Beden Eğitimi Sürekli Kaygı Ölçeği

Özet

Beden Eğitimi Sürekli Kaygı Ölçeği (BESKÖ), bireylerin beden eğitimi ve spor ortamlarında yaşadıkları kalıcı kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri incelenmiş bir ölçektir. Yaprak Kalemoğlu Varol tarafından 2014 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin lise öğrencileri üzerindeki geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir. Ölçek, 3 alt boyut ve toplam 18 maddeden oluşmakta olup, beden eğitimi bağlamındaki sürekli kaygı yapısını başarıyla ölçtüğünü kanıtlamıştır. Ölçeğin derecelendirmesi 5’li Likert formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Sürekli Kaygı, Spor Psikolojisi, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Lise Öğrencileri, Somatik Anksiyete.

Yazarlar

Yaprak Kalemoğlu Varol

[quads id=5]

Amaç

Beden Eğitimi Sürekli Kaygı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin beden eğitimi dersleri ve fiziksel aktivite ortamları sırasında deneyimledikleri kalıcı eğilimdeki kaygı (trait anxiety) seviyelerini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin spor ve fiziksel performans gerektiren durumlara karşı gösterdikleri bilişsel ve somatik kaygı tepkilerini ayrıştırmayı hedefler.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu test ederek, alanda çalışan araştırmacılara ve eğitimcilere güvenilir bir değerlendirme aracı sunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, öğrencilerin kaygı kaynakları tespit edilerek, daha etkili pedagojik ve psikolojik müdahaleler geliştirilebilir.

Yapı (Konstrukt)

BESKÖ, beden eğitimi bağlamında ortaya çıkan sürekli kaygı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, üç ayrı fakat ilişkili alt boyut aracılığıyla incelenmektedir. Ölçek, toplam 18 maddeden oluşmakta olup, bu maddeler eşit olarak üç faktöre dağıtılmıştır:

• Bilişsel Süreçler (6 madde): Kaygının zihinsel bileşenlerini, yani olumsuz düşünceleri ve konsantrasyon bozukluklarını ifade eder.
• Somatik Anksiyete (6 madde): Kaygının fizyolojik tepkilerini (örneğin, kalp çarpıntısı, kas gerginliği) ölçer.
• Endişe (6 madde): Genel kaygı ve huzursuzluk halini ifade eden duygusal bileşeni ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Dil Geçerliği için Geri Çevirme Yöntemi (Back-Translation Method) kullanılmıştır. Bu yöntemin tutarlılığını test etmek amacıyla, 20 lise birinci sınıf öğrencisine iki hafta arayla hem orijinal ölçek hem de Türkçeye çevrilmiş formu uygulanmıştır. İki formdan alınan puanlar arasındaki tutarlılık, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ile incelenmiş ve 0.995 gibi oldukça yüksek bir değer bulunmuştur.

Yapı Geçerliği ise Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin üç faktörlü yapısının veriyle uyumlu olduğunu göstermiştir. Hesaplanan Ki Kare oranı 1.78 olarak rapor edilmiştir. Model uyum indeksleri (Fit Indices) güçlü bir uyumu işaret etmektedir: RMSEA 0.064 (iyi uyum), SRMR 0.033 (mükemmel uyum), NFI 0.97, NNFI 0.98, CFI 0.99 (mükemmel uyum), GFI 0.88 ve AGFI 0.84 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, path katsayıları 0.79 ile 0.97 arasında değişerek maddelerin alt boyutlarını güçlü bir şekilde temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Güvenirlik

BESKÖ’nün güvenirliği, hem iç tutarlılık hem de test-tekrar test yöntemleriyle incelenmiştir. İç tutarlılık için Cronbach Alpha Katsayısı hesaplanmış ve ölçeğin geneli için 0.94 gibi son derece yüksek bir değer elde edilmiştir. Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları da yüksek düzeydedir:

• Bilişsel Süreçler alt boyutu: 0.93
• Somatik Anksiyete alt boyutu: 0.97
• Endişe alt boyutu: 0.98

Test-tekrar test güvenirliği, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını belirlemek amacıyla 32 kişilik bir öğrenci grubuna iki hafta arayla tekrar uygulanmasıyla hesaplanmıştır. İki uygulama arasındaki korelasyon katsayısı 0.96 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin hem içsel olarak tutarlı hem de zamanla kararlı ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal doğrulaması, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığını göstermiştir. Bu faktörler Bilişsel Süreçler, Somatik Anksiyete ve Endişe olarak adlandırılmıştır.

DFA’da elde edilen uyum indeksleri (RMSEA, CFI, NFI, vb.), modelin kabul edilebilir veya mükemmel düzeyde veri uyumuna sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Tüm faktör yükleri (path katsayıları) yüksek (0.79 – 0.97) olup, bu da 18 maddenin her birinin ait olduğu latent yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçek Bilgileri

Ölçek Çeşidi: Uyarlama (Adaptasyon) ve Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Derecelendirme: 1=Kesinlikle katılmıyorum – 5=Kesinlikle Katılıyorum

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Öğrenciler

Yaş Grubu: Lise öğrencileri (özellikle 9. sınıf)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları lise birinci sınıfta okumakta olan öğrenciler üzerinde yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Süreçler, Somatik Anksiyete, Endişe, Cronbach Alfa, DFA, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yaprak Kalemoğlu Varol

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

İletişim Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014 (Türkçeye uyarlama çalışmasının yayın yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Yaprak Kalemoğlu Varol ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Referanslar

Varol, Y. K. (2014). Beden Eğitimi Sürekli Kaygı Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Human Sciences, 11(1), 221-235. Makalenin orijinaline aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: j-humansciences.com

Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: beden-egitimi-surekli-kaygi-olceginin-turkceye-uyarlanmasi-gecerlik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

[quads id=5]

Beden Eğitimi Sürekli Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde sunulmamıştır. Aşağıda yalnızca ölçeği oluşturan alt boyutlar ve madde sayıları listelenmiştir.

Ölçek toplamda 3 alt boyut ve 18 maddeden oluşmuştur:

• Bilişsel Süreçler (6 m)
• Somatik Anksiyete (6 m)
• Endişe (6 m)