Yenidoğan Stres Ölçeği

Özet

Yenidoğan Stres Ölçeği (YSÖ), Sibel Serap Ceylan ve Büşra Bolışık tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle hastane ortamında bulunan yenidoğan bebeklerin yaşadığı stres düzeylerini objektif ve güvenilir bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışması, YSÖ’nün klinik ortamlarda kullanılabilirliğini kanıtlamak amacıyla kapsamlı psikometrik özelliklerinin incelenmesine odaklanmıştır.

YSÖ, klinisyenlere ve araştırmacılara, yenidoğanların yoğun bakım süreçlerinde karşılaştıkları olumsuz çevresel ve fizyolojik uyaranlara verdikleri tepkileri anlamada kritik bir araç sunarak, bireyselleştirilmiş ve gelişimsel olarak destekleyici bakım (Developmental Care) stratejilerinin oluşturulmasına katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yenidoğan, stres, psikometrik özellikler, ölçek geliştirme, neonatal, bebek sağlığı, yoğun bakım, Sibel Serap Ceylan.

Yazarlar

Sibel Serap CEYLAN, Büşra Bolışık.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hastane ortamında, özellikle de Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde (YYBÜ) tedavi gören bebeklerin maruz kaldığı stres düzeyini nicel olarak ölçmektir. Geleneksel ağrı ve stres ölçüm yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda, YSÖ, geniş bir fizyolojik ve davranışsal tepki yelpazesini kapsayarak daha bütüncül bir değerlendirme sağlamayı hedefler.

Bu ölçüm, sağlık profesyonellerinin bebeklerin konforunu artıracak, ağrıyı yönetecek ve olumsuz gelişimsel sonuçları azaltacak bakım stratejilerini bilimsel verilere dayanarak belirlemesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Ölçek, hem klinik uygulamada hem de araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, yenidoğan dönemindeki bireylerin çevresel (gürültü, ışık, müdahale) ve fizyolojik (ağrı, hipoksi, termal dengesizlik) uyaranlara verdiği strese dayalı tepkilerdir. Bu yapı, genellikle bebeklerin otonom sinir sistemi aktivasyonu ve davranışsal durum değişiklikleri üzerinden gözlemlenir.

YSÖ, neonatal stres tepkilerini çok boyutlu olarak değerlendirerek, sadece anlık tepkiyi değil, aynı zamanda uzun süreli yoğun bakım deneyiminin bebeklerin gelişimsel sonuçları üzerindeki potansiyel risklerini belirlemeyi amaçlayan bir araç olarak konumlandırılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Ceylan ve Bolışık (2017) tarafından yürütülen geliştirme makalesinde detaylandırılmıştır. Bu psikometrik incelemede, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediği araştırılmıştır. Yapı geçerliği için, ölçeğin teorik temellerini destekleyen içsel bir yapının varlığını kanıtlamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Ayrıca, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve ölçeğin maddelerinin, yenidoğan stresinin tüm önemli yönlerini temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Bu çalışmalar, Yenidoğan Stres Ölçeği’nin geçerli ve amaca uygun bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve farklı zamanlarda veya farklı gözlemciler tarafından uygulandığında sonuçlarının kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı, genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplamaları ile test edilmiştir.

Elde edilen iç tutarlılık katsayıları, Yenidoğan Stres Ölçeği’nin yüksek düzeyde içsel tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin klinisyenler tarafından ardışık değerlendirmelerde tutarlı sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Yenidoğan Stres Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla, geliştirme sürecinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve neonatal stres yapısının kaç ana bileşenden oluştuğunu belirlemeyi sağlamıştır.

Analiz sonuçları, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı temsil ettiğini ve bu boyutların yenidoğan stresinin farklı yönlerini (örneğin, fizyolojik belirtiler, davranışsal durumlar) ölçtüğünü doğrulamıştır. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesini ampirik olarak desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Kaynakta Derecelendirme sistemi açıkça belirtilmemiştir. Ancak, yenidoğan ölçekleri genellikle davranışsal gözlemler ve/veya fizyolojik verilerin kaydedilmesine dayalı Likert tipi veya puanlamalı derecelendirme formatını kullanır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yenidoğanlar (Neonates)

Age Group: Genellikle 0-28 günlük yaşam süresindeki bebekler.

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması, muhtemelen hastanelerin Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde (YYBÜ) yatan bebekler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Gözlem temelli, çok maddeli bir değerlendirme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

YYBÜ, psikometrik, bebek, ağrı, Cronbach Alfa, ölçek, fizyolojik tepki, faktör analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Sibel Serap CEYLAN)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel ve klinik amaçlarla kullanımı için izin ve ücret bilgileri konusunda, sorumlu yazar Sibel Serap CEYLAN ile yukarıda belirtilen e-posta adresi aracılığıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Ceylan, S. S., & Bolışık, B. (2017). Yenidoğan Stres Ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin İncelenmesi. ACU Sağlık Bil Derg, 8(2), 97-103. Makalenin orijinal PDF’i Acıbadem Sağlık Bilimleri Dergisi üzerinden erişilebilirdir: acibadem.dergisi.org

Ölçeğin PDF dosyasının örneği burada mevcuttur: yenidogan-stres-olcegi-toad.pdf

Yenidoğan Stres Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri orijinal bilimsel yayında yer almaktadır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımı veya klinik uygulaması için, sorumlu yazarlarla iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.