Ölüm Katılığı Ölçeği

Özet

Ölüm Katılığı Ölçeği (ÖKÖ), Ömer Okan Fettahlıoğlu ve Cihan Birin tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, literatüre yeni bir kavram olarak kazandırılan Ölüm Katılığı (rigor mortis) olgusunu psikolojik bağlamda ölçmek amacıyla tasarlanmıştır.

Bu çalışma aynı zamanda literatüre yeni bir kavram olarak “pembe gözlük paradoksunun” kavramsal çerçevesini de genişletmeyi hedeflemiştir. Ölçek, toplam 30 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, yapı geçerliliği ve güvenilirlik analizleri ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ölüm Katılığı, Rigor Mortis, Ölçek Geliştirme, Pembe Gözlük Paradoksu, Psikolojik Ölçüm, Ölüm Algısı.

Yazarlar

Ömer Okan Fettahlıoğlu, Cihan Birin.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin ölüm ve ölümle ilişkili kavramlara yönelik gösterdikleri psikolojik katılık düzeyini ölçmek ve değerlendirmektir. Bu katılık, bireyin çevresel unsurlara, uyumsuzluk haline ve zararlı durumları olumlu algılama eğilimine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.

Geliştirme çalışması, özellikle sosyal bilimler literatürüne yeni bir kavram olan Ölüm Katılığı kavramını kazandırmak ve bu kavramın psikometrik özelliklerini ortaya koymak için tasarlanmıştır. Bu sayede, gelecekteki araştırmalarda ölümle ilgili tutum ve davranışların daha derinlemesine incelenmesine olanak sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı

Ölüm Katılığı Ölçeği, bireylerin ölüm algısındaki katılığı ve uyumsuzluğu yansıtan karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, 30 madde ve üç temel alt boyut üzerinden incelenmiştir:

• Çevresel Unsurlar: Bireyin dışsal faktörlere, sosyal beklentilere ve kültürel normlara bağlı olarak geliştirdiği katılık ve tepkileri içerir. (10 madde)
• Uyumsuzluk Hali: Bireyin ölüm gerçeği ile kişisel inançları veya davranışları arasındaki çelişkili durumu ve uyumsuzluk düzeyini ifade eder. (10 madde)
• Zararlı Olumlu Algısallık Boyutu: Bireyin olumsuz veya zararlı durumları aşırı pozitif bir filtreden (pembe gözlük paradoksu) algılama eğilimini, yani gerçekliği çarpıtma eğilimini ölçer. (10 madde)

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla kapsamlı bir faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak belirlenen üç boyutlu yapısını destekleyip desteklemediğini kontrol etmeyi amaçlamıştır.

Yapılan analizler, boyutlarda yer alan maddelerin uygun faktör yüklerine sahip olduğunu ve ölçeğin üç alt boyut üzerinden tutarlı bir ölçüm yapabildiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, Ölüm Katılığı Ölçeği’nin ölçmek istediği psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiğini işaret etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini değerlendirmek için güvenirlik analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenilirlik analizi sonuçlarına göre elde edilen istatistikler şöyledir: Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ,740 olarak bulunmuştur. Ki-Kare değeri 438,904 (Sd: 3, p: 0,000) ile istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Alt boyutların güvenilirlik (iç tutarlılık) dereceleri ise sırasıyla ,914 (Çevresel Unsurlar), ,804 (Uyumsuzluk Hali) ve ,846 (Zararlı Olumlu Algısallık Boyutu) şeklindedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal bütünlüğünü test etmek amacıyla temel bileşenler analizi yöntemi kullanılarak faktör analizi uygulanmıştır. Analizin temel hedefi, maddelerin hangi alt boyutlara yüksek yüklerle dağıldığını ve bu boyutların teorik çerçeveye uygunluğunu tespit etmektir.

Analiz, ölçeğin toplam 30 maddeden oluşan ve üç faktörlü bir yapıya sahip olduğunu doğrulamıştır. Faktör yüklerinin tespiti, her bir alt boyutun ölçülen yapıyı güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiş ve ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak desteklendiğini ortaya koymuştur.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme

Format: 3 alt boyut ve 30 madde.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Belirtilmemiş

Population Details: Akademik bir ölçek geliştirme çalışması kapsamında kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

Sorumlu Yazar: Ömer Okan Fettahlıoğlu

İletişim: [email protected]

Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Fettahlıoğlu, Ö.O. ve Birin, C. (2017). Ölüm katılığı (rigor mortis)’na yönelik ölçek geliştirme ve pembe gözlük paradoksunun literatüre yeni bir kavram olarak kazandırılması çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 3 (55), 313-328.

Makalenin orijinal bağlantısı: jasstudies.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: olum-katiligi-olcegi-toad.pdf

Ölüm Katılığı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

3 alt boyut ve 30 madde

Çevresel Unsurlar(10m):

Uyumsuzluk Hali(10m):

Zararlı Olumlu Algısallık Boyutu(10m):