Varoluşçu Okul Yöneticisi Değerlendirme Envanteri

Özet

Varoluşçu Okul Yöneticisi Değerlendirme Envanteri (VOYDE), okul yöneticilerinin varoluşçu liderlik özelliklerini ve davranışlarını öğretmen perspektifinden değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, yöneticilerin özgürlük, sorumluluk, anlam arayışı ve otantiklik gibi varoluşçu felsefenin temel unsurlarını yönetim pratiklerine ne ölçüde yansıttığını belirlemeyi hedefler. 2013 yılında Oakley, Aksu ve İra tarafından geliştirilen bu envanter, eğitim yönetimi alanındaki varoluşçu yaklaşımların ampirik olarak incelenmesine olanak tanımaktadır.

Geliştirme çalışması, Türkiye’de 11 farklı ilköğretim okulunda görev yapan 250 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiş olup, üç boyutlu ve toplam 78 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak incelenmiş ve yüksek düzeyde yapısal geçerlik ve iç tutarlılık (güvenirlik) sergilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Varoluşçu liderlik, okul yöneticisi, yönetim, varoluşçuluk, değerlendirme envanteri, psikometri, faktör analizi, güvenirlik.

Yazarlar

Nuray Oakley, Ayşe Aksu, Nimet İra

Amaç

Envanterin temel amacı, okul yöneticilerinin sergilediği varoluşçu liderlik davranışlarını sistematik bir biçimde ölçmek ve değerlendirmektir. Bu ölçüm, yöneticilerin karar alma süreçlerinde, öğretmenlerle olan ilişkilerinde ve okul kültürünü oluşturmada varoluşçu felsefenin ilkelerini ne denli benimsediğini ortaya koymayı amaçlar.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, varoluşçu yönetim yaklaşımlarının okullardaki etkinliğini inceleme ve yöneticilerin bu alandaki gelişim ihtiyaçlarını belirleme konusunda önemli bir araç sunmaktadır.

Yapı/Kavram

Varoluşçu Okul Yöneticisi Değerlendirme Envanteri, temel olarak varoluşçu liderlik kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin (yöneticinin) kendi varoluşunun farkında olması, otantik kararlar alması ve okul topluluğunun üyelerine (öğretmenlere) anlam ve özgürlük alanları yaratması prensiplerine dayanır.

Ölçek, toplamda 78 maddeden oluşan üç ana boyuta sahiptir. Bu boyutlar, varoluşçu liderliğin farklı yönlerini temsil ederek, yöneticinin okul ortamında otantik, sorumlu ve anlam odaklı davranışlarını detaylıca incelemeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliliği, Kocaeli il merkezinde bulunan ve farklı sosyo-ekonomik tabakalardan (alt, orta ve üst) seçilmiş 11 ilköğretim okulunda görev yapan 250 öğretmenden toplanan verilerle sağlanmıştır. Geçerlik çalışmaları için kapsamlı istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.

Yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç boyutlu yapısını ampirik olarak desteklediğini göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, Cronbach Alfa yöntemiyle hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin faktörlerinin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır:

• Birinci Faktör: .94
• İkinci Faktör: .86
• Üçüncü Faktör: .86

Ayrıca, ölçeğin faktörleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson momentler çarpım korelasyonu analizi yapılmıştır. Bu analiz, faktörlerin birbirinden bağımsız ancak ilişkili yapılar olduğunu destekleyerek ölçeğin yapısal bütünlüğünü pekiştirmiştir.

Faktör Analizi

Varoluşçu Okul Yöneticisi Değerlendirme Envanteri’nin psikometrik temelleri, hem açımlayıcı (Exploratory) hem de doğrulayıcı (Confirmatory) faktör analizi teknikleri kullanılarak sağlamlaştırılmıştır. AFA, veri setindeki örtük yapıları keşfetmeye yardımcı olurken, DFA ise belirlenen üç boyutlu yapının örneklem verilerine ne kadar iyi uyduğunu test etmiştir.

Bu analizler sonucunda ölçek, varoluşçu liderliği temsil eden üç temel boyutta toplanan toplam 78 maddeden oluşacak şekilde nihai formunu almıştır. Yüksek faktör yükleri ve kabul edilebilir uyum indeksleri, ölçeğin ölçmek istediği varoluşçu liderlik yapısını başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Envanter Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 78 maddeden oluşan, üç boyutlu envanter. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir.

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Öğretmenler (Okul yöneticilerini değerlendirmek amacıyla)

Yaş Grubu: İlköğretim okullarında görev yapan yetişkin öğretmenler.

Nüfus Detayları: Kocaeli il merkezindeki alt, orta ve üst sosyo-ekonomik tabakalardaki 11 ilköğretim okulunda görev yapan 250 öğretmen.

Test Metodolojisi: Anket yöntemiyle uygulama. Yapısal geçerlik için AFA ve DFA, güvenirlik için Cronbach Alfa katsayısı ve Pearson korelasyonu kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim yönetimi, okul liderliği, psikometrik özellikler, iç tutarlılık, güvenirlik, Cronbach Alfa, Pearson korelasyonu.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nuray Oakley

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücretlendirme detayları için sorumlu yazar Nuray Oakley ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanım genellikle kaynak gösterilerek serbesttir, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için izin alınması önerilir.

Kaynaklar

Oakley, N., Aksu, A. ve İra, N. (2013). Varoluşçu Okul Yöneticisi Değerlendirme Envanteri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(3), 87-97.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: varoluscu-okul-yoneticisi-değerlendirme-envanteri-toad.pdf

Varoluşçu Okul Yöneticisi Değerlendirme Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Kaynak içerikte ölçek maddeleri sunulmamıştır.

Kaynak içerikte ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.