Antrenör – Oyuncu Etkileşim Ölçeği

Özet

Antrenör – Oyuncu Etkileşim Ölçeği, 1998 yılında Ufuk Akyüz tarafından Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, spor takımlarında görev yapan antrenörler ile oyuncular arasındaki dinamik ilişkiyi, iletişim kalitesini ve etkileşim biçimlerini sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle antrenör davranışlarının sporcular üzerindeki algılanan etkilerini ve bu etkileşimlerin takım performansı üzerindeki potansiyel sonuçlarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, Türkiye 1. Ligi düzeyindeki bayan ve erkek takımları üzerinde yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Antrenör-oyuncu etkileşimi, Spor psikolojisi, Takım performansı, Spor iletişimi, Ölçek geliştirme, Koçluk.

Yazarlar

Ufuk Akyüz

Amaç

Ölçeğin temel amacı, elit düzeydeki sporcuların (1. Lig takımları) kendi antrenörleriyle olan iletişim ve ilişki kalitesini, sporcu gözünden nicel verilerle ortaya koymaktır. Ölçek, antrenörün uyguladığı liderlik stillerini, geri bildirim mekanizmalarını ve duygusal destek sağlama düzeylerini ölçerek, bu etkileşim unsurlarının takımın başarısı ve sporcu memnuniyeti üzerindeki rolünü araştırmayı hedeflemiştir.

Bu araç, spor bilimleri alanında antrenör eğitim programlarının geliştirilmesine katkıda bulunmak ve antrenör-oyuncu ilişkisinin optimize edilmesi gereken kritik alanlarını belirlemek için tasarlanmıştır. Geliştirme süreci, sporcuların algılarını temel alarak, etkileşimdeki pozitif ve negatif örüntüleri bilimsel yöntemlerle tanımlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Antrenör – Oyuncu Etkileşim Ölçeği, sporcuların algıladığı antrenör davranışlarını ve bu davranışların etkileşim kalitesini yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Temel olarak ölçülen yapılar arasında, antrenörün liderlik stilleri (örn., demokratik, otokratik), geri bildirim türleri (örn., olumlu pekiştirme, teknik talimat, ceza) ve sporcuya yönelik sağlanan sosyal ve psikolojik destek yer almaktadır.

Ölçek, antrenör ve oyuncu arasındaki ilişkinin sadece teknik veya taktik boyutlarını değil, aynı zamanda duygusal ve iletişimsel derinliğini de ele almaktadır. Bu yapı, sporcunun motivasyonu ve bağlılığı üzerinde doğrudan etkisi olan ilişki kalitesini belirlemeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Orijinal yüksek lisans tezi çalışmasında geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel değerler kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak, akademik bir ölçek geliştirme süreci gereği, ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerinin alındığı ve maddelerin ilgili literatür ışığında oluşturulduğu varsayılmaktadır. Ölçeğin yapı geçerliği için (ölçülen yapının teorik beklentilere uygunluğu) faktör analizi gibi yöntemlerin kullanılmış olması muhtemeldir, fakat bu analizlerin sonuçlarına dair detaylı bilgiye erişim sınırlıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine (iç tutarlılık, test-tekrar test vb.) dair kesin istatistiksel sonuçlar orijinal referansta açıkça sunulmamıştır. Tipik olarak bu tür geliştirme çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığını ölçmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanır. Ölçeğin alt boyutları ve toplam puanı için bu katsayıların kabul edilebilir düzeylerde (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu tahmin edilmektedir. Güvenirlik değerlerinin kesin tespiti için tezin tam metnine başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında antrenör-oyuncu etkileşiminin çok boyutlu doğasını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizinin kullanıldığı düşünülmektedir. Bu analiz genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) şeklinde uygulanmıştır. Analiz sonucunda, etkileşimi temsil eden ve birbirinden ayrılan alt faktörlerin (boyutların) belirlendiği varsayılmaktadır. Bu faktörler, muhtemelen “Destekleyici Davranışlar”, “Yönlendirici ve Öğretici Davranışlar” ve “Eleştirel/Cezalandırıcı Davranışlar” gibi temaları kapsamaktadır. Faktör yükleri ve açıklanan varyans oranları gibi detaylı istatistiksel bilgiler kaynakta mevcut değildir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatı (Büyük olasılıkla Likert tipi ölçek kullanılmıştır).

Mevcut Diller: Türkçe.

Hedef Kitle: Sporcular (1. Lig Takım Oyuncuları).

Yaş Grubu: Genç yetişkin ve yetişkin sporcular (Profesyonel Lig düzeyinde).

Popülasyon Detayları: Türkiye 1. Liginde mücadele eden bayan ve erkek takımlarının oyuncuları.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle antrenör davranışlarının sporcu tarafından algılanma düzeyini ölçme.

Anahtar Kelimeler

Sporcu algısı, Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, Spor Psikolojisi, Etkileşim, U. Akyüz.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: Bilinmiyor. (Yazarın 1998 yılındaki bağlı olduğu kurum Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’dür.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 1998 yılında yüksek lisans tezi olarak geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için gerekli izinler, eserin sahibi Ufuk Akyüz ve tezin sunulduğu kurum olan Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nden alınmalıdır. Ölçeğin mevcut kullanım ücreti bilgisi kaynaklarda belirtilmemiştir.

Kaynaklar

1. Akyüz, U. (1998). 1. lig bayan ve erkek takımlarında antrenör-oyuncu etkileşimi ve performansa etkisi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Tezin erişim linki Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden sağlanmaktadır: tez.yok.gov.tr.

Antrenör – Oyuncu Etkileşim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelere, puanlama yönergelerine ve tam ölçek formatına ulaşmak için U. Akyüz’ün (1998) yüksek lisans tezinin tam metnine başvurulması gerekmektedir.