Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği

Özet

Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği (ÖKÖ), bireylerin ölüme ve ölümle ilişkili kavramlara yönelik yaşadıkları kaygı düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, orijinal olarak Thorson ve Powell tarafından tasarlanmıştır. Türkiye’deki kullanımı için 2001 yılında M. Yıldız ve F. Karaca tarafından normal popülasyonda kapsamlı bir geçerlik ve güvenilirlik çalışması yapılarak Türk kültürüne uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan bireylerin ölüm kaygısı düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirebildiğini göstermiştir.

ÖKÖ, ölümün çeşitli boyutlarına (kendi ölümü, başkalarının ölümü, ölüm sonrası bilinmezlik vb.) ilişkin duygusal ve bilişsel tepkileri yakalamayı hedefler. Ölçeğin psikometrik özellikleri, özellikle içsel tutarlılık ve yarıya bölme korelasyonları yoluyla sağlamlaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Thorson-Powell, Ölüm Kaygısı Ölçeği, Ölüm Kaygısı, Psikometrik Araç, Uyarlama, Güvenilirlik, Geçerlik, Psikoloji

Yazarlar

Orijinal Yazarlar: James A. Thorson, F. C. Powell.
Uyarlama Yazarları: Murat Yıldız, Figen Karaca.

Amaç

Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin ölüm kavramına yönelik deneyimledikleri anksiyete ve korku düzeylerini standardize edilmiş bir şekilde nicelendirmektir. Bu ölçek, özellikle klinik psikoloji, sağlık psikolojisi ve gerontoloji alanlarında, ölümle yüzleşme, kayıp ve yas süreçlerini inceleyen araştırmacılar için kritik bir ölçüm aracı sağlar.

Türkçe uyarlamasının amacı ise, ölçeğin Türk kültürü ve dili bağlamında geçerliliğini ve güvenilirliğini kanıtlamak, böylece Türkiye’de yapılan akademik çalışmalara sağlam bir psikometrik zemin oluşturmaktır. Ölçek, ölüm kaygısının yoğunluğunun belirlenmesi ve bu kaygının çeşitli demografik veya psikolojik değişkenlerle ilişkisinin araştırılmasında kullanılmaktadır.

Yapı (Construct)

ÖKÖ’nün ölçtüğü temel yapı, Ölüm Kaygısıdır. Bu yapı, kişinin kendi ölümlülüğünün farkındalığıyla tetiklenen, genellikle rahatsız edici ve yıkıcı duygusal tepkiler bütünü olarak tanımlanır. Ölüm kaygısı, yalnızca ölüm anından duyulan korkuyu değil; aynı zamanda ölüm sonrası bilinmezliği, varoluşun sonlanmasını, bedenin çürümesini ve sevdiklerini kaybetme korkusunu da kapsayan çok boyutlu bir yapıdır.

Ölçek, bu karmaşık yapının farklı yönlerini değerlendirerek, kaygının genel düzeyini tek bir skor üzerinden sunar. Psikolojik teorilere göre, ölüm kaygısı, bireyin psikolojik sağlığı, başa çıkma mekanizmaları ve yaşam kalitesi üzerinde önemli etkilere sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin Türk popülasyonundaki geçerliliğini saptamak amacıyla, yapı geçerliliği incelenmiştir. Yıldız ve Karaca (2001) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapısal uygunluğunu değerlendirmek için faktör analizi kullanılmıştır.

Bu analiz, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemiştir. Geçerlik çalışmalarının temelinde, Varimax rotasyonu kullanılarak yapılan faktör analizi yer almaktadır. Bu yöntem, maddelerin hangi temel faktörler altında toplandığını açıkça ortaya koyarak ölçeğin yapısal geçerliliğini desteklemiştir.

Güvenilirlik

Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği’nin güvenilirlik çalışmaları, ölçeğin zaman içinde ve farklı madde gruplarında tutarlı sonuçlar verdiğini göstermiştir. Güvenilirliği değerlendirmek için iki temel istatistiksel yöntem kullanılmıştır: yarıya bölme tekniği ve içsel tutarlılık (homojenlik) endeksi.

• Yarıya Bölme Tekniği: ÖKÖ’yü oluşturan maddeler yarıya bölme tekniği ile analiz edildiğinde, iki yarım ölçek arasındaki korelasyon katsayısı .73 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermektedir.

• İçsel Tutarlılık (Homojenlik) Endeksi: İçsel tutarlılık ölçütü olan Cronbach’s alpha katsayısı µ=.84 bulunmuştur. Bu katsayı, genel olarak psikometride kabul edilebilir güvenilirlik sınırlarının oldukça üzerinde olup, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

ÖKÖ’nün yapısal özelliklerinin belirlenmesinde kullanılan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Çalışmada temel bileşenler analizi sonrasında Varimax rotasyonu uygulanmıştır.

Varimax rotasyonu, faktör yüklerini basitleştirerek her bir maddenin yalnızca tek bir faktörle yüksek korelasyona sahip olmasını sağlamıştır. Bu, ölçeğin hangi alt boyutları içerdiğinin netleştirilmesi açısından önemlidir ve Türk kültürüne uyarlanan formun orijinal yapısal özelliklerini koruyup korumadığını anlamaya yardımcı olmuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Orijinal ölçek, Thorson ve Powell tarafından geliştirilmiş olup, Yıldız ve Karaca tarafından Türkçeye uyarlanmıştır.)

Format: Ölçek, genellikle kendini raporlama (self-report) yöntemiyle uygulanan bir anket formatındadır. Maddeler, katılımcıların ölüm kaygısı düzeylerini yansıtan ifadelerden oluşur.

Derecelendirme: Orijinal kaynakta belirtilmemekle birlikte, benzer psikolojik kaygı ölçekleri tipik olarak Likert tipi derecelendirme kullanır (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Yetişkin Popülasyonu. Uyarlama çalışması Normal Popülasyon üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Yaş Grubu: Genç ve Orta Yaş Yetişkinler (Uyarlama çalışması detaylarına göre).

Popülasyon Detayları: Yıldız ve Karaca (2001) çalışması normal popülasyon örneklemi üzerinde yürütülmüştür, bu da klinik tanısı olmayan genel nüfusu temsil ettiğini gösterir.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem testi veya dijital uygulama şeklinde bireysel veya grup halinde uygulanabilir. Puanlama, maddelerin toplanması yoluyla genel bir kaygı skoru elde edilmesini içerir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Ölüm Korkusu, Kaygı Ölçümü, Türk Uyarlaması, Faktör Analizi, Cronbach Alpha, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik Katsayısı

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım izinleri ve ücret bilgileri, orijinal yazarların veya Türk uyarlamasını gerçekleştiren araştırmacıların yayın politikalarına bağlıdır. Akademik kullanım için genellikle izin alınması gerekmektedir.

Orijinal Test Yılı: Orijinal Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği’nin yayın tarihi, genellikle 1970’ler veya 1980’lere dayanmaktadır (Kesin bilgi için orijinal kaynağa başvurulmalıdır).

Uyarlama Yılı: 2001 (Yıldız ve Karaca).

Referanslar

1. Yıldız, M. ve Karaca, F. (2001). Normal Populasyonda Geçerlik Ve Güvenilirlik Çalışması. Tabula-Rasa, 1(1), 43-55.

2. Ölçek hakkında ek bilgi ve ilgili materyaller aşağıdaki bağlantıda bulunabilir: angelfire.com

3. Thorson, J. A., & Powell, F. C. (1988). Development and validation of a multidimensional sense of humor scale. Journal of Clinical Psychology, 44(1), 13-23. (Not: Bu referans, orijinal ölçek yazarlarının farklı bir çalışmasına ait olabilir, ancak isimlendirme tutarlılığı nedeniyle dahil edilmiştir; orijinal yayın yılı kontrol edilmelidir.)

Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle, maddelerin orijinal dilinde veya Türkçe uyarlamasındaki tam listesi burada sunulamamaktadır. Maddeler, ilgili akademik yayından (Yıldız ve Karaca, 2001) veya ölçeğin orijinal dokümantasyonundan temin edilmelidir.