6-8. Sınıflar İletişim Beceri Ölçeği

Özet

6-8. Sınıflar İletişim Beceri Ölçeği (İBÖ), ortaokul 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin matematik dersi öğretim programında belirtilen iletişim becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 4’lü Likert tipi derecelendirme formatında olup, toplam 15 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenirliğini sağlamak üzere kapsamlı istatistiksel analizler içermektedir.

Bu ölçek, öğrencilerin matematiksel düşüncelerini ifade etme, şekil ve sembolleri yorumlama, matematiksel dili günlük yaşam durumlarında kullanma gibi temel iletişim yeteneklerini değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirilme süreci, Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde yürütülen bir doktora tezi kapsamında tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İletişim becerisi, matematik eğitimi, 6-8. sınıflar, ölçek geliştirme, Likert, matematiksel dil, ölçme aracı.

Yazarlar

İlknur ÖZPINAR

Amaç

Ölçeğin temel amacı, 6. ve 8. sınıflar arasındaki öğrencilerin matematik öğretim programında tanımlanan iletişim becerileri düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu becerilerin ölçülmesi, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin matematiksel kavramları anlama ve ifade etme yeterliliklerini değerlendirmesine olanak tanır.

Ölçek, öğrencilerin matematiksel bilgiyi okuma, dinleme, konuşma ve yazma yoluyla aktarma yeteneklerini sistematik olarak analiz etmek için tasarlanmıştır. Bu sayede, matematiksel iletişimdeki güçlü ve zayıf yönlerin tespit edilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

6-8. Sınıflar İletişim Beceri Ölçeği, matematiksel iletişim becerisi yapısını üç temel alt boyutta incelemektedir:

• Okuma ve Dinleme: Öğrencilerin matematiksel şekilleri, sayıları ve sembolleri doğru bir şekilde okuma ve yorumlama yeteneğini kapsar (3 madde).
• Konuşma ve Yazma: Öğrencilerin matematikte kullanılan kısaltma, sembol ve terimlerin anlamlarını sözlü veya yazılı olarak ifade etme becerisini içerir (6 madde).
• Matematik Dilini Etkili Kullanma: Matematiksel dili günlük hayata ait durumlarda uygun ve etkili bir biçimde kullanma yeterliliğini değerlendirir (6 madde).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla temel bileşenler faktör analizi uygulanmıştır. Analiz öncesinde veri setinin faktör analizi için uygunluğu test edilmiştir.

• Örneklem Yeterliliği: Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi değeri 0.895 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, örneklemin faktör analizi için yeterli olduğunu göstermektedir.
• Korelasyon Uygunluğu: Barlett Sphericity testi, korelasyon matrisinde yüksek oranlı korelasyonların varlığını test etmiş ve $chi^2=1.962$ (sd=105) değeri ile p<.001 anlamlılık düzeyinde bulunmuştur. Bu sonuç, değişkenler arasında faktörlenebilir düzeyde ilişki olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, faktör analizi sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmiştir. İç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları hesaplanarak belirlenmiştir. Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda aşağıdaki istatistiksel değerler elde edilmiştir:

• Faktör yükleri ve özdeğerler.
• Aritmetik ortalamalar ve standart sapma değerleri.
• Çarpıklık (skewness) ve basıklık (kurtosis) değerleri.
• Ortak varyans değerleri ($h^2$).
• Madde ayırt edicilik değerleri (t) ve madde–toplam puan korelasyon değerleri (r).
• Faktörlerin açıkladıkları varyans yüzdeleri.

Bu değerler, ölçeğin alt boyutlarının ve genel yapısının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Faktör analizinde, faktörlerin birbirinden bağımsız yapılar oluşturmasını sağlamak amacıyla varimax dik döndürme işlemine başvurulmuştur. Toplam faktör sayısına karar verme sürecinde özdeğer (eigen value), toplam varyansa katkı yüzdesi ve çizgi grafiği (scree plot) ölçütleri kullanılmıştır.

Analizin ilk sonuçları, ölçeğin özdeğeri 1.00’in üzerinde olan üç bileşene sahip olduğunu ortaya koymuştur. Çizgi grafiği incelendiğinde de, en belirgin kırılmanın üçüncü faktörde olduğu gözlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç alt boyutlu yapısını istatistiksel olarak desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 15 madde, 3 alt boyut

Derecelendirme: 4’lü Likert (1=zayıf – 4= çok iyi)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: 6-8. Sınıflar (Yaklaşık 11-14 yaş)

Popülasyon Detayları: Matematik öğretim programında yer alan iletişim becerilerini ölçmeye yönelik bir çalışma kapsamında yer alan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (self-report) veya gözlem temelli derecelendirme (öğretmen/araştırmacı tarafından).

Anahtar Kelimeler

Matematiksel iletişim, temel bileşenler faktör analizi, güvenirlik, geçerlik, Cronbach Alfa, Varimax.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İlknur ÖZPINAR

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Trabzon (Tez dönemi itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, İlknur Özpınar tarafından 2012 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik kullanım izinleri ve ticari ücretlendirme detayları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: 6-8-siniflar-iletisim-beceri-olcegi-toad.pdf

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

• Özpınar, İ. (2012). 6-8. sınıflar matematik öğretim programında yer alan becerileri ölçmeye yönelik ölçek geliştirme çalışması (Doktora tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
• Kalaycı, Ş. (2010). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Ankara: Gazi Kitabevi. (Bu kaynak, geçerlik analizlerinde kullanılan istatistiksel yöntemlerin dayanağını oluşturmaktadır.)

6-8. Sınıflar İletişim Beceri Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 3 alt boyut ve 15 maddeden oluşmaktadır:

• Okuma ve Dinleme (3 madde): Şekil, sayı ve sembolleri doğru şekilde okur.
• Konuşma ve Yazma (6 madde): Matematikteki kısaltma, sembol ve terimlerin anlamlarını ifade eder.
• Matematik Dilini Etkili Kullanma (6 madde): Matematiksel dili günlük hayata ait durumlarda uygun ve etkili bir biçimde kullanır.