Beden Eğitimi Öğretmenleri Yeterlilik Ölçeği

Öz

Beden Eğitimi Öğretmenleri Yeterlilik Ölçeği, beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla 2008 yılında Türkiye’de uyarlaması yapılan çok boyutlu bir ölçektir. Ölçek, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği temel alanlarda; pedagojik beceriler, öğrenme süreci yönetimi, gelişim takibi ve program bilgisi gibi kritik yeterlilikleri değerlendirir. Yapılan psikometrik analizler sonucunda ölçek, altı temel faktörden ve 78 maddeden oluşmaktadır. Bu araç, öğretmenlerin kendilerini değerlendirmelerine olanak tanıyan 5’li Likert tipinde bir derecelendirme sistemi kullanır (1= yetersiz, 5= çok yeterli).

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi, Öğretmen Yeterliliği, Mesleki Gelişim, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Öğretme Süreci, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Hüseyin Ünlü, A.M. Sünbül, L. Aydos.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki rollerini yerine getirirken kendilerini ne derece yeterli algıladıklarını belirlemektir. Ölçek, öğretmenlerin öz yeterlilik inançlarını ve uygulamadaki beceri düzeylerini tespit ederek, nitelikli eğitim hizmeti sunma kapasitelerini değerlendirmeye yardımcı olur.

Elde edilen veriler, öğretmenlerin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koyarak, hem hizmet öncesi öğretmen eğitimi programlarının hem de hizmet içi mesleki gelişim faaliyetlerinin planlanmasına bilimsel ve sistematik bir temel sağlamayı hedefler.

Yapı

Ölçek, öğretmen yeterliliğini çok boyutlu bir yapı olarak ele almakta ve bu yapıyı altı temel boyutta incelemektedir. Bu yapı, sadece alana özgü bilgiyi değil, aynı zamanda pedagojik becerileri, öğrenci ilişkilerini, değerlendirme yeteneklerini ve okul-toplum etkileşimlerini de kapsamaktadır. Bu altı boyut, öğretmenlik mesleğinin genel yeterlilik çerçevesiyle uyumludur.

• Kişisel ve Mesleki Gelişim: Öğretmenin sürekli öğrenme ve beden eğitimi öğretim programındaki değişimleri izleme becerisi.
• Öğrenciyi Tanıma: Öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına ve gelişimlerine odaklanma, güven verici ilişkiler kurma.
• Öğrenme ve Öğretme Sürecinde Yeterlilik: Etkili ders planlama, uygulama ve sportif faaliyetlere aktif katılım becerisi.
• Öğrenmeyi, Gelişimi İzleme ve Değerlendirme: Öğrencilerin gelişimini izleme, ölçme ve değerlendirme tekniklerini kullanarak geri bildirim (dönüt) sağlama yeteneği.
• Okul-Aile ve Toplum İlişkileri: Diğer öğretmenlerle işbirliği yapma ve okul ile toplum arasındaki ilişkileri yönetme.
• Program ve İçerik Bilgisinde Yeterlilik: Beden eğitimi ile ilgili temel kavram, kural ve ilkeler hakkında bilgi sahibi olma ve program hakimiyeti.

Geçerlik

Ölçeğin geçerliliği, özellikle yapı geçerliliği (Construct Validity) bağlamında incelenmiştir. Yapılan faktör analizleri, ölçeğin teorik olarak öngörülen altı faktörlü yapıyı doğruladığını göstermiştir. Bu yapısal geçerlilik, ölçeğin gerçekten beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki yeterlilik boyutlarını ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Başlangıçta daha fazla madde içeren taslak ölçek, faktör analizleri sonucunda 6 faktör ve 78 maddeye indirilerek nihai formunu almıştır. Maddelerin faktör yükleri, her bir alt boyutun ölçülmek istenen yeterlilik alanını temsil etme gücünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Beden Eğitimi Öğretmenleri Yeterlilik Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) kullanılarak değerlendirilmiştir. Alt boyutların iç tutarlılık değerleri, ölçeğin genel olarak yüksek güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Hesaplanan katsayılar şöyledir:

• Öğrenme ve Öğretme Sürecinde Yeterlilik: 0.93
• Kişisel ve Mesleki Gelişim: 0.88
• Okul-Aile ve Toplum İlişkileri: 0.87
• Öğrenciyi Tanıma: 0.81
• Öğrenmeyi, Gelişimi İzleme ve Değerlendirme: 0.71
• Program ve İçerik Bilgisinde Yeterlilik: 0.65

Özellikle Öğrenme ve Öğretme Sürecinde Yeterlilik boyutu çok yüksek bir iç tutarlılık gösterirken (0.93), Program ve İçerik Bilgisinde Yeterlilik boyutu alt sınırda kabul edilebilir bir değere sahiptir (0.65).

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen analizler, ölçeğin toplam 78 maddeden oluşan ve altı ana faktöre ayrılan bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Bu faktörler, öğretmen yeterliliğinin farklı yönlerini bağımsız ancak ilişkili biçimde ölçmektedir.

İlk faktör analizinde 81 madde bulunmasına rağmen, nihai 78 maddelik versiyonun faktör dağılımı ve madde sayıları aşağıda listelenmiştir:

• Öğrenme ve Öğretme Süreci (31 madde)
• Program ve İçerik Bilgisi (13 madde)
• Kişisel ve Mesleki Gelişim (11 madde)
• Öğrenmeyi, Gelişimi İzleme ve Değerlendirme (10 madde)
• Aile ve Toplum İlişkileri (7 madde)
• Öğrenciyi Tanıma (6 madde)

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation)

Format: Öz Bildirim (Self-Report), 78 madde, 6 faktörlü yapı.

Mevcut Diller: Türkçe (Turkish)

Hedef Kitle: Beden Eğitimi Öğretmenleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Mesleğini aktif olarak icra eden eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda görev yapan beden eğitimi öğretmenleri popülasyonu üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. (1= yetersiz – 5= çok yeterli). Yüksek puan, yüksek yeterlilik algısını ifade eder.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme ve geçerlilik/güvenilirlik çalışması 2008 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Hüseyin Ünlü ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazarın İletişim Bilgisi: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki adresten indirilebilir: beden-egitimi-ogretmenleri-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ünlü, H., Sünbül, A.M. ve Aydos, L. (2008). Beden Eğitimi Öğretmenleri Yeterlilik Ölçeği geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 23-33.

Beden Eğitimi Öğretmenleri Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, herhangi bir değişikliğe uğratılmamıştır.

Ölçek 78 madde ve altı faktörden oluşmaktadır. Her bir faktöre ait örnek madde aşağıda sunulmuştur:

• Kişisel ve Mesleki Gelişim (11m): Beden eğitimi öğretim programındaki değişimleri izlerim.
• Öğrenciyi Tanıma (6m): Öğrencilerle güven verici ilişkiler kurarım ve onların sağlıklı ve dengeli birer kişilik geliştirmeleri konusunda sorumluluk duyarım.
• Öğrenme ve Öğretme Süreci (31m): Sportif faaliyetlere öğrencilerle birlikte aktif olarak katılabilirim.
• Öğrenmeyi, Gelişimi İzleme ve Değerlendirme (10m): Öğrencilerin etkinliklerini kısa zamanda puanlama ve sonuçları, öğrencinin nasıl gelişeceğine ilişkin dönütlerle birlikte öğrencilere veririm.
• Aile ve Toplum İlişkileri (7m): Diğer öğretmenlerle iş ilişkileri kurar ve işbirliği içinde çalışırım.
• Program ve İçerik Bilgisi (13m): Beden eğitimi ile ilgili temel kavram, kural ve ilkeler hakkında bilgi sahibiyim.