ALPS-NEO Yenidoğan Ağrı ve Stres Değerlendirme Ölçeği

Özet

ALPS-NEO (Yenidoğan Ağrı ve Stres Değerlendirme Ölçeği), özellikle yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde (YYBÜ) yatan bebeklerin akut ağrı ve stres düzeylerini objektif ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, yenidoğanların ağrıya ve strese verdikleri fizyolojik ve davranışsal tepkileri gözlemlemeye odaklanır. Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışması, Sibel Serap Ceylan ve Büşra Bolışık tarafından yapılmış olup, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda klinik uygulamaya uygunluğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bu adaptasyon çalışması, hem ağrı hem de stresin eş zamanlı değerlendirilmesi ihtiyacına yanıt vererek, yenidoğan hemşireliği ve pediatri alanında önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Anahtar Kelimeler

ALPS-NEO, Yenidoğan, Ağrı, Stres, Değerlendirme Ölçeği, Yoğun Bakım, Geçerlik, Güvenirlik, Adaptasyon.

Yazarlar

Sibel Serap CEYLAN, Büşra BOLUŞIK

Amaç

ALPS-NEO Yenidoğan Ağrı ve Stres Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, yenidoğan bebeklerde, özellikle invaziv prosedürler veya yoğun bakım ortamının getirdiği çevresel faktörler sonucu ortaya çıkan akut ağrı ve stres seviyelerini hızlı ve doğru bir şekilde belirlemektir. Bu ölçek, uygulayıcıların ağrı yönetimi stratejilerini zamanında ve etkili bir şekilde başlatmalarına olanak tanır.

Ölçeğin Türkiye’deki adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve klinik ortamına uygunluğunu test etmeyi hedeflemiştir. Bu çalışma ile, klinik kararların verilmesinde kullanılabilecek, bilimsel olarak desteklenmiş bir araç sağlamak amaçlanmıştır.

Yapı

ALPS-NEO, yenidoğanların ağrı ve stres tepkilerini çok boyutlu olarak değerlendiren bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek genellikle, bebeklerin sergilediği fizyolojik değişiklikleri (kalp atım hızı, oksijen satürasyonu vb.) ve davranışsal göstergeleri (yüz ifadesi, vücut hareketleri, ağlama) kapsayan maddelerden oluşur.

Bu araç, ağrı ve stres gibi zorlu yapıları gözlem yoluyla ölçmek üzere tasarlanmıştır, bu nedenle yapı, gözlemcinin eğitimi ve standardizasyonu açısından yüksek tutarlılık gerektirir. Ölçeğin derecelendirmesi genellikle belirli bir zaman dilimi içinde yapılan gözlemlere dayanır.

Geçerlik

Adaptasyon çalışmasında (Ceylan & Bolışık, 2017), ölçeğin Türk popülasyonunda klinik olarak uygunluğunu belirlemek amacıyla geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği ve eş zamanlı geçerliği içermektedir. Yapı geçerliği için faktör analizi yöntemleri kullanılırken, eş zamanlı geçerlik için ALPS-NEO puanlarının, klinik olarak kabul görmüş diğer ağrı değerlendirme ölçekleri ile korelasyonu incelenmiştir.

Kaynak referansta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmalarının temel amacı, ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktır. Bu tür çalışmalarda genellikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği de sağlanmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını ifade eder. Ceylan ve Bolışık tarafından yürütülen çalışmada, ALPS-NEO’nun Türk yenidoğan popülasyonunda güvenilir bir araç olup olmadığını belirlemek için iç tutarlılık analizleri yapılmıştır.

İç tutarlılık güvenirlik analizleri genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir tutarlılığa sahip olduğunu gösterir. Ayrıca, gözlemci içi ve gözlemciler arası güvenirlik testleri de, özellikle gözlem temelli ölçeklerde, ölçeğin tutarlılığını sağlamak için kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

ALPS-NEO’nun uyarlama çalışmasında yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısının (yani, ağrı ve stres alt boyutlarının) Türk kültüründeki yenidoğanlarda da korunduğunu doğrulamayı amaçlar.

Keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak, ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığı incelenmiştir. Başarılı bir faktör analizi, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle desteklendiğini gösterir ve böylece ölçeğin yapı geçerliğine katkıda bulunur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Gözlem Temelli Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Bilinmiyor, genellikle İngilizce)

Popülasyon Grubu: Klinik Popülasyon

Yaş Grubu: Yenidoğan (Neonatal dönemi)

Popülasyon Detayları: Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde (YYBÜ) takip edilen bebekler.

Test Metodolojisi: Bebeklerin invaziv işlemler sırasında veya stresli durumlarda sergiledikleri davranışsal ve fizyolojik tepkilerin gözlemlenmesi ve puanlanması esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Neonatal Ağrı, Stres Değerlendirmesi, Pediatrik Hemşirelik, Psikometri, YYBÜ, Ceylan S. S., Bolışık B.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sibel Serap CEYLAN

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Bulunmamaktadır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi, Denizli, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri için sorumlu yazar Sibel Serap Ceylan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Klinik veya akademik araştırmalarda kullanım için yazarlardan izin alınması tavsiye edilmektedir.

Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: alps-neo-yenidogan-agri-ve-stres-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

1. Ceylan, S. S., & Bolışık, B. (2017). Yenidoğan bebeklerde ALPS-Neo Ağrı ve Stres Değerlendirme Ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Pamukkale Tıp Dergisi, 10(1), 45-52.
2. Makaleye erişim linki: journalagent.com

ALPS-NEO Yenidoğan Ağrı ve Stres Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Veri kaynağında ölçek maddeleri sunulmamıştır. Maddelerin tam içeriği için yukarıda belirtilen referans makaleye (Ceylan & Bolışık, 2017) başvurulması gerekmektedir.