Uygulama Öğretmenliği Yeterlik Ölçeği

Özet

Uygulama Öğretmenliği Yeterlik Ölçeği, öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması (staj) süreçlerinde sahip oldukları yeterlilik düzeylerini ve bu yeterliliklere ilişkin görüşlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 2012 yılında Ceren Coşkun tarafından yürütülen bir yüksek lisans tezi çalışmasının ürünüdür ve öğretmen eğitiminin kritik bir bileşeni olan pedagojik yeterliliğin değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Toplam 27 maddeden oluşan bu ölçek, dört ana yeterlik alanını kapsamaktadır ve 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır.

Ölçeğin geliştirme aşamasında yapılan istatistiksel analizler, yüksek düzeyde yapı geçerliği ve güvenilirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Elde edilen güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) 0,966 gibi yüksek bir değere sahiptir, bu da ölçeğin tutarlı ve sağlam bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Uygulama Öğretmenliği Yeterlik Ölçeği, öğretmen yeterlilikleri, faktör analizi, sınıf yönetimi, rehberlik, öğretmen adayları, Cronbach Alfa, pedagojik formasyon.

Yazarlar

Ceren COŞKUN

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, öğretmen adaylarının uygulama öğretmenliği rolleri sırasında sergiledikleri mesleki ve pedagojik yeterlilikleri, adayların kendi algıları üzerinden nicel olarak tespit etmektir. Ölçek, özellikle stajyer öğretmenlerin sınıf ortamındaki performanslarını, rehberlik becerilerini, derslere hazırlık düzeylerini ve öğrenci değerlendirme yeteneklerini sistematik bir şekilde değerlendirmeyi hedefler.

Elde edilen veriler, üniversitelerin öğretmen yetiştirme programlarının içeriğini gözden geçirmesi, uygulama okulları ile işbirliğini güçlendirmesi ve öğretmen adaylarının mezuniyet öncesinde hangi alanlarda ek eğitime ihtiyaç duyduklarını belirlemesi için önemli bir geri bildirim mekanizması sunar. Ölçek, eğitim bilimleri alanında yapılan araştırmalara katkı sağlamak üzere geliştirilmiştir.

Yapı

Uygulama Öğretmenliği Yeterlik Ölçeği, öğretmenlik mesleğinin temelini oluşturan dört kritik alt boyutu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bir öğretmen adayının uygulama sürecinde başarılı olabilmesi için gerekli olan bilgi, beceri ve tutumlardır.

Bu dört alt boyut, ölçekteki madde sayılarının ağırlığına göre, uygulama sürecindeki farklı sorumluluk alanlarına odaklanmaktadır:

• Sınıf Yönetimi: Uygulama sırasında düzeni sağlama, disiplin oluşturma ve öğrenme ortamını optimize etme becerilerini kapsar (19 madde).
• Rehberlik: Öğrencilerin kişisel ve akademik gelişimlerine destek olma, yönlendirme ve danışmanlık becerilerini içerir (3 madde).
• Uygulamaya Hazırlık: Ders planlama, materyal geliştirme ve uygulama öncesi gerekli hazırlıkları yapma yeterliliğini ölçer (3 madde).
• Değerlendirme: Öğrenci başarısını ölçme, sınav hazırlama ve geri bildirim sağlama becerilerini kapsar (2 madde).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel olarak Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Barlett Küresellik Testi ile incelenmiştir. Bu analizler, verilerin faktör yapısı için uygunluğunu doğrulamıştır.

Analiz sonuçlarına göre, KMO değeri 0,955 olarak bulunmuştur. Bu değer, örneklem yeterliliğinin son derece yüksek olduğunu ve verilerin faktör analizine mükemmel derecede uygun olduğunu göstermektedir. Barlett testi sonucu ise 0,05’ten küçük (p < 0,05) bulunarak, değişkenler arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ve dolayısıyla faktör analizinin yapılabilirliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa ve ek olarak Split-half yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntemlerin birlikte kullanılması, ölçeğin zamandan bağımsız olarak tutarlı sonuçlar üretme kapasitesini teyit etmiştir.

Uygulama Öğretmenliği Yeterlilik Ölçeği’nin öğrenci formunda yer alan 27 maddenin tamamı için hesaplanan genel güvenirlik katsayısı (α) 0,966 olarak belirlenmiştir. Bu, psikometrik açıdan kabul edilebilir sınırların çok üzerinde, mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir. Bu yüksek güvenirlik değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda son derece uyumlu olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapılan açıklayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda, ölçeğin toplam varyansın %72,37’sini açıklayan 4 faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Yüksek varyans açıklama oranı, ölçeğin teorik yapıyı büyük ölçüde temsil edebildiğini ve yapı geçerliğinin güçlü olduğunu göstermektedir.

Faktörlerin dağılımı ve madde yükleri, ölçeğin beklenen dört temel yeterlilik alanını (Sınıf Yönetimi, Rehberlik, Uygulamaya Hazırlık ve Değerlendirme) başarılı bir şekilde ayırt ettiğini ortaya koymuştur. Sınıf Yönetimi faktörünün 19 madde ile en geniş alanı temsil etmesi, bu yeterliğin öğretmen adayları için algılanan en karmaşık ve önemli boyut olduğunu düşündürmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Yeterlilik ve Tutum Ölçeği)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yükseköğretim düzeyi öğrencileri (Genellikle 20-25 yaş aralığı)

Kitle Detayları: Çalışma, Aydın ili örneğinde Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı öğretmen adayları üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır. Yanıt seçenekleri şu şekildedir: (1= Hiç katılmıyorum – 5= Tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, pedagojik yeterlilik, stajyer öğretmen, psikometrik özellikler, yüksek güvenirlik, eğitimde değerlendirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Çalışmanın yürütüldüğü kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında tamamlanmış bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımlar için tezin referans gösterilmesi beklenir. Daha geniş kapsamlı kullanımlar ve izinler için sorumlu yazar Ceren Coşkun ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: uygulama-ogretmenligi-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Coşkun, C. (2012). Öğretmen adaylarının uygulama öğretmenliği yeterliliklerine ilişkin görüşleri (Aydın ili örneği) (Yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerindeki resmi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Uygulama Öğretmenliği Yeterlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek, 4 alt boyut ve 27 maddeden oluşmaktadır:

• Sınıf Yönetimi(19m)
• Rehberlik(3m)
• Uygulamaya Hazırlık(3m)
• Değerlendirme(2m)