Akademik İyimserlik Ölçeği (Academic Optimism Scale)

Özet

Akademik İyimserlik Ölçeği, öğrencilerin akademik bağlamdaki iyimserlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, Gülizar Yıldız tarafından 2011 yılında Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, bireylerin kendi akademik başarılarına, zorluklarla başa çıkma becerilerine ve gelecekteki eğitim hedeflerine yönelik olumlu beklentilerini değerlendiren maddeler içerir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşılayıp karşılamadığını incelemeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Akademik İyimserlik, İyimserlik, Psikolojik Yapı, Okul Ortamı, Öğrenci Başarısı, Ölçek Geliştirme, Uyarlama, Psikometri

Yazarlar

Gülizar Yıldız

Amaç

Akademik İyimserlik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akademik yaşamlarına dair sahip oldukları pozitif beklentileri ve inançları sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve eğitim psikolojisi alanlarında, öğrencilerin motivasyonu, akademik performansı ve stresle başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkileri incelemek için kritik bir araç sağlar.

Yıldız (2011) tarafından yapılan uyarlama çalışmasının spesifik amacı, uluslararası alanda kullanılan Akademik İyimserlik Ölçeği’nin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk eğitim sistemindeki öğrencilerin iyimserlik seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek bir araç sunmaktır. Bu sayede, öğrencilerin akademik başarısını etkileyen duygusal ve bilişsel faktörlerin belirlenmesine katkıda bulunulmuştur.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Akademik İyimserliktir. Bu yapı, genel iyimserlik kavramının eğitim ortamına özelleşmiş bir alt türüdür. Akademik iyimserlik, öğrencilerin akademik hedeflerine ulaşacaklarına dair güçlü ve istikrarlı bir inanca sahip olmaları, karşılaşılan zorlukların geçici olduğuna inanmaları ve bu zorluklar karşısında çaba göstermeye devam etmeleriyle karakterize edilir.

Akademik İyimserlik, genellikle üç temel bileşeni içerir: Akademik Öz Yeterlik (öğrencinin görevi başarabileceğine olan inancı), Akademik Başarı Beklentisi (gelecekteki başarıya dair olumlu tahminler) ve Dışsal Kontrol Odağına Düşük Eğilim (başarısızlıkları kalıcı dış faktörlere bağlamama). Ölçek, bu bileşenleri kapsayacak şekilde maddeler içermektedir ve öğrencilerin akademik hayatlarına dair genel tutumlarını yansıtır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi boş bırakılmış olsa da, bir uyarlama çalışması (Yıldız, 2011) kapsamında kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmalıdır. Bu çalışmalar tipik olarak şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, akademik iyimserlik yapısının tüm boyutlarını temsil edip etmediğinin uzman görüşleri ile incelenmesi.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı gerçekten ölçtüğünü belirlemek amacıyla kullanılan analizlerdir. Bu, genellikle Faktör Analizi (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) kullanılarak gerçekleştirilir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: Ölçeğin, akademik başarı veya motivasyon gibi teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer ölçütlerle olan korelasyonlarının incelenmesi.

Yıldız’ın (2011) yüksek lisans tezi, ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliği ve kültürel uygunluğunu detaylı olarak ele almaktadır. Spesifik geçerlik katsayıları ve analiz sonuçları için doğrudan tezin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını test etmek esastır. Güvenirlik çalışmaları genellikle şu yöntemleri içerir:

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Akademik ölçeklerde genellikle 0.70 ve üzeri bir alfa katsayısı beklenir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için kullanılır.
• Madde Analizi: Her bir maddenin toplam puan üzerindeki ayırt ediciliğinin incelenmesi.

Yıldız (2011) tezinde, Akademik İyimserlik Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenirlik katsayılarını sunarak, ölçeğin akademik popülasyonda güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamış olmalıdır.

Faktör Analizi

Akademik İyimserlik Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanmasında yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısının (yani, kaç alt boyuttan oluştuğunun) Türk örnekleminde korunup korunmadığını veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeni bir faktör yapısının ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemek için hayati öneme sahiptir.

Genellikle, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile faktör yapısı keşfedilir ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyduğu test edilir. Bu çalışmalar, ölçeğin Akademik İyimserlik yapısını başarıyla ölçtüğünü göstermelidir.

Ölçme Aracı Detayları

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçeğin formatına bağlı olarak, genellikle 4 veya 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Yüksek lisans tezinin odağı genellikle üniversite veya lise öğrencileri olmuştur, ancak tezin detayları popülasyonu kesinleştirir).

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonu ve genç yetişkinlik (15-25 yaş aralığı, öğrenci popülasyonuna bağlı olarak).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim seviyelerindeki öğrenciler. Uyarlama çalışması için seçilen örneklem, genellikle bir üniversitenin veya eğitim kurumunun öğrencilerini kapsar.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama (Self-report) yöntemi. Bireylerin kendi akademik inançlarını ve beklentilerini değerlendirmelerine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Akademik Başarı, Öz Yeterlik, Likert Ölçeği, Psikometrik Özellikler

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yüksek lisans tezi Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara’da tamamlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni veya tez merkezinin (YÖK) kuralları geçerlidir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2011

Kaynaklar

Yıldız, G. (2011). Akademik İyimserlik Ölçeğinin Türkçeye uyarlanabilirliğinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tezin orijinal bağlantısı ve detaylarına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: akademik-iyimserlik-olcegi-academic-optimism-scale-toad.pdf

Akademik İyimserlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, tezin kendisinde yer almaktadır.)

Bu ölçek maddeleri, referans gösterilen yüksek lisans tezinin (Yıldız, 2011) ekler bölümünde veya ilgili yayınlarında bulunabilir. Standart bir uyarlama ölçeği, genellikle 15 ila 30 arasında madde içerir ve bu maddeler Likert tipi bir yanıt formatıyla yanıtlanır.