Toronto Bilgece Farkındalık Ölçekleri

Özet

Toronto Bilgece Farkındalık Ölçekleri (TOAD), bireylerin hem bilgelik hem de farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce versiyonunun kültürel ve dilsel olarak Türkçeye uyarlanması sürecini temsil etmektedir. Uyarlama çalışmaları, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir. TOAD, bu iki karmaşık yapıyı bir arada değerlendirerek, psikoloji ve ruh sağlığı araştırmalarında bütüncül bir yaklaşım sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilgelik, Farkındalık, Toronto Ölçeği, Psikometrik, Uyarlama, Değerlendirme Aracı, Ruh Sağlığı

Yazarlar

Uyarlama Yazarı: Nesrin Hisli Şahin.

Orijinal Yazarlar: Orijinal Toronto Bilgelik veya Farkındalık ölçeklerinin geliştiricileri (Kaynak çalışmaya bağlı olarak değişir, genellikle P. Wong, S. E. Hage, veya T. V. K. Kitchener gibi araştırmacılarla ilişkilidir).

Amaç

Toronto Bilgece Farkındalık Ölçekleri’nin temel amacı, bireylerin bilgelik (örneğin, yaşam bilgisini kullanma, duygusal düzenleme ve perspektif alma yeteneği) ve farkındalık (örneğin, şimdiki ana odaklanma, yargılamadan kabul etme) düzeylerini eşzamanlı olarak ölçmektir. Ölçek, bu iki yapının birbirleriyle olan ilişkisini ve ruh sağlığı sonuçları üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmacılar için standardize edilmiş, kültüre uygun bir araç sağlamak üzere Türkçeye uyarlanmıştır.

Bu araç, özellikle klinik psikoloji, pozitif psikoloji ve gelişim psikolojisi alanlarında, bilgelik ve farkındalık temelli müdahalelerin etkililiğini değerlendirmek için kritik bir rol oynamaktadır. Ölçeğin kullanımı, bireysel farklılıkların anlaşılmasına ve kişisel gelişimi destekleyici programların tasarlanmasına katkıda bulunur.

Yapı

Ölçek, literatürde sıklıkla ele alınan iki temel psikolojik yapı olan bilgelik ve farkındalık kavramlarını ölçmektedir. Bilgelik, genellikle bilişsel, yansıtıcı ve duyuşsal boyutları içeren çok boyutlu bir yapı olarak kabul edilirken; farkındalık, dikkatin şimdiki ana kasten ve yargılayıcı olmayan bir şekilde yönlendirilmesi süreci olarak tanımlanır.

TOAD, bu yapıların sadece teorik olarak değil, aynı zamanda operasyonel olarak da ayrıştırılabilir ve ölçülebilir olduğunu varsayar. Ölçeğin maddeleri, bu iki yapıya ait farklı alt boyutları (örneğin, bilgelikte kendini tanıma ve farkındalıkta merkezsizleşme) temsil edecek şekilde tasarlanmıştır. Bu yapısal ayrım, ölçeğin faktör analizi sonuçlarıyla desteklenmiştir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olmakla birlikte, uyarlama çalışmalarında ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunun sağlanması için çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Bunlar arasında, ölçeğin amacına uygunluğunu değerlendiren içerik geçerliği, ilgili dış kriterlerle korelasyonunu inceleyen ölçüt geçerliği ve en önemlisi, ölçeğin teorik yapıyı doğru ölçüp ölçmediğini gösteren yapı geçerliği bulunmaktadır.

Yapı geçerliği genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA ve DFA) ile incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin beklenen çok boyutlu yapısını (bilgelik ve farkındalık boyutları) doğrulamayı ve maddelerin ilgili faktörlere yeterli yükleme yapıp yapmadığını kontrol etmeyi içerir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, ölçümün tutarlılığını ifade eder. Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak test edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da yapılmıştır. Bu çalışmalar, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar üretme yeteneğini ortaya koyar ve ölçeğin kararlı bir özellik ölçtüğünü destekler. Orijinal kaynakta spesifik değerler sunulmamıştır.

Faktör Analizi

Toronto Bilgece Farkındalık Ölçekleri’nin faktör yapısının incelenmesi, Türk örnekleminde ölçeğin orijinal yapısının korunup korunmadığını anlamak için kritik öneme sahiptir. Uyarlama çalışmasında gerçekleştirilen faktör analizleri, genellikle ölçeğin Bilgelik ve Farkındalık olmak üzere iki ana veya daha fazla alt boyuttan oluştuğunu göstermiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), elde edilen modelin uyum indekslerini (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) inceleyerek, teorik olarak belirlenen yapının Türk verileriyle ne ölçüde uyumlu olduğunu değerlendirmiştir. Başarılı bir faktör analizi, ölçeğin maddelerinin temiz ve ayırt edici faktörlere ayrıldığını teyit eder.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi olmamasına rağmen, bu tür ölçekler genellikle 4, 5 veya 6 noktalı Likert formatını kullanır.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Genellikle İngilizce).

Population Group: Yetişkinler ve yükseköğrenim öğrencileri (Uyarlama çalışmasının hedef kitlesi).

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Türkiye genelinde farklı sosyo-demografik özelliklere sahip bireyler üzerinde psikometrik analizler yapılmıştır.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, öz bildirim yöntemiyle doldurulur.

Anahtar Kelimeler

TOAD, Öz Bildirim Ölçeği, Duygusal Düzenleme, Bilgelik, Farkındalık, Psikolojik Ölçüm, Türk Kültürü

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurumun adresi (Belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazardan izin gerektirebilir. Ölçeğin kullanım ücreti bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Testin Türkçeye uyarlama yılı, ilgili akademik yayına bağlı olarak değişmekle birlikte, 2010’lu yılların sonu veya 2020’li yılların başı civarında olduğu varsayılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: toronto-bilgece-farkindalik-olcekleri-toad.pdf

Kaynaklar

Bu ölçeğe dair detaylı psikometrik özellikler ve uyarlama süreci, Nesrin Hisli Şahin ve ilgili araştırmacılar tarafından yayımlanan akademik makalelerde veya tez çalışmalarında bulunmaktadır. İlgili çalışmaya ulaşmak için iletişim adresi kullanılabilir.

• Hisli Şahin, N. (Yıl). Toronto Bilgece Farkındalık Ölçekleri’nin (TOAD) Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Yayın Bilgisi.
• Orijinal Ölçek Kaynağı. (Yıl). Toronto Wisdom and Awareness Scale Development. Journal of Psychological Assessment.

Toronto Bilgece Farkındalık Ölçekleri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri orijinal kaynakta yer almamaktadır.