Akademik İyimserlik Ölçeği

Özet

Akademik İyimserlik Ölçeği, eğitim ortamlarında okulların ve öğretmenlerin öğrencilerin başarısına olan inancını, güvenini ve akademik hedeflere ulaşma konusundaki kararlılığını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Gürkan Yıldız ve Arif Özer tarafından 2012 yılında Türkçe diline uyarlama çalışması yapılarak Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle eğitim çalışanlarının kolektif yeterlilik, öğrenci ve velilere duyulan güven ve akademik başarıya verilen önem gibi boyutları kapsayan akademik iyimserlik düzeylerini belirlemeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçeye çeviri sürecini takiben, psikometri standartlarına uygun olarak hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizleri kullanılarak yapısal geçerliğinin test edilmesini içermiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçede güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Akademik iyimserlik, ölçek uyarlaması, eğitim psikolojisi, psikometri, güvenirlik, geçerlik, kollektif yeterlilik, öğretmen tutumları.

Yazarlar

Gürkan Yıldız, Arif Özer

Amaç

Akademik İyimserlik Ölçeği’nin temel amacı, eğitim kurumlarında görev yapan personelin ve kurumların genel olarak akademik başarıya yönelik olumlu beklentiler, yüksek yeterlilik algısı ve öğrencilere yönelik güven duygularını kapsayan Akademik İyimserlik düzeylerini saptamaktır. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması ise, orijinal ölçeğin yapısal özelliklerini ve ölçüm gücünü Türk örnekleminde koruyarak, alandaki araştırmacılara ve uygulayıcılara uluslararası standartlarda bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Bu araç sayesinde, okulların kültürel ve örgütsel iklimlerinin akademik başarı üzerindeki potansiyel etkileri incelenebilir ve öğretmenlerin mesleki gelişimi ile öğrenci motivasyonunu artırmaya yönelik stratejiler geliştirilebilir.

Yapı/Kavram

Ölçek, sosyal psikoloji ve eğitim psikolojisi alanlarının kesişiminde yer alan Akademik İyimserlik (Academic Optimism) kavramını ölçmektedir. Bu kavram, genellikle üç ana bileşenden oluşmaktadır:

• Kolektif Öğretmen Yeterliliği (Collective Teacher Efficacy): Öğretmenlerin, zorlu öğrencileri bile eğitme kapasitelerine olan ortak inancı.
• Veli ve Öğrenciye Güven (Trust in Parents and Students): Öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin okulun misyonunu destekleyeceğine dair inancı.
• Akademik Baskı/Vurgu (Academic Press): Okulun, tüm öğrencilerin yüksek akademik standartlara ulaşması gerektiği yönündeki normatif beklentisi ve uygulamaları.

Akademik iyimserlik, okul başarısının önemli bir yordayıcısı olarak kabul edilir ve bu ölçek, söz konusu üç boyutun entegre bir yapısını ölçmeyi hedefler.

Geçerlik

Akademik İyimserlik Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında yapısal geçerliliğini kanıtlamak amacıyla kapsamlı istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Yapılan analizler, ölçeğin teorik olarak dayandığı çok boyutlu yapıyı Türk kültüründe de başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Geçerlik çalışmaları için hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) tekniklerinden yararlanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türk verileriyle uyumlu olduğunu desteklemiş ve maddelerin ilgili alt ölçeklere yeterli yüklenim gösterdiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizlerde, ölçeğin alt boyutları için ayrı ayrı Cronbach alfa katsayıları hesaplanmıştır.

Elde edilen Cronbach alfa katsayıları değerleri, ölçeğin farklı alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve bu sayede ölçülen özelliğin tutarlı bir şekilde ölçüldüğünü kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin araştırma ve uygulama ortamlarında güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek üzere uygulanan faktör analizi teknikleri, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamıştır. Başlangıçta açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile madde yükleri ve faktör yapısı incelenmiş; ardından teorik yapıyı test etmek üzere doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir.

DFA modeli, akademik iyimserliğin kolektif yeterlilik, güven ve akademik baskı/vurgu boyutlarından oluşan üç faktörlü yapısını başarıyla desteklemiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formunda da geçerliliğini koruduğunu göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (5’li veya 6’lı Likert, orijinal çalışmada belirtilmediği için standart uygulama varsayılmıştır). Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılmıştır.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal dil).

Popülasyon Grubu: Eğitim çalışanları ve öğretmenler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenler).

Popülasyon Detayları: İlkokul, ortaokul veya lise düzeyinde görev yapan eğitim personeli. Uyarlama çalışması genellikle öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği, psikometrik değerlendirme.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen yeterliliği, okul iklimi, akademik baskı, örgüt kültürü, ölçek geliştirme, Akademik İyimserlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Arif Özer

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye (Çalışma dönemindeki kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar (Arif Özer) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2012

Orijinal makaleye ait tam metin bağlantısı aşağıdadır: ac.els-cdn.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: akademik-iyimserlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yildiz, G., & Ozer, A. (2012). Examining of adaptability of academic optimism scale into Turkish language. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 47, 566-571.

Akademik İyimserlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu bölüme ölçeğin orijinal maddeleri (soruları) eklenmelidir. Kaynak içerikte ölçek maddeleri sunulmadığı için bu alana yalnızca bir açıklama notu eklenmiştir.

Ölçeğin maddeleri, uyarlama çalışmasının yapıldığı orijinal akademik makalede (Yıldız & Özer, 2012) bulunabilir. Maddeler, öğretmenlerin kolektif yeterlilik, veli ve öğrenciye güven ile akademik başarıya vurgu alt boyutlarını ölçmeye odaklanmaktadır.