Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri

Özet

Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri (ASİE), Altıntaş, Kazak-Çetinkalp ve Aşçı (2012) tarafından, antrenörler ve sporcular arasındaki ilişki kalitesini psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş öz bildirim tipi bir ölçektir. Envanter, spor psikolojisi alanında kritik öneme sahip olan bu dyadik ilişkinin temel bileşenlerini değerlendirmektedir. Ölçek, toplam 11 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır: Yakınlık, Bağlılık ve Tamamlayıcılık. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde hem sporcu formu hem de antrenör formu için ayrı ayrı yapı geçerliği ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Derecelendirme, 7’li Likert tipi bir sistem kullanılarak yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, antrenör-sporcu ilişkisi, ölçek geliştirme, psikometrik özellikler, güvenirlik, geçerlik, Yakınlık, Bağlılık, Tamamlayıcılık.

Yazarlar

Altıntaş, A., Kazak-Çetinkalp, Z., Aşçı, F.H.

Amaç

Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri’nin temel amacı, spor ortamlarında antrenörler ve sporcular arasında kurulan ilişkinin niteliğini ve işlevselliğini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu envanter, ilişkinin sporcu performansı, motivasyonu ve genel psikolojik iyi oluş üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmacılara standartlaştırılmış bir ölçüm imkanı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle Türk spor kültürü bağlamında ilişkinin üç kritik boyutunu (Yakınlık, Bağlılık ve Tamamlayıcılık) ayrıştırmayı hedeflemiştir.

Yapı

ASİE, antrenör ve sporcu arasındaki dyadik ilişkinin kalitesini üç ana boyutta inceleyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu üç boyut, ilişkinin farklı yönlerini temsil ederken, toplamda 11 madde ile ölçülmektedir:

• Yakınlık (Closeness): Bu boyut (4 madde), antrenör ve sporcu arasındaki duygusal bağın gücünü, karşılıklı güveni ve saygıyı ifade eder. Yüksek yakınlık, ilişkinin duygusal derinliğini yansıtır.
• Bağlılık (Commitment): Bu boyut (3 madde), antrenör ve sporcunun ortak hedeflere ulaşma konusundaki kararlılığını ve bu ilişkinin sürdürülmesine yönelik motivasyonlarını içerir. İlişkinin devamlılığına olan inancı ölçer.
• Tamamlayıcılık (Complementarity): Bu boyut (4 madde), antrenör ve sporcunun rollerini ne kadar iyi anladıklarını ve bu rollerin birbirini ne kadar desteklediğini gösterir. Bu, özellikle antrenman ve yarışma ortamlarında görev paylaşımının uyumunu kapsar.

Geçerlik

Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri’nin yapı geçerliği, kapsamlı psikometrik analizlerle değerlendirilmiştir. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapıyı (Yakınlık, Bağlılık ve Tamamlayıcılık) ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek üzere odaklanmıştır.

Yapı geçerliği, özellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, envanterin hem sporcu formu hem de antrenör formu için ayrı ayrı gerçekleştirilmiş, böylece dyadik ilişkinin her iki tarafındaki algının da uygun şekilde modellendiği gösterilmiştir. DFA sonuçları, 11 maddelik üç alt boyutlu yapının veri ile uyumlu olduğunu ve ölçeğin kuramsal yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır.

Güvenirlik

Envanterin güvenirlik çalışmaları, ölçümün tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Temel güvenirlik ölçütü olarak İç Tutarlılık (Internal Consistency) kullanılmıştır. İç tutarlılığı belirlemek için hem Cronbach Alfa katsayısı hem de düzeltilmiş madde toplam korelasyonları hesaplanmıştır.

Madde analizinde, her bir maddenin ölçeğin genel puanına katkısı incelenmiştir. Düzeltilmiş madde toplam korelasyonlarının 0.48 ile 0.90 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu yüksek korelasyon aralığı, maddelerin ölçülen yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiğini ve ölçekten çıkarılması gereken zayıf maddelerin bulunmadığını göstermektedir. Cronbach Alfa değerleri, envanterin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri’nin faktör yapısı, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiştir. Bu analiz, ölçeğin üç faktörlü (Yakınlık, Bağlılık, Tamamlayıcılık) yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Ölçek, toplamda 11 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler aşağıdaki dağılıma sahiptir:

• Yakınlık: 4 madde
• Bağlılık: 3 madde
• Tamamlayıcılık: 4 madde

Hem antrenörler hem de sporcular için ayrı ayrı yürütülen DFA, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ortaya koyarak, envanterin yapısal geçerliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir. Bu ayrım, ilişkinin karşılıklı algılanış farklılıklarını ölçme yeteneğini sağlamaktadır.

Envanter Bilgileri

Test Type:

Geliştirme (Development)

Format:

7’li Likert tipi dereceleme (1= kesinlikle katılmıyorum – 7= kesinlikle katılıyorum)

Language Available:

Türkçe (Turkish)

Population Group:

Aktif sporcular ve spor kulüplerinde veya takımlarda görev yapan antrenörler.

Age Group:

Rekabetçi sporlarla ilgilenen ergen ve yetişkin gruplar.

Population Details:

Çeşitli spor dallarından profesyonel ve amatör düzeyde sporcular ve onların antrenörleri.

Test Methodology:

Nicel araştırma yöntemiyle geliştirilmiş, öz bildirim temelli bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Antrenör, sporcu ilişkisi, Yakınlık, Bağlılık, Tamamlayıcılık, spor psikolojisi, psikometri, Likert ölçeği, Duygusal Bağ.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar: Atahan Altıntaş)

Correspondence Address:

Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri, 2012 yılında Altıntaş, Kazak-Çetinkalp ve Aşçı tarafından yayımlanan akademik makale ile kullanıma sunulmuştur. Akademik kullanım için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Sorumlu yazar Atahan Altıntaş’ın iletişim adresi ([email protected]) mevcuttur. Envanterin orijinal PDF kaynağı aşağıda belirtilmiştir: antrenor-sporcu-iliskisi-envanteri-toad.pdf.

Kaynaklar

• Altıntaş, A., Kazak-Çetinkalp, Z. ve Aşçı, F.H. (2012). Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 119–128.

• Envanterin orijinal PDF linki: antrenor-sporcu-iliskisi-envanteri-toad.pdf

• Ek kaynak linki: toad.halileksi.net

Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri Maddeleri

Envanter 3 alt boyut ve 11 maddeden oluşmaktadır:

Yakınlık (4m): Sporcuma yakınımdır.

Bağlılık (3m): Sporcuma bağlıyımdır.

Tamamlayıcılık (4m): Antrenmanda sporcuma arkadaşça yaklaşırım.