Yazılan Hikayeyi Değerlendirmeye Yönelik Analitik Rubrik

Özet

Yazılan Hikayeyi Değerlendirmeye Yönelik Analitik Rubrik, öğrencilerin kaleme aldıkları hikayeleri objektif ve sistematik bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, geleneksel bütüncül değerlendirme yöntemlerinin ötesine geçerek, hikaye yazımının farklı bileşenlerini (örneğin, olay örgüsü, karakter gelişimi, dil kullanımı) ayrı ayrı puanlamayı mümkün kılan analitik bir yapı sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, 2018 yılında Mehtap Aktaş ve Derya Alıcı tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasına dayanmaktadır.

Temel amacı, eğitimcilere ve araştırmacılara öğrencilerin yazma becerisi düzeylerini belirlemede yardımcı olacak standartlaştırılmış bir araç sağlamaktır. Bu rubrik, yazılı anlatım becerilerinin gelişimini izlemek ve öğrencilere spesifik geri bildirimler sunmak için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Analitik rubrik, hikaye değerlendirme, yazma becerisi, geçerlik, güvenirlik, ölçek geliştirme

Yazarlar

Mehtap AKTAŞ, Derya ALICI

Amaç

Rubriğin temel amacı, hikaye türündeki yazılı ürünlerin değerlendirilmesinde kullanılan ölçütleri standardize etmek ve bu sayede değerlendirme sürecindeki öznelliği en aza indirmektir. Geliştiriciler, öğrencilerin hikaye yazma yeteneklerini oluşturan çeşitli boyutları (içerik, yapı, dilbilgisi ve mekanik) ayrı ayrı analiz edebilen, detaylı ve çok boyutlu bir değerlendirme sistemi oluşturmayı hedeflemiştir.

Bu araç, öğretmenlerin öğrencilerin güçlü ve zayıf yönlerini daha net tespit etmelerine olanak tanırken, öğrencilerin de yazma süreçlerinde hangi alanlara odaklanmaları gerektiğini anlamalarına yardımcı olur. Geliştirme çalışması, ölçeğin eğitim alanında güvenilir ve geçerli bir araç olarak kullanılabileceğini ortaya koymayı amaçlamıştır.

Yapı

Yazılan Hikayeyi Değerlendirmeye Yönelik Analitik Rubrik, öğrencilerin hikaye yazma performansını çok yönlü olarak ölçen bir yapıyı temel alır. Analitik rubrik olması sebebiyle, değerlendirme tek bir genel puana değil, hikayenin farklı bileşenlerine odaklanan bir dizi kritere dayanır. Bu kriterler genellikle şunları kapsar:

• Olay Örgüsü ve Gelişim: Hikayenin akıcılığı, mantıksal tutarlılığı ve olayların ne kadar iyi geliştirildiği.
• Karakterizasyon: Karakterlerin inandırıcılığı, derinliği ve okuyucuya aktarılma başarısı.
• Dil ve Anlatım: Kullanılan kelime dağarcığının zenginliği, cümle yapılarının çeşitliliği ve anlatımın etkileyiciliği.
• Mekanik ve Biçim: Yazım, noktalama, dilbilgisi kurallarına uygunluk ve metin düzeni.

Bu çok boyutlu yapı, değerlendiricinin hikayenin her bir kritik unsurunu bağımsız olarak puanlamasını sağlar, böylece öğrencilerin genel yazma yeterliliklerinin altındaki spesifik beceriler hakkında derinlemesine bilgi edinilir.

Geçerlik

Ölçek, Aktaş ve Alıcı (2018) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında geçerlik analizlerine tabi tutulmuştur. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten hikaye yazma yeterliliğini ölçüp ölçmediğini belirlemeyi amaçlamıştır. Geliştirme sürecinde genellikle içerik geçerliği (uzman görüşü) ve yapı geçerliği (faktör analizi) yöntemlerine başvurulmuştur.

Çalışmanın başlığı, geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapıldığını açıkça belirtse de, kaynak parçacıklarında spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri (örneğin, faktör yükleri, uygunluk indeksleri) sunulmamıştır. Detaylı geçerlik bilgileri için kaynak makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Analitik rubriğin güvenilirliği, değerlendirme sonuçlarının farklı zamanlarda veya farklı değerlendiriciler tarafından uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme kapasitesini ifade eder. Geliştirme çalışmasında güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu tür derecelendirme ölçeklerinde özellikle iki tür güvenirlik önemlidir:

• İç Tutarlılık: Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösterir (Genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile raporlanır).
• Değerlendiriciler Arası Güvenirlik: Farklı değerlendiricilerin aynı hikayeye benzer puanlar verme oranını ölçer, bu analitik rubrikler için kritik bir özelliktir.

Spesifik güvenirlik katsayıları kaynak metinde belirtilmemiştir, ancak çalışmanın, ölçeğin eğitim ortamlarında tutarlı bir şekilde kullanılabileceğini destekleyen istatistiksel kanıtlar sunduğu varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Yazılan Hikayeyi Değerlendirmeye Yönelik Analitik Rubriğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Faktör analizi, rubriğin maddelerinin teorik olarak belirlenen alt boyutları (örneğin, içerik, dil, yapı) ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için kullanılır.

Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulanmasını sağlamış, böylece rubriğin değerlendirdiği beceri alanlarının birbirinden bağımsız ve anlamlı yapılar olduğunu kanıtlamıştır. Elde edilen faktör yapısı, rubriğin nihai formatının temelini oluşturur.

Araç

Test Türü: Geliştirme çalışması sonucu ortaya çıkan Analitik Rubrik.

Format: Yazılı anlatım ürünlerini değerlendirmeye yönelik, çok boyutlu puanlama matrisi içeren derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Genel olarak hikaye yazma eğitimi alan veya bu becerileri değerlendirilen eğitim kademesindeki bireyler).

Yaş Grubu: İlkokul, ortaokul veya lise öğrencileri (Kaynak makalede detaylandırılmıştır, ancak genel olarak yazma becerisi eğitimi alan yaş gruplarını kapsar).

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması için kullanılan örneklem, ölçeğin tasarlandığı eğitim seviyesindeki öğrencilerden oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Değerlendiricilerin, öğrenci tarafından yazılan bir hikayeyi, rubrikte belirtilen her bir kriter (boyut) için ayrı ayrı puanladığı analitik puanlama yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Hikaye yazma, analitik değerlendirme, eğitim psikolojisi, ölçme ve değerlendirme, Aktaş ve Alıcı, güvenirlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Mehtap AKTAŞ: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynak makale yazarının kurumsal adresi (Makalede detaylı bilgi bulunmaktadır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle makale referans gösterilerek izin alınabilir. Geniş ölçekli uygulamalar veya ticari kullanımlar için sorumlu yazar Mehtap Aktaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Akademik bir yayın olarak sunulan rubriğin kendisi genellikle ücretsizdir, ancak kullanım koşulları yazar tarafından belirlenir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirilme ve yayınlanma yılı 2018‘dir.

Kaynaklar

Aktaş, M., ve Alıcı, D. (2018). Yazılan Hikâyeyi Değerlendirmeye Yönelik Analitik Rubrik geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 597-610.

• DOI: https://doi.org/10.17860/mersinefd.424198
• Makale Bağlantısı: dergipark.org.tr
• Rubriğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: yazilan-hikayeyi-degerlendirmeye-yonelik-analitik-rubrik-toad.pdf

Yazılan Hikayeyi Değerlendirmeye Yönelik Analitik Rubriğin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerik parçacığında rubriğin maddeleri (soru listesi veya detaylı kriter tablosu) mevcut değildir. Detaylı rubrik maddeleri için Aktaş ve Alıcı (2018) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.