Aile APGAR Ölçeği

Özet

Aile APGAR Ölçeği, bireylerin kendi algıları doğrultusunda aile işlevselliğini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, 5 maddeden oluşan kısa bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle Aile Hekimliği alanında, ailelerin Adaptasyon (Uyum), Partnership (Ortaklık), Growth (Büyüme), Affection (Sevgi) ve Resolve (Çözme) kapasitelerini ölçmek için bir tarama aracı olarak kullanılmaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2011 yılında S. Özcan, V. Duyan ve Y. İncecik tarafından gerçekleştirilmiş ve yüksek düzeyde psikometrik özelliklere sahip olduğu kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Aile APGAR, Aile İşlevselliği, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Aile Hekimliği, Veli Duyan, Psikososyal Değerlendirme.

Yazarlar

Özcan, S., Duyan, V., İncecik, Y.

[quads id=5]

Amaç

Aile APGAR Ölçeği’nin temel amacı, aile üyelerinin algıladığı aile işlevselliği düzeyini hızlı ve pratik bir şekilde belirlemektir. Ölçek, aile içi etkileşimlerin ve duygusal çevrenin kalitesini değerlendirerek, risk altındaki bireyleri veya işlev bozukluğu gösteren aile yapılarını erken tespit etmeye yardımcı olur.

Türkçe uyarlama çalışması ise, orijinal APGAR ölçeğinin Türkiye bağlamında kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamak, geçerlik ve güvenirlik analizlerini yaparak bu aracın Aile Hekimliği ve birinci basamak sağlık hizmetlerinde kullanımına zemin hazırlamaktır.

Yapı

Ölçek, Gabriel Smilkstein tarafından geliştirilen ve aile işlevselliğini kapsayan beş temel boyutu ölçmektedir. Bu boyutlar, ölçeğin ismini oluşturan APGAR kısaltmasıyla temsil edilir ve aile sistem teorisinden faydalanır:

• Adaptability (Uyum/Esneklik): Aile üyelerinin yeni koşullara, stres faktörlerine veya rol değişimlerine ne kadar esnek ve uyumlu tepki verdiğini ölçer.
• Partnership (Ortaklık): Aile üyelerinin problem çözme ve karar alma süreçlerine katılımını, iletişim kalitesini ve karşılıklı destek sağlama yeteneğini değerlendirir.
• Growth (Büyüme/Gelişim): Aile üyelerinin duygusal ve fiziksel olgunlaşma çabalarının aile tarafından ne ölçüde desteklendiğini ve teşvik edildiğini inceler.
• Affection (Sevgi/Şefkat): Aile üyeleri arasındaki duygusal bağın derinliğini, sevgi ve şefkatin ifade edilme düzeyini ölçer.
• Resolve (Çözme): Aile üyelerinin çatışmaları çözme, endişeleri giderme ve sorunları açıklığa kavuşturma kapasitesini gösterir.

Geçerlik

Aile APGAR Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Geçerlik çalışmaları, dil eşdeğerliği, yapı geçerliği ve benzer ölçekler geçerliği olmak üzere üç ana başlıkta toplanmıştır.

• Dil Geçerliği: Çeviri sürecinin ardından yapılan dil geçerliği korelasyonu 0.899 (p=0.000) olarak saptanmıştır. Bu yüksek korelasyon değeri, Türkçe formun orijinal form ile anlam ve içerik açısından mükemmel bir eşdeğerliğe sahip olduğunu göstermektedir.
• Yapı Geçerliği: Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin tek faktörlü yapısının Türk örneklemi üzerinde doğrulandığını göstermiştir. Uyum indeksleri son derece güçlüdür: Ki-kare serbestlik derecesi oranı (c2/df) 5’ten küçük bulunmuştur. Uyum İyiliği İndeksleri (GFI ve AGFI) 0.90’dan yüksek (GFI: 1.0, AGFI: 0.99) olarak belirlenmiştir. Hata Karekök Ortalamaları (RMR ve RMSEA) ise 0.05’ten düşük (RMR: 0.0, RMSEA: 0.0) değerlerini almıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapısal geçerliğinin çok yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.
• Benzer Ölçekler Geçerliği: Başka bir aile işlevselliği ölçeği ile yapılan karşılaştırmada, korelasyon katsayısı r= -0.596 (p=0.000) olarak bulunmuştur. Bu anlamlı negatif ilişki, ölçeklerin ölçtüğü yapının teorik olarak beklendiği gibi ilişkili olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, yaş ortalaması 32.09±10.03 (18-60 yaş aralığında) olan toplam 183 katılımcı ( %55.7’si kadın) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin hem iç tutarlılık hem de zamana karşı tutarlılık açısından yeterli olduğunu ortaya koymaktadır.

• İç Tutarlılık: Ölçeği oluşturan 5 maddenin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alpha Katsayısı 0.793 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, sosyal bilimler araştırmalarında kabul edilebilir bir güvenirlik seviyesini temsil etmektedir.
• Madde-Toplam Puan Korelasyonu: Maddelerin toplam ölçek puanı ile olan korelasyonları 0.502 ile 0.679 arasında değişmektedir. Bu aralık, her bir maddenin ölçülen genel yapıya anlamlı ve tutarlı bir katkı sağladığını göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla yapılan test-tekrar test korelasyonu 0.759 (p= 0.000) olarak bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon, ölçeğin kısa zaman aralıklarında kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Aile APGAR Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, orijinal ölçeğin teorik yapısını destekleyen tek boyutlu bir model üzerine kurulmuştur. Yapılan doğrulayıcı faktör analizinde, 5 maddenin tek bir faktöre yüksek yüklerle yüklendiği belirlenmiştir. Yapı geçerliği bölümünde belirtilen mükemmel uyum indeksleri (GFI, AGFI, RMR, RMSEA değerleri), ölçeğin psikometrik olarak tek bir temel aile işlevselliği yapısını ölçtüğünü kesin olarak göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Biçim: Kapalı Uçlu Madde (5 madde)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal İngilizce

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyon

Yaş Grubu: 18-60 yaş arası katılımcılar üzerinden geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması 183 katılımcı üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Aile işlevselliğinin beş temel boyutunu ölçen, bireyin algısına dayalı kısa raporlama ölçeği. Derecelendirme, kapalı uçlu madde formatındadır.

Anahtar Kelimeler

Aile İşlevselliği, APGAR, İç Tutarlılık, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Geçerlik, Tarama Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Veli Duyan (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin orijinali Gabriel Smilkstein tarafından geliştirilmiştir. Ölçeği ticari olmayan akademik veya klinik amaçlarla kullanmak isteyen araştırmacıların, sorumlu yazar Veli Duyan ile iletişime geçmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Özcan, S., Duyan, V. ve İncecik, Y. (2011). Aile Hekimliği’nde Aile APGAR Ölçeği’nin Kullanımı: Türkçeye uyarlama çalışması. The Journal of Turkish Family Physician, 2 (3), 30-37. Makalenin orijinal bağlantısı: turkishfamilyphysician.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: aile-apgar-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Aile APGAR Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Kaynak içerikte ölçeğin 5 maddesi listelenmemiştir. Ölçek, kapalı uçlu formatta 5 maddeden oluşmaktadır ve derecelendirme, bireyin aile işlevselliğine dair algısına dayanmaktadır.