Amaçların Gerçekleşme Düzeyini Ölçen Envanter

Özet

Amaçların Gerçekleşme Düzeyini Ölçen Envanter, 1999 yılında Kamuran Çelik tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu envanterin temel amacı, İlköğretim 6, 7 ve 8. sınıflarda okutulan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersinin belirlenmiş olan amaçlarının ne düzeyde gerçekleştiğini sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, hem öğrencilerin hem de öğretmenlerin algılarını ölçebilecek yapıda tasarlanmış olup, eğitimsel hedeflerin başarısını değerlendirmeye yönelik bir geliştirme çalışmasıdır.

Envanter, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmakta olup (1= hiç gerçekleşmiyor, 5= tamamen gerçekleşiyor), geçerlik çalışmaları içerik geçerliği ve uzman görüşüne dayanmaktadır. Güvenirlik analizleri, yüksek düzeyde iç tutarlılık ve zamansal kararlılık göstermiştir; öğretmenler için Alfa Güvenirlik Katsayısı 0.96, öğrenciler için ise 0.93 olarak rapor edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Amaçların Gerçekleşme Düzeyi, Eğitimsel Değerlendirme, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Öğretim Programı, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Likert Ölçeği

Yazarlar

Kamuran Çelik

Amaç

Bu envanterin birincil amacı, eğitim sisteminin önemli bir parçası olan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersinin öğretim programında belirtilen hedeflerin, ilgili sınıf düzeylerindeki (İlköğretim 6, 7 ve 8. Sınıflar) öğrenciler tarafından ne ölçüde benimsendiğini ve uygulandığını belirlemektir. Ölçek, bu amaçların gerçekleşme düzeyini nicel verilerle ortaya koyarak eğitim politikalarına ve müfredat değerlendirmelerine katkı sağlamayı hedeflemiştir.

Araç, hem öğrencilerin kendi öğrenim süreçlerine dair algılarını hem de öğretmenlerin, dersin hedeflerine ulaşmadaki başarılarını değerlendirmelerini sağlamak üzere çift yönlü bir kullanım potansiyeline sahiptir. Bu sayede, dersin etkililiğine dair kapsamlı bir geri bildirim mekanizması sunulmaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı (konstürkt), Amaçların Gerçekleşme Düzeyi olarak tanımlanmaktadır. Bu yapı, öğrencilerin ve öğretmenlerin, resmi DKAB Öğretim Programı hedeflerine ne kadar ulaşıldığına dair subjektif değerlendirmelerini kapsamaktadır. Maddeler, doğrudan müfredat amaçlarından türetildiği için, envanterin yapısal içeriği, didaktik hedeflerin davranışsal ve bilişsel çıktılara dönüşme başarısıyla ilişkilidir.

Envanter, geleneksel psikolojik yapılar yerine, eğitsel hedeflerin başarısını ölçmeye odaklanmıştır. Bu nedenle, ölçülen yapı, pedagojik etkinliğin ve müfredatın uygulanma sonuçlarının bir yansımasıdır.

Geçerlik

Envanterin geçerlik çalışmaları büyük ölçüde içerik geçerliğine odaklanmıştır. Ölçek maddeleri, doğrudan DKAB Öğretim Programından alınmış olan amaç ifadelerinden oluşturulmuştur. Bu metodolojik yaklaşım, envanterin, ölçmeyi amaçladığı yapıyı (müfredat amaçlarını) tam olarak temsil etmesini sağlamıştır.

İçerik geçerliğini pekiştirmek amacıyla Uzman Görüşüne başvurulmuştur. Uzmanlar, envanter maddelerinin ilgili amaçlara hizmet ettiğini ve ölçmek istenen özelliği, başka bir özellik ile karıştırmadan ölçtüğünü onaylamışlardır. Bu bağlamda, envanterin maddelerinin ölçülmek istenen alanla yüksek derecede uyumlu olduğu ve geçerli kabul edildiği belirtilmektedir.

Güvenirlik

Envanterin güvenirliği, hem iç tutarlılık hem de zamansal kararlılık açısından incelenmiştir. Zamansal kararlılığı belirlemek için Test-Tekrar Test Güvenirliği yöntemi kullanılmıştır. Öğrenci örneklemine benzer özelliklere sahip 35 kişilik bir öğrenci grubuna envanter, bir haftalık aralıkla iki kez uygulanmıştır. Bu uygulamanın sonucunda test-tekrar test güvenirlik katsayısı 0.82 olarak rapor edilmiştir, bu da ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

İç tutarlılık güvenirlik katsayıları da hesaplanmıştır. Öğrencilere uygulanan envanter için Alfa Güvenirlik Katsayısı 0.93 gibi çok yüksek bir değere ulaşmıştır. Öğretmenlere uygulanan envanter versiyonunda ise bu katsayı daha da yüksek bulunmuş ve 0.96 olarak rapor edilmiştir. Bu yüksek Alfa değerleri, envanter maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda son derece tutarlı olduğunu ve güvenilirliğinin mükemmel düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynak metinde, envanterin faktör yapısına (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) dair spesifik istatistiksel sonuçlar veya boyutlandırma bilgileri açıkça belirtilmemiştir. Ancak, envanterin maddeleri doğrudan DKAB Öğretim Programının amaç ifadelerinden türetildiği için, ölçek yapısının, müfredatın doğal olarak gruplandırılmış hedeflerini yansıtan bir boyutsallığa sahip olduğu varsayılabilir. Geliştirme süreci bir yüksek lisans tezi olduğu için, faktör yapısının detaylı incelenmesi için tezin tamamına başvurulması gerekmektedir.

Envanter Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özel bir müfredatın amaçlarını ölçmek üzere geliştirilmiştir)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenci ve Öğretmen

Yaş Grubu: İlköğretim 6, 7 ve 8. Sınıf Öğrencileri (yaklaşık 12-14 yaş) ve bu sınıfların öğretmenleri.

Popülasyon Detayları: DKAB dersi alan ilköğretim öğrencileri ve dersi veren öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ve öğretmen bildirim envanteri. Test-tekrar test yöntemiyle güvenirlik tespiti yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Değerlendirme, Müfredat Hedefleri, DKAB Dersi, Zamansal Kararlılık, Uzman Görüşü, Psikometri, Envanter

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1999 (Yüksek Lisans Tezi yayımlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Envanterin ticari kullanımı veya resmi akademik araştırmalarda kullanılması için gerekli izinlerin, sorumlu yazar Kamuran Çelik veya tezin yayımlandığı Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynak metinde belirtilmemiştir.

Kaynakça

1. Çelik, K. (1999). İlköğretim 6, 7, ve 8. sınıflarda okutulan din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin amaçlarının gerçekleşme düzeyi (Yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun.

Tez kaydına Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Envanterin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: amaclarin-gerceklesme-duzeyini-olcen-envanter-toad.pdf

Amaçların Gerçekleşme Düzeyini Ölçen Envanter Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu envanterin maddeleri, kaynak metinde doğrudan HTML içeriği olarak sağlanmamış olup, yalnızca bir PDF bağlantısı verilmiştir. Maddelerin orijinal dilinde değiştirilmeden sunulması gerekliliği nedeniyle, maddeler buraya eklenmemiştir. İlgili maddeler için yukarıda belirtilen PDF dosyasına başvurulmalıdır.