Bakım Davranışları Ölçeği-24

Özet

Bakım Davranışları Ölçeği-24 (BDÖ-24), sağlık hizmetleri bağlamında hasta odaklı bakım davranışlarının algılanan düzeyini ve niteliğini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2012 yılında Şerife Kurşun ve Nevin Kanan tarafından tamamlanmıştır. BDÖ-24, toplam 24 maddeden ve dört temel alt boyuttan oluşmaktadır.

Ölçek, katılımcıların bakım davranışlarına ilişkin algılarını 6’lı Likert tipi derecelendirme (1= hiç katılmıyorum – 6= tamamen katılıyorum) üzerinden ölçmektedir. Elde edilen bulgular, ölçeğin hemşirelik araştırmalarında ve klinik değerlendirmelerde kullanılabilecek güçlü psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Bakım davranışları, Hemşirelik, Psikometrik özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Adaptasyon, BDÖ-24, Sağlık hizmetleri.

Yazarlar

Şerife Kurşun, Nevin Kanan.

Amaç

Bakım Davranışları Ölçeği-24’ün temel amacı, sağlık profesyonellerinin (özellikle hemşirelerin) hastalarına yönelik sergilediği bakım davranışlarının algılanan düzeyini ve kalitesini sistematik bir şekilde ölçmektir. Orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel adaptasyonunu gerçekleştirerek, Türkiye’deki sağlık ve hemşirelik araştırmalarında kullanılabilir, geçerli ve güvenilir bir ölçek sağlamak hedeflenmiştir.

Bu ölçek, klinik uygulamalarda bakım kalitesini değerlendirme, bakım eğitim programlarının etkinliğini ölçme ve hastaların deneyimlerini anlamada önemli bir araç olarak hizmet vermektedir. Dört alt boyutu aracılığıyla bakımın farklı ve kritik yönlerini detaylıca incelemeye olanak tanır.

Yapı

BDÖ-24, hastane ortamında hasta tarafından algılanan bakım davranışlarının çok boyutlu yapısını ölçmektedir. Ölçeğin temelini oluşturan bu yapı, sadece fiziksel bakımı değil, aynı zamanda duygusal destek ve profesyonel yeterliliği de kapsamaktadır. Ölçek, 24 madde üzerinden dört spesifik alt boyutta toplanan davranışsal göstergeleri analiz eder:

• Güvence (8 madde): Hastanın kendini emniyette ve rahat hissetmesi, duygusal destek alması ile ilgili davranışları içerir.
• Bilgi Becerisi (5 madde): Hemşirenin teknik yeterliliği, prosedürleri doğru uygulama ve hastaya durumu hakkında doğru bilgi verme becerisini ölçer.
• Saygılı Olma (6 madde): Hastanın kişisel alanına, mahremiyetine ve kültürel değerlerine gösterilen etik yaklaşımları ve saygıyı değerlendirir.
• Bağlılık (5 madde): Hemşirenin hastaya olan profesyonel sorumluluğu, ilgi ve adanmışlık düzeyini yansıtır.

Geçerlik

Bakım Davranışları Ölçeği-24’ün Türkçe formunun geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamaya odaklanmıştır. Geçerlik çalışmalarında iki temel yöntem kullanılmıştır:

1. Kapsam Geçerlik İndeksi: Uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiği değerlendirilmiş ve yeterli kapsam geçerliği sağlandığı gösterilmiştir.
2. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): Ölçeğin, orijinal formunda önerilen dört faktörlü yapısının (Güvence, Bilgi Becerisi, Saygılı Olma, Bağlılık) Türk kültürüne uyarlanmış verilerle ne kadar uyumlu olduğu test edilmiştir. DFA sonuçları, modelin veri ile uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçümlerin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada kullanılan temel güvenirlik katsayıları şunlardır:

1. Cronbach Alfa Güvenirlik Katsayısı: Ölçeğin iç tutarlılığını ölçmek için kullanılmıştır. Hesaplanan Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genelinin ve alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.
2. Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu: Test-tekrar test güvenirliğini incelemek amacıyla kullanılmıştır. Bu analiz, farklı zamanlarda yapılan ölçümler arasındaki ilişkinin gücünü belirleyerek, ölçeğin zamana karşı kararlı sonuçlar verdiğini kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

BDÖ-24’ün psikometrik özelliklerinin belirlenmesinde doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin 24 maddesinin dört faktörlü teorik yapıyı desteklediğini göstermiştir. Bu dört faktör, bakım davranışlarının temel bileşenlerini temsil etmektedir.

Faktör yükleri ve madde dağılımları, orijinal ölçeğin yapısının Türkçe formda da korunduğunu doğrulamıştır. Alt boyutlar ve madde sayıları aşağıdaki gibidir:

• Güvence (8 madde)
• Bilgi Becerisi (5 madde)
• Saygılı Olma (6 madde)
• Bağlılık (5 madde)

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) ölçeği.

Format: 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Sağlık hizmeti alan hastalar veya hemşirelik öğrencileri/profesyonelleri.

Yaş Grubu: Yetişkin popülasyon.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, hemşirelik ve sağlık bilimleri alanındaki akademik bir dergide yayınlanmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcıların her bir maddeye ne derece katıldıklarını işaretlediği, 1 (hiç katılmıyorum) ile 6 (tamamen katılıyorum) arasında değişen puanlama sistemi kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik bakımı, Doğrulayıcı faktör analizi, Cronbach Alfa, Klinik değerlendirme, Bakım kalitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Şerife Kurşun’a ait Selçuk Üniversitesi ilgili birimi (e-posta adresi üzerinden iletişim önerilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında Şerife Kurşun ve Nevin Kanan tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Şerife Kurşun ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2012.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Kurşun, Ş. ve Kanan, N. (2012). Bakım Davranışları Ölçeği-24’ün Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 15(4), 229–235.

Makalenin orijinal bağlantısı: e-dergi.atauni.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: bakim-davranislari-olcegi-24-toad.pdf

Bakım Davranışları Ölçeği-24 Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek, 24 madde ve 4 alt boyut içermektedir:

• Güvence (8)
• Bilgi Becerisi (5)
• Saygılı Olma (6)
• Bağlılık (5)