Tasarım Özyeterliliği Ölçeği

Özet

Tasarım Özyeterliliği Ölçeği (TÖZÖ), bireylerin tasarım görevlerini başarıyla yerine getirme yeteneklerine olan inanç düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Tasarım Özyeterliliği kavramını temel almaktadır ve Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu Oğuzhan Atabek tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiştir. 8 maddeden oluşan ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılan bu ölçek, özellikle eğitim ve yaratıcı endüstrilerde çalışan veya eğitim gören bireylerin tasarım yeteneklerine dair özgüvenlerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tasarım, Özyeterlilik, Tasarım Özyeterliliği Ölçeği, Uyarlama, Psikometri, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Oğuzhan Atabek (Uyarlayan).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin karmaşık tasarım süreçlerini yönetme, yaratıcı çözümler geliştirme ve teknik tasarım görevlerini başarıyla tamamlama konusundaki algılanan yeterliliklerini nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim ortamlarında öğrencilerin tasarım derslerindeki performanslarını ve motivasyonlarını tahmin etmeye yardımcı olmak için tasarlanmıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel geçerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda tasarım eğitiminin etkinliğini değerlendirmek ve bireysel farklılıkları incelemek için güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Tasarım Özyeterliliği Ölçeği, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda merkezi bir rol oynayan Özyeterlilik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin belirli bir alandaki görevleri başarıyla yerine getirebileceğine dair inancını ifade eder. TÖZÖ, bu genel yapıyı özelleştirerek, özellikle problem tanımlama, konsept geliştirme, prototipleme ve değerlendirme gibi tasarım sürecinin kritik aşamalarına odaklanır.

Ölçek, tasarım alanında bireysel yeterlilik algısının yüksek olmasının, daha fazla çaba göstermeye, zorluklarla başa çıkmaya ve sonuç olarak daha başarılı tasarımlar üretmeye yol açtığı varsayımına dayanmaktadır. Ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı ölçtüğü düşünülmektedir, ancak bu yapının detayları uyarlama çalışmasının faktör analizinde incelenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Atabek, 2020) yapı geçerliği çalışmalarına odaklanılmıştır. Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmeyi ve yeterli düzeyde yapısal geçerlik kanıtı sunmayı amaçlamıştır. Bu süreç genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizlerini içerir.

Güvenirlik

Tasarım Özyeterliliği Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı yüksek bulunmuştur. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach’s α değeri 0.877 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 8 maddeden oluşmaktadır. Uyarlama çalışmasında gerçekleştirilen faktör analizi, ölçeğin teorik olarak dayandığı yapıyı destekleyip desteklemediğini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Genellikle, bu tür kısa ölçekler tek bir faktör altında toplanma eğilimindedir, bu da TÖZÖ’nün Tasarım Özyeterliliği yapısını tek bir genel boyut olarak ölçtüğünü gösterir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 8 maddelik, tek boyutlu olduğu varsayılan bir ölçektir.

Maddeler: 8 öğe.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dil (Bilinmiyor, ancak İngilizce olduğu varsayılmaktadır).

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve tasarım alanında çalışan veya eğitim alan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle üniversite çağı ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Tasarım becerilerini kullanan veya bu alanda eğitim alan geniş bir örneklem üzerinde geçerli olması beklenir.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Bireylerin kendi tasarım yeteneklerine olan inançlarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Tasarım Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Oğuzhan Atabek (İlgili referans makalesinde belirtilen kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlanma ve uyarlama yılı 2020’dir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve potansiyel ücretler hakkında bilgi almak üzere sorumlu yazar Oğuzhan Atabek ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: tasarim-ozyeterliligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Atabek, O. (2020). Adaptation of Design Self-Efficacy Scale into Turkish language. Turkish Studies – Information Technologies and Applied Sciences, 15(1), 1-14. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.40274

• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: turkishstudies.net

Tasarım Özyeterliliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçek 8 öğeden oluşmaktadır.

8 öğe.