Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği-2

Özet

Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği-2 (ASAMKATÖ-2), orijinal adı The Attitudes to Moral Decision-Making in Youth Sport Questionnaire-2 olan psikometrik aracın Türk kültürüne yönelik bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, genç sporcuların spor ortamında karşılaştıkları ahlaki ikilemler karşısındaki tutumlarını ve karar verme eğilimlerini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin Türkçeye adaptasyonu, spor bilimleri alanında önemli bir boşluğu doldurarak, Türkiye’deki genç sporcuların ahlaki karar alma süreçlerinin incelenmesine olanak tanımıştır. Çalışma, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini Türk örnekleminde test ederek, spor psikolojisi araştırmaları için sağlam bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle altyapı seviyesindeki sporcuların fair play, hile, saldırganlık ve kural ihlali gibi konulardaki tutumlarını belirlemek için tasarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruyup korumadığını incelemek üzere istatistiksel analizler kullanmıştır. Ölçeğin kullanımı, genç sporcuların etik gelişimini destekleyen müdahale programlarının tasarlanmasında kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Altyapı Sporları, Ahlaki Karar Alma, Spor Psikolojisi, Etik, Fair Play, Uyarlama, Gençlik Sporu, Psikometri.

Yazarlar

Gürpınar, B. (Uyarlayan).

Amaç

Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği-2’nin temel amacı, genç sporcuların spor müsabakaları sırasında ortaya çıkan ahlaki ikilemlere karşı geliştirdikleri tutumları ve bu tutumların temelindeki ahlaki karar alma mekanizmalarını değerlendirmektir. Ölçek, sporcuların rekabetçi ortamda ne ölçüde etik dışı davranışlara eğilim gösterdiğini veya fair play ilkelerini benimsediğini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, bu orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu kanıtlamak üzere yapılmıştır. Bu sayede, Türk spor psikolojisi araştırmacıları, uluslararası standartlarda kabul görmüş bir aracı güvenle kullanabilme imkanı elde etmiştir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Kavram)

Ölçek, temel olarak genç sporcularda ahlaki karar alma tutumlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle, sporcuların kazanma arzusunun etik değerlerin önüne geçip geçmediğini inceleyen alt boyutlardan oluşur. Tipik olarak ölçülen temel boyutlar şunlardır:

• Kabul Edilebilirlik: Hile yapma veya kural ihlali gibi etik dışı davranışların sporcular tarafından ne ölçüde kabul edilebilir bulunduğunu ölçer.
• Saldırganlığa Yönelik Tutum: Fiziksel veya sözel saldırganlık içeren davranışlara karşı sporcunun eğilimini ve onayını değerlendirir.
• Fair Play Eğilimi: Etik kurallara ve sportmenliğe bağlı kalma isteğini ve bu değerlere verilen önemi ölçer.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türk kültüründe de aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla geçerlik analizleri yapılmıştır. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği ve içerik geçerliği incelenir.

Yapı geçerliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizde, ölçeğin maddelerinin orijinal ölçekteki faktör yapısını (boyutlarını) Türk örnekleminde de sürdürüp sürdürmediği incelenir. İçerik geçerliği ise, genellikle alanında uzman kişilerin görüşleri alınarak, çeviri ve kültürel uyarlama süreçlerinin doğruluğu ile sağlanır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme aracının tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiştir; ancak akademik standartlara uygun bir adaptasyon çalışmasında, tüm alt boyutlar ve toplam ölçek için kabul edilebilir düzeyde yüksek iç tutarlılık katsayılarının elde edilmiş olması beklenir.

Faktör Analizi

Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği-2’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle, ölçeğin orijinal yapısını doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilir. DFA sonuçları, model uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI vb.) aracılığıyla değerlendirilerek, ölçeğin Türk sporcular üzerindeki veri setinde orijinal çok boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde temsil edip etmediği belirlenir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtlarını sağlar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) çalışması. Orijinal ölçek, spor psikolojisi alanında tutumları ölçen bir öz bildirim aracıdır.

Format: Orijinal ölçek genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanır. Bu format, katılımcıların maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmelerini sağlar.

Maddelere Yanıt Sistemi: Orijinal kaynakta derecelendirme sistemi belirtilmemiştir; ancak benzer psikometrik araçlar genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek kullanır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Versiyon) ve İngilizce (Orijinal Versiyon).

Popülasyon Grubu: Genç sporcular, altyapı takımlarında aktif olarak yer alan ergen ve genç yetişkinler.

Yaş Grubu: Genellikle 12-18 yaş aralığındaki genç sporcular.

Popülasyon Detayları: Farklı spor dallarında (futbol, basketbol, voleybol vb.) lisanslı olarak aktif spor yapan genç katılımcılar.

Test Metodolojisi: Öz bildirim anketi yöntemi. Sporcular, kendilerine sunulan ahlaki ikilemler içeren senaryolara veya ifadelere yönelik tutumlarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Ahlak, Etik Değerler, Genç Sporcu, Güvenirlik, Geçerlik, Adaptasyon, Psikolojik Ölçme, Fair Play.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Telif Hakkı ve İzinler: Ölçeğin kullanımı için orijinal yazarlardan izin alınması gerekebilir. Uyarlamayı gerçekleştiren araştırmacının (Gürpınar) çalışmasına atıf yapılması zorunludur.

Ücret: Genellikle akademik araştırma amaçlı kullanımlarda ücret talep edilmemektedir, ancak ticari veya klinik kullanımlar için orijinal ölçek sahipleriyle iletişime geçilmesi önerilir.

Uyarlama Yılı: 2016.

Kaynaklar

Gürpınar, B. (2016). Adaptation of The Attitudes to Moral Decision-Making in Youth Sport Questionnaire-2 into Turkish culture: a validity and reliability study. Pamukkale Journal of Sport Sciences, 7(2), 27-39.

Araştırmanın orijinal makalesine şu bağlantıdan ulaşılabilir: psbd.pau.edu.tr

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: adaptation-of-the-attitudes-to-moral-decision-making-in-youth-sport-questionnaire-2-toad.pdf

Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği-2 Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için burada listelenmemiştir. Maddeler, Gürpınar’ın 2016 tarihli uyarlama çalışmasının eklerinde veya ilgili makalede bulunabilir.