Zihin Alışkanlıkları Envanteri

Özet

Zihin Alışkanlıkları Envanteri, Akdeniz ve Ekici (2019) tarafından geliştirilmiş, bireylerin karmaşık durumlarla karşılaştıklarında sergiledikleri entelektüel davranışları ve düşünme biçimlerini ölçmeyi amaçlayan bir psikometrik araçtır. Bu envanterin geliştirilmesi, genellikle eğitim ve psikoloji alanlarında önemli bir yapı olan Zihin Alışkanlıkları (Habits of Mind) kavramının Türkçe literatüre kazandırılması ve geçerli, güvenilir bir ölçüm aracı sunulması ihtiyacından doğmuştur. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını sağlamak üzere yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Zihin Alışkanlıkları, Habits of Mind, Envanter Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi, Davranışsal Ölçüm.

Yazarlar

Hasan AKDENİZ, Gökhan EKİCİ

Amaç

Zihin Alışkanlıkları Envanteri’nin temel amacı, bireylerin öğrenme süreçlerinde ve problem çözme durumlarında sergiledikleri Zihin Alışkanlıkları düzeylerini tespit etmektir. Bu alışkanlıklar, bireylerin belirsizliğe dayanma, esnek düşünme, metabilissel farkındalık ve sürekli öğrenme gibi kritik becerilerini yansıtır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirme potansiyellerini değerlendirmede ve bu becerilere yönelik eğitim programlarının etkinliğini ölçmede kullanılabilecek standardize edilmiş bir araç sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, Arthur Costa ve Bena Kallick tarafından kavramsallaştırılan Zihin Alışkanlıkları (Habits of Mind) yapısıdır. Bu yapı, bireylerin zorluklarla karşılaştıklarında akıllıca hareket etmelerini sağlayan 16 temel entelektüel davranışı içerir. Bu davranışlar arasında azimle çalışmak, esnek düşünmek, metabilişsel farkındalık sergilemek, hassasiyetle hareket etmek ve verileri kullanmak gibi özellikler bulunmaktadır.

Akdeniz ve Ekici (2019), bu uluslararası yapıyı Türk kültürüne adapte ederek ve psikometrik süreçlerden geçirerek ölçülebilir bir envanter formu geliştirmiştir. Ölçek, bu alışkanlıkların farklı boyutlarını temsil eden maddelerden oluşmaktadır.

Geçerlik

Zihin Alışkanlıkları Envanteri’nin geliştirme çalışması, geçerlik çalışmalarının titizlikle yürütüldüğünü göstermektedir. Ölçeğin geliştirildiği akademik makalede (Akdeniz & Ekici, 2019), yapısal geçerliğin sağlanması için faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçülmesi beklenen alt boyutları ne derece temsil ettiğini ortaya koyar.

Geliştirme süreci, içerik geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmasını ve dilsel eşdeğerlik çalışmalarının yapılmasını da içermiştir. Bu adımlar, ölçeğin Zihin Alışkanlıkları yapısını doğru ve kapsamlı bir şekilde ölçtüğünü destekler.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, envanterin tutarlılığını ve kararlılığını göstermek için yapılmıştır. Ölçek geliştirme çalışmalarının standart gereklilikleri doğrultusunda, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerlerinin hesaplandığı kabul edilmektedir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve bu ölçümlerin tesadüfi hatalardan arınmış olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Akdeniz ve Ekici (2019) tarafından yürütülen geliştirme sürecinde, envanterin yapısal boyutlarını belirlemek üzere faktör analizi kullanılmıştır. Bu analizler genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile başlayıp, elde edilen yapının farklı bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmesi şeklinde ilerler. Bu faktör analizi sonuçları, envanterin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve bu alt boyutların Zihin Alışkanlıkları kavramının hangi yönlerini temsil ettiğini bilimsel olarak kanıtlamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Development) çalışması sonucu ortaya çıkan öz bildirime dayalı bir envanterdir.

Format: Yazar tarafından belirtilmemiş olsa da, öz bildirime dayalı psikometrik envanterlerde yaygın olarak kullanılan Likert Ölçeği tipi derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır (örneğin, 5’li veya 4’lü derecelendirme).

Kullanılabilir Diller: Türkçe (Turkish).

Popülasyon Grubu: Eğitim alanında çalışanlar, öğrenciler veya genel yetişkin popülasyonu (detaylar makaleden elde edilmelidir).

Yaş Grubu: Genellikle ergenlik dönemi ve üzeri (eğitim bağlamına bağlı olarak).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin ilk geliştirme çalışması için kullanılan örneklem grubu, çalışmanın yayınlandığı akademik makalede (Akdeniz & Ekici, 2019) detaylı olarak belirtilmiştir.

Test Metodolojisi: Envanter, katılımcıların kendilerini değerlendirmeleri yoluyla Zihin Alışkanlıkları ile ilgili durum cümlelerine ne ölçüde katıldıklarını belirtmelerini gerektiren bir metodolojiye sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Hasan Akdeniz, Gökhan Ekici, Faktör Analizi, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Psikometrik Test, Zihin Alışkanlıkları Envanteri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede doğrudan belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için belirtilen e-posta adresi:

• [email protected]

İletişim Adresi: Hasan AKDENİZ (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve akademik araştırmalarda kullanımı için yazar/yazarlar ile iletişime geçilmesi önerilir. Geliştirme çalışması açık erişim bir dergide yayınlanmıştır.

Makalenin orijinal tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: oapub.org

Envanterin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: zihin-aliskanliklari-envanteri-toad.pdf

Referanslar

Akdeniz, H. & Ekici, G. (2019). A development of The Habits of Mind Inventory. European Journal of Education Studies, 5(11), 198-215. doi: 10.5281/zenodo.2590525

Zihin Alışkanlıkları Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Kaynak içerikte maddeler sağlanmamıştır. Bu kısım genellikle ölçek maddelerinin listelendiği yerdir; kaynakta eksik olduğu için boş bırakılmıştır.)

Envanter Maddeleri: Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanan orijinal akademik makaleye (Akdeniz & Ekici, 2019) başvurulması gerekmektedir.