Aile Varlığı Risk-Yarar Ölçeği

Özet

Aile Varlığı Risk-Yarar Ölçeği (AVRYÖ), sağlık profesyonellerinin, özellikle de hemşirelerin, hastaların kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) işlemleri sırasında aile üyelerinin varlığına dair algıladıkları riskleri ve faydaları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, acil ve yoğun bakım ünitelerinde çalışan personelin, hasta merkezli bakımı ve aile desteğini sağlama konusundaki tutumlarını ve bu duruma ilişkin kendine güven düzeylerini ölçmeyi hedefler.

Ölçek, Esma Ayşe Öztürk tarafından 2020 yılında hazırlanan bir doktora tezi kapsamında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, kritik durumlarda aile varlığının hem hasta hem de sağlık ekibi üzerindeki potansiyel etkilerini bilimsel olarak incelemek için sağlam bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile Varlığı, Resüsitasyon, Hemşirelik, Risk-Yarar Algısı, Kendine Güven, Kritik Bakım, Ölçek Uyarlaması.

Yazarlar

Esma Ayşe Öztürk

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hemşirelerin resüsitasyon (canlandırma) gibi yaşamı tehdit eden acil durumlar sırasında hastanın yakın ailesinin olay yerinde bulunmasının potansiyel riskleri ve sağladığı faydalar hakkındaki inanç ve değerlendirmelerini nicel olarak ölçmektir. Bu algılar, hemşirelerin bu uygulamaya yönelik tutumlarını ve bu durumu yönetme becerilerine olan kendine güven düzeylerini doğrudan etkilemektedir.

Ölçek, sağlık kurumlarının aile varlığı politikalarını geliştirmelerine ve hemşirelik eğitim programlarını bu kritik alana odaklanarak güçlendirmelerine yardımcı olacak veri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, sağlık profesyonellerinin duygusal yükünü ve etik ikilemlerini anlamada da kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

Aile Varlığı Risk-Yarar Ölçeği, genellikle iki ana yapı etrafında şekillenir: Algılanan Riskler ve Algılanan Yararlar. Ölçek maddeleri, aile üyelerinin varlığının sağlık ekibinin performansını nasıl etkilediği (örneğin, dikkat dağınıklığı, yasal riskler, duygusal stres) ve hastanın veya ailenin iyileşmesine nasıl katkıda bulunduğu (örneğin, destek sağlama, kapanış yaşama, yas sürecini kolaylaştırma) gibi boyutları kapsar.

Ölçeğin orijinal yapısı, uyarlama sürecinde Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamına uygunluğunu test etmek üzere incelenmiştir. Ölçek, hemşirelerin bu karmaşık durum karşısındaki bilişsel değerlendirmelerini derinlemesine analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da (Geçerlik: -), ölçeğin uyarlama çalışması (Öztürk, 2020) kapsamında kapsamlı geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler genellikle dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlamak için uzman görüşleri, yapı geçerliğini belirlemek için faktör analizi ve ölçüt geçerliğini test etmek için ilgili dış kriterlerle korelasyonları içerir.

Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten de hemşirelerin resüsitasyon sırasında aile varlığına yönelik risk ve yarar algılarını ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Detaylı geçerlik bulguları, ilgili doktora tezinde mevcuttur.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri kaynakta açıkça belirtilmemiştir (Güvenirlik: -). Ancak, uyarlama çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığını (genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile) ve test-tekrar test güvenirliğini inceleyen standart psikometrik prosedürlerin uygulandığı beklenmektedir.

Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterir ve bu da ölçeğin klinik uygulamalar ve araştırmalar için güvenilir bir araç olduğunu doğrular. Güvenirlik istatistiklerinin tamamı araştırmacının 2020 tarihli tezinde sunulmuştur.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin bir parçası olarak, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutlarını (Riskler ve Yararlar) ampirik olarak destekleyip desteklemediğini kontrol eder.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve çok boyutlu yapısının Türk hemşire popülasyonunda geçerli olduğunu göstermesi açısından kritiktir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Özgün dilinden Türkçe’ye çevrilmiş ve kültüre adapte edilmiş)

Format: Genellikle Likert Tipi Derecelendirme (Kesin format ve madde sayısı doktora tezinde detaylandırılmıştır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sağlık Profesyonelleri, özellikle Yoğun Bakım ve Acil Servislerde çalışan Hemşireler.

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Kardiyopulmoner resüsitasyon süreçlerine aktif olarak katılan veya tanık olan hemşireler. Çalışma, Ondokuz Mayıs Üniversitesi bağlamında yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Resüsitasyon Uygulamaları, Aile Merkezli Bakım, Yoğun Bakım Hemşireliği, Algı Ölçeği, Psikometrik Özellikler.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun (Doktora tezi sırasında bağlı olduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Esma Ayşe Öztürk tarafından 2020 yılında tamamlanan bir doktora tezi kapsamında uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik ve klinik araştırmalarda kullanımı için yasal izinler, orijinal ölçeğin sahibinden ve uyarlamayı gerçekleştiren yazardan alınmalıdır. Ölçeğin ticari bir ücreti olup olmadığı bilgisi tezin içeriğinde veya orijinal ölçek dokümantasyonunda yer almaktadır.

Ölçeğin kullanıldığı doktora tezinin tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: aile-varligi-risk-yarar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Öztürk, E. A. (2020). Hemşirelerin resüsitasyon sırasında ailenin varlığının risk ve faydalarına ilişkin algı ve kendilerine güvenlerini etkileyen faktörler [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.

• Tez Erişimi: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Aile Varlığı Risk-Yarar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamı ve derecelendirme sistemi, Esma Ayşe Öztürk’ün 2020 yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde tamamladığı doktora tezinde (Hemşirelerin resüsitasyon sırasında ailenin varlığının risk ve faydalarına ilişkin algı ve kendilerine güvenlerini etkileyen faktörler) detaylı olarak sunulmuştur.