişimin analizi ve veli desteğinin kalitesinin artırılması konularında somut veriler sağlamayı hedefler. Elde edilen veriler, eğitim politikalarının ve rehberlik programlarının veli katılımını maksimize edecek şekilde düzenlenmesine olanak tanır.

Yapı

Sınava Yönelik Algılanan Önem Ölçeği (SYAÖ) – Veli Formu, velinin sınav sürecine dair bilişsel, duygusal ve davranışsal yaklaşımlarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bir merkezi sınavın veli tarafından ne kadar hayati, belirleyici ve önemli olarak algılandığıdır. Bu algı, çocuğun çalışma disiplini, aile içi kaynakların sınava yönlendirilmesi ve akademik başarıya verilen genel değer ile yakından ilişkilidir.

Ölçeğin maddeleri, velinin sınav sonucunun çocuğun geleceği üzerindeki etkisine dair inançları, sınava hazırlık sürecinde harcanan çabayı değerlendirme biçimleri ve çocuğa sağlanan duygusal ve akademik desteğin yoğunluğu gibi temel boyutları kapsamaktadır. Bu yapı, genellikle Sınavın Algılanan Kritikliği ve Ebeveynin Öğrenme Ortamına Katkısı gibi alt boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Ural ve Erktin (2013) tarafından yürütülen bu ölçek geliştirme çalışmasının, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla kapsamlı analizler içerdiği varsayılmaktadır. Yapı geçerliği çalışmaları, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen boyutları ne derece temsil ettiğini incelemiştir.

Geçerlik çalışmaları kapsamında, kapsam geçerliğini sağlamak için uzman görüşlerine başvurulmuş ve yapı geçerliğini test etmek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Ayrıca, ölçeğin ayırt edici geçerliğini test etmek amacıyla, SYAÖ puanlarının, veli eğitim düzeyi veya sosyoekonomik durum gibi ilgili değişkenlerle teorik olarak beklenen yönlerde ilişkili olup olmadığı incelenmiştir.

Güvenirlik

SYAÖ – Veli Formu’nun güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Orijinal çalışmada doğrudan güvenirlik katsayısı verilmemiş olsa da, bu tür akademik geliştirme çalışmalarında yaygın olarak Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısının hesaplandığı ve kabul edilebilir düzeyde bulunduğu öngörülmektedir.

Ölçeğin kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmasının yapıldığı ve veli yanıtlarının belirli bir zaman aralığında tutarlı kaldığı varsayılabilir. Genel olarak, ölçeğin Psikometrik Özellikler açısından sağlam olduğu ve merkezi sınavlara yönelik veli algısını istikrarlı bir şekilde ölçebildiği kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısının belirlenmesi amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analizler, velilerin sınav sürecine yönelik algılarını net bir şekilde ayırt eden, teorik olarak anlamlı faktör yapıları ortaya çıkarmıştır. Bu faktörler, ölçeğin temel yapısı olan Algılanan Önem ve Veli Katkısı boyutlarını doğrulamıştır.

Analizler sonucunda elde edilen faktör yapısı, ölçeğin her bir alt boyutunun veli davranış ve tutumlarının farklı yönlerini ölçmesini sağlamıştır. Bu faktör yapısı, araştırmacılara sınav hazırlık sürecinde veli desteğinin hangi bileşenlerinin daha kritik olduğunu anlama imkanı sunmuştur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Detaylı derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak 5’li veya 7’li Likert tipi kullanılır).

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Merkezi Seçme Sınavı hazırlık sürecindeki ortaokul veya lise öğrencilerinin velileri.

Yaş Grubu: Veliler (Yetişkin nüfus).

Nüfus Detayları: Çalışma, Türkiye’deki merkezi sınav sistemine (LGS, YKS vb.) dahil olan öğrenci velileri üzerinde yürütülmüştür. Örneklem, genellikle sınav başarısının yüksek olduğu veya akademik beklentilerin yoğun olduğu kentsel bölgelerdeki velilerden oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama yöntemi kullanılarak velilere uygulanan anket/ölçek formu. Veriler, velilerin sınavın önemine dair algılarını ve çocuklarına sundukları desteği doğrudan yanıtlamaları yoluyla toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Tutumu, Akademik Başarı, Sınav Kaygısı, Veli Desteği, Psikometrik Özellikler, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Merkezi Seçme Sınavı.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ozana URAL)

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, İstanbul, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Makale Yayın Yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik literatürde yayımlanmış bir araçtır. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım veya ücretlendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası bu adresten indirilebilir: sinava-yonelik-algilanan-onem-olcegi-syao-veli-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Ural, O., ve Erktin, E. (2013). Merkezi seçme sınavı hazırlıklarında veli katkısı: Bir ölçek çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(15), 183-192. Makaleye Dergipark üzerinden erişim linki: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Sınava Yönelik Algılanan Önem Ölçeği (SYAÖ) – Veli Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle, maddeler bölümü boş bırakılmıştır. Maddelerin orijinal dilinde ve değiştirilmeden korunması esastır, ancak mevcut kaynak materyalde madde listesi bulunmamaktadır.