Arabuluculuk Yetkinliği Ölçeği

Özet

Arabuluculuk Yetkinliği Ölçeği, bireylerin çatışma çözümü ve arabuluculuk süreçlerinde sergiledikleri yetkinlik düzeylerini ölçmek amacıyla İbrahim Sani Mert ve A. M. Abubakar tarafından 2020 yılında geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, arabuluculuk başarısı için kritik öneme sahip olan iki temel boyuta odaklanmaktadır: İletişim ve Önsezi. Ölçek geliştirme çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda kabul edilebilir psikometrik özellikler sergilemiş olup, 10 maddeden ve 5’li Likert Ölçeği formatından oluşmaktadır. Ölçek, özellikle iş hayatı ve insan kaynakları bağlamında arabulucu adaylarının veya profesyonellerinin yeterliliklerini değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Arabuluculuk, Yetkinlik, Ölçek Geliştirme, İletişim Becerileri, Önsezi, İş Psikolojisi, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

İbrahim Sani MERT, A. M. Abubakar

Amaç

Arabuluculuk Yetkinliği Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin arabuluculuk görevlerini etkili bir biçimde yerine getirme kapasitelerini standart bir yöntemle değerlendirmektir. Arabuluculuk, yalnızca hukuki prosedür bilgisi değil, aynı zamanda derin kişilerarası yetkinlik gerektiren bir süreçtir. Bu ölçek, özellikle çatışma yönetimi ve müzakere alanlarında çalışan profesyonellerin kendilerini değerlendirmelerine veya kurumlar tarafından seçilme süreçlerinde kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, arabuluculuk eğitimlerinin etkisini ölçmek ve hangi bireysel becerilerin geliştirilmesi gerektiğini belirlemek için de bir temel sağlamaktadır. Araştırmacılar, bu ölçek aracılığıyla arabuluculuk yetkinliğinin bileşenlerini daha iyi anlamayı ve bu alandaki teorik bilgiye katkıda bulunmayı hedeflemişlerdir.

Yapı

Ölçek, arabuluculuk yetkinliğini ölçmek üzere belirlenmiş olan 10 madde ve iki temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, arabuluculuk sürecinin hem sosyal hem de bilişsel yönlerini kapsamaktadır:

• İletişim (5 Madde): Bu boyut, arabulucunun taraflarla uyum sağlama, empati kurma, aktif dinleme ve duygusal zekâya dayalı etkili geribildirim verme yeteneğini değerlendirir.
• Önsezi (5 Madde): Bu boyut, arabulucunun insan psikolojisi, motivasyonları ve çatışmanın altında yatan gizli dinamikler hakkındaki sezgisel ve analitik kavrayışını ölçmektedir.

Bireyin bu iki alandaki yüksek puanları, genel arabuluculuk yetkinliğinin yüksek olduğunu işaret eder. Ölçek, öz bildirim yöntemiyle bireyin kendi yeterlilik algısını kaydetmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizine başlanmadan önce örneklem yeterliliği incelenmiştir. Örneklemin faktör analizine uygunluğunu gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.699 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler araştırmalarında kabul edilebilir (0.60 üzeri) düzeyde olup, verilerin faktör analizi için uygun korelasyon yapısına sahip olduğunu göstermektedir.

Değişkenler arasındaki korelasyonun yeterli olup olmadığını test eden Bartlett testi sonuçları da istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır (χ² = 897.792; S.D = 45; p <.000). Bu anlamlılık, maddeler arasında yeterli ilişkinin bulunduğunu ve verilerin faktörleştirilebilir olduğunu doğrulamaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliğinin desteklendiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Arabuluculuk Yetkinliği Ölçeği’nin iç tutarlılığı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda katsayı 0.714 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve kabul edilebilir bir güvenilirlik düzeyine sahip olduğunu göstermektedir.

Genel olarak 0.70 ve üzeri Cronbach Alfa değeri, psikometrik araçların güvenilir kabul edilmesi için yeterli bir eşik olarak kabul edilmektedir. Bu sonuç, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar üretme kapasitesini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Analizler, 10 maddenin iki farklı faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu faktörler, ölçeğin teorik yapısını oluşturan İletişim ve Önsezi alt boyutlarıdır. Her bir faktör, yetkinliğin farklı bir yönünü temsil eden 5’er madde içermektedir.

Faktör analizinde elde edilen KMO değeri ve Bartlett testi sonuçları, faktör yapısının sağlamlığını ve verilerin analiz için uygunluğunu kanıtlamıştır. Bu iki faktörlü yapı, arabuluculuk yetkinliğinin tek boyutlu değil, çok boyutlu ve karmaşık bir yapı olduğunu göstermektedir.

Ölçek

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: 10 maddeden oluşan, 2 alt boyutlu, öz bildirim tipi ölçek.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çalışma hayatındaki profesyoneller, yöneticiler, insan kaynakları uzmanları ve arabuluculuk alanında eğitim alan bireyler.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Ölçek, genel olarak profesyonel ortamlarda arabuluculuk yetkinliğini ölçmeye odaklanmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (1=Kesinlikle Katılmıyorum; 5=Kesinlikle Katılıyorum). Ölçekten alınan yüksek toplam puan, bireyin arabuluculuk yetkinliğinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Çatışma Çözümü, Arabulucu, Psikolojik Ölçek, Faktör Analizi, Cronbach Alfa, Yapısal Eşitlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmadı.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İbrahim Sani MERT (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, İ. S. Mert ve A. M. Abubakar tarafından 2020 yılında yayımlanan akademik bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari veya eğitim amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar İbrahim Sani MERT ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: 2020

Kaynaklar

Mert, İ. S., ve Abubakar, A. M. (2020). Arabulucuk Yetkinliği Ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. İş ve İnsan Dergisi, 7(1), 49-57. Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: arabuluculuk-yetkinligi-olcegi-toad.pdf

Arabuluculuk Yetkinliği Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek 10 madde ve 2 alt boyuttan oluşmaktadır:

• İletişim (5 madde):
• Uyumlu bir kişiyimdir.
• Önsezi (5 madde):
• İnsan psikolojisi hakkında bilgiliyimdir.

Derecelendirme 5’li Likert formatındadır (1=Kesinlikle Katılmıyorum – 5=Kesinlikle Katılıyorum).