Ağrı Felaketlendirme Ölçeği

Özet

Ağrı Felaketlendirme Ölçeği (Pain Catastrophizing Scale – PCS), bireylerin ağrı deneyimi sırasında yaşadığı aşırı olumsuz bilişsel ve duygusal tepkileri ölçmek üzere tasarlanmış, yaygın olarak kullanılan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, ağrıya yönelik felaketleştirme eğilimini, yani ağrının şiddeti veya olumsuz sonuçları hakkında aşırı derecede odaklanma, büyütme ve çaresizlik hissetme durumunu değerlendirir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2017 yılında Ugurlu ve arkadaşları tarafından yapılmış olup, kronik ağrı ile ilişkili engellilik, ağrı yoğunluğu ve bilişsel/duygusal faktörler arasındaki ilişkinin modellenmesinde kullanılmıştır. Ölçek, özellikle klinik ve araştırma ortamlarında, ağrı yönetimi stratejilerinin belirlenmesi ve bilişsel davranışçı terapi yaklaşımlarının etkinliğinin değerlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Ağrı Felaketlendirme, Pain Catastrophizing Scale, PCS, Psikometri, Ağrı Yönetimi, Kronik Ağrı, Uyarlama, Bilişsel Faktörler

Yazarlar

Ugurlu, M., Karakas Ugurlu, G., Erten, S., Caykoylu, A.

Amaç

Ağrı Felaketlendirme Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin mevcut veya beklenen ağrıya karşı geliştirdikleri bilişsel tepkilerin yoğunluğunu ve niteliğini ölçmektir. Bu tepkiler, bireyin ağrıyı ne kadar çaresiz, büyütülmüş ve tekrar eden düşüncelerle (ruminasyon) algıladığını ortaya koyar. Ölçek, klinik uzmanlara ve araştırmacılara, hastaların ağrı algısının boyutunu anlamada ve ağrıya eşlik eden psikolojik sıkıntıyı ölçmede standart bir araç sunmaktadır.

Türkçe uyarlama çalışması, Ağrı Felaketlendirme Ölçeği’nin kültürel bağlamda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir. Çalışmada, ağrı felaketleştirmesi ile ağrıya bağlı engellilik, yoğunluk ve diğer bilişsel/duygusal değişkenler arasındaki karmaşık ilişkinin modellenmesi amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, literatürde Ağrı Felaketlendirme (Pain Catastrophizing) olarak bilinen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, ağrıya karşı geliştirilen aşırı abartılı ve olumsuz bir zihinsel yönelimdir ve genellikle üç ana bileşen altında incelenir:

• Çaresizlik (Helplessness): Bireyin ağrıyı kontrol edemeyeceği ve ağrının kendiliğinden geçmeyeceği inancı.
• Büyütme (Magnification): Ağrı deneyiminin şiddetini ve olumsuz sonuçlarını abartma eğilimi.
• Ruminasyon (Rumination): Ağrıya ilişkin düşüncelere sürekli odaklanma ve bu düşünceleri tekrar tekrar zihinde döndürme durumu.

Geçerlik

Orijinal Ağrı Felaketlendirme Ölçeği (PCS), yüksek düzeyde yapı geçerliği sergilemektedir. Türkçe uyarlama çalışmasında (Ugurlu vd., 2017), ölçeğin Türkçe formunun geçerlik analizleri yapılmış ve orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruduğu gösterilmiştir. Bu, ölçeğin gerçekten de ağrı felaketlendirme yapısını ölçtüğünü doğrular.

Çalışmada, PCS’nin diğer ilgili yapılarla (örneğin, ağrı yoğunluğu, ağrıya bağlı engellilik ve duygusal faktörler) korelasyonları incelenerek ölçüt geçerliği ve yapısal geçerliği desteklenmiştir. Özellikle, ağrı felaketleştirmesi düzeyinin, ağrıya bağlı fonksiyonel kısıtlılık ile anlamlı ve pozitif bir ilişki içinde olduğu modellenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile değerlendirilmiştir. Türkçe uyarlama çalışmasında, Ağrı Felaketlendirme Ölçeği’nin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Bu, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla stabil sonuçlar ürettiğini gösterir.

Güvenirlik analizleri, özellikle kronik ağrı popülasyonlarında, ölçeğin zaman içinde tutarlı skorlar vermesini sağlamak amacıyla test-tekrar test yöntemleri ve iç tutarlılık analizleri kullanılarak desteklenmiştir, ancak spesifik katsayı değerleri kaynakta belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Ağrı Felaketlendirme Ölçeği’nin faktör yapısı, genellikle orijinal ölçekte olduğu gibi üç boyutlu bir yapıyı desteklemektedir: Çaresizlik, Büyütme ve Ruminasyon.

Ugurlu ve arkadaşlarının 2017 tarihli Türkçe uyarlama çalışmasında, doğrusal faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı test edilmiştir. Bu analizler, Türkçe formun da orijinal ölçeğin teorik olarak beklenen üç faktörlü yapısını başarıyla doğruladığını göstermiştir. Bu faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin çok boyutlu ağrı felaketlendirme kavramını kültürel olarak geçerli bir şekilde ölçebildiğini kanıtlamaktadır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama

Format: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale). Genellikle 13 maddeden oluşur ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılır.

Language Available: Türkçe (Uyarlama). Orijinal dil İngilizcedir.

Population Group: Kronik ağrı şikayeti olan yetişkin popülasyonlar (Klinik ve genel popülasyonlarda da kullanılabilir).

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Ugurlu vd. (2017) çalışması, çeşitli ağrı şikayetleri olan klinik örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireylerden, ağrı hissettiklerinde ne sıklıkla belirli düşüncelere veya hislere sahip olduklarını 0 (Hiç) ile 4 (Her Zaman) arasında derecelendirmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Ağrı, Bilişsel Davranışçı Terapi, Ruminasyon, Çaresizlik, Büyütme, Güvenirlik, Faktör Analizi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mustafa Uğurlu

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilen akademik kurumlar.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerin (Sullivan vd.) ve Türkçe uyarlamayı yapan yazarların etik ve telif hakları kurallarına uyulması gerekmektedir. Kullanım detayları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makale bağlantısına bu DOI üzerinden erişim sağlanabilir: DOI: 10.1080/24750573.2017.1322672.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: pain-catastrophizing-scale-toad.pdf

Kaynakça

Ugurlu, M., Karakas Ugurlu, G., Erten, S. & Caykoylu, A. (2017). Validity of Turkish Form of Pain Catastrophizing Scale And Modeling of The Relationship Between Pain-Related Disability With Pain İntensity, Cognitive, and Emotional Factors. Psychiatry and Clinical Psychopharmacology, 27 (2), 189-196, DOI: 10.1080/24750573.2017.1322672

Orijinal Ölçek Kaynağı (Sullivan, T. J., Bishop, S. R., & Pivik, H. (1995). The Pain Catastrophizing Scale: Development and validation. Psychological Assessment, 7(4), 524–532).

Ağrı Felaketlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Mevcut kaynak içeriğinde ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle makalenin eklerinde veya yazarların izniyle temin edilmelidir.