Ağrı Felaketleştirme Ölçeği

Özet

Ağrı Felaketleştirme Ölçeği (AFÖ), yaygın olarak kullanılan Pain Catastrophizing Scale (PCS) ölçeğinin Türkçe Uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, bireylerin ağrı deneyimleri sırasında veya öncesinde sergiledikleri abartılı, olumsuz bilişsel ve duygusal yönelimi ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ağrı Felaketleştirme, ağrı şiddeti ve engellilik ile güçlü bir şekilde ilişkili olan önemli bir psikososyal faktördür. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Süren ve arkadaşları tarafından 2014 yılında Türk popülasyonunda gerçekleştirilmiş ve ölçeğin Psikometrik özelliklerinin geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.

AFÖ, ağrıya verilen tepkileri üç temel boyutta değerlendirir: Yineleme (Rumination), Büyütme (Magnification) ve Çaresizlik (Helplessness). Bu ölçek, klinik uygulamalarda ve araştırmalarda, özellikle kronik ağrı hastalarında felaketleştirme düzeyini belirlemek ve tedavi sonuçlarını öngörmek için kritik bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ağrı Felaketleştirme Ölçeği, Pain Catastrophizing Scale, Ağrı Felaketleştirme, Katastrofizm, Kronik Ağrı, Psikososyal Faktörler, Psikometri, Uyarlama.

Yazarlar

Mustafa Süren, Işıl Okan, A. Merve Gökbakan, Zeynep Kaya, Ümit Erkorkmaz, Serap Arıcı, Sibel Karamani, M. Kahveci.

[quads id=5]

Amaç

Ağrı Felaketleştirme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşadıkları ağrıya ilişkin bilişsel ve duygusal tepkilerinin olumsuzluğunu ve abartılı doğasını ölçmektir. Bu tepkiler, bireyin ağrıyı ne kadar tehdit edici algıladığını ve bu tehditle başa çıkma yeteneğine ne kadar güvendiğini gösterir. Ölçek, özellikle ağrıya karşı geliştirilen üç spesifik uyumsuz başa çıkma stratejisini (yineleme, büyütme ve çaresizlik) kantitatif olarak değerlendirmeyi hedefler.

Türkçe adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının, kültürel ve dilsel farklılıklar göz önüne alındığında, Türk popülasyonunda da geçerliliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak amacıyla yapılmıştır. Bu sayede, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında standardize edilmiş bir ölçüm aracı sağlanmıştır.

Yapı

Ölçek, ağrı felaketleştirmesi adı verilen, çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Ağrı Felaketleştirme, ağrılı bir deneyime yanıt olarak kişinin zihinsel olarak aşırı derecede olumsuz düşüncelere odaklanması, ağrının potansiyel sonuçlarını abartması ve kendi başa çıkma yeteneğinden şüphe duymasıdır.

AFÖ, bu yapıyı üç temel alt ölçek aracılığıyla değerlendirir:

• Yineleme (Rumination): Ağrıyla ilgili düşüncelere sürekli ve saplantılı bir şekilde odaklanma eğilimi. Örneğin, “Ağrının ne kadar kötü olduğunu düşünmeyi bırakamıyorum.”
• Büyütme (Magnification): Ağrının ciddiyetini ve tehdit ediciliğini abartma eğilimi. Örneğin, “Belki de ciddi bir şeyler oluyor.”
• Çaresizlik (Helplessness): Ağrıyı kontrol etme yeteneğinden yoksun olma ve ağrıya karşı pasif kalma inancı. Örneğin, “Ağrımı azaltmak için yapabileceğim hiçbir şey yok.”

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, Süren ve arkadaşlarının (2014) uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal Geçerlik analizlerini içermektedir. Bu çalışma, faktör yapısının Türk örnekleminde orijinal ölçekle tutarlı olduğunu doğrulamıştır.

Yapı Geçerlik analizleri genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilir ve ölçeğin teorik olarak varsayılan üç faktörlü yapısının Türk popülasyonunda da temsil edildiğini göstermiştir. Ek olarak, AFÖ’nün diğer ağrı ve sıkıntı ölçümleriyle beklenen yönde korelasyon göstermesi (eşzamanlı geçerlik), ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü destekler.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmekle birlikte, Süren ve arkadaşlarının (2014) çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmiştir. Güvenirlik analizleri genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı ile rapor edilir.

Türkçe AFÖ’nün genel iç tutarlılık katsayısının, kabul edilebilir düzeylerde, genellikle 0.80’in üzerinde olduğu bildirilmiştir. Bu yüksek Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı (ağrı felaketleştirmesi) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, test-tekrar test Güvenirlik çalışmalarının da ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini desteklemesi beklenir.

Faktör Analizi

Süren ve arkadaşlarının (2014) uyarlama çalışmasında, Ağrı Felaketleştirme Ölçeği’nin faktör yapısı incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin teorik temelini yansıtan üç faktörlü yapıyı desteklemiştir: Yineleme, Büyütme ve Çaresizlik.

Faktör analizinin sonuçları, Türk popülasyonunda ağrı felaketleştirmesi yapısının, uluslararası literatürde kabul edilen bilişsel ve duygusal bileşenlerden oluştuğunu göstermiştir. Bu faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve klinik araştırmalarda alt boyut skorlarının bağımsız olarak kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Bireyin kendi raporuna dayalı (Öz bildirim) anket formu.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler (Klinik ve genel popülasyon).

Yaş Grubu: Yetişkin popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, Türk popülasyonunda gerçekleştirilmiştir. Genellikle kronik ağrı şikayeti olan veya genel popülasyondan gönüllü katılımcılar kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, genellikle 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak puanlanır (0 = Hiçbir zaman, 4 = Her zaman). Toplam skor, felaketleştirme düzeyinin genel bir göstergesidir; daha yüksek skorlar, daha yüksek Ağrı Felaketleştirme düzeyini ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Kronik Ağrı, Bilişsel Değerlendirme, Geçerlik, Güvenirlik, Yineleme, Büyütme, Çaresizlik, Psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mustafa Süren

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2014.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar Mustafa Süren ile iletişime geçilerek öğrenilebilir. Orijinal Pain Catastrophizing Scale (PCS) ölçeğinin kullanımı için telif hakkı sahiplerinden izin alınması gerekebilir.

Literatür erişim linki: uvt.ulakbim.gov.tr

Referanslar

Süren, M., Okan, I., Gökbakan, A. M., Kaya, Z., Erkorkmaz, Ü., Arici, S., Karamani S., & KAHVECİ, M. (2014). Factors associated with the Pain Catastrophizing Scale and validation in a sample of the Turkish population. Turkish journal of medical sciences, 44(1), 104-108. doi: 10.3906/sag-1206-67

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: pain-catastrophizing-scale-toad.pdf

[quads id=5]

Ağrı Felaketleştirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.