Suçluluk Envanteri

Özet

Suçluluk Envanteri, Müjgan Altın-İnözü tarafından 2009 yılında hazırlanan doktora tezi kapsamında Türkçeye uyarlanmış bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu envanter, bireylerin yaşadığı suçluluk duygusunun yoğunluğunu ve niteliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin uyarlama çalışması, özellikle Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) semptomatolojisi ile dindarlık ve dini bağlılık arasındaki ilişkiyi inceleyen geniş bir araştırmanın parçası olarak gerçekleştirilmiştir.

Bu uyarlama, kültürlerarası araştırmalarda psikometrik araçların geçerliliğini sağlamak adına önemli bir adım teşkil etmekte ve psikoloji alanında suçluluk yapısının ölçülmesine yönelik katkı sağlamaktadır. Ölçek, orijinal kaynağı belirtilmemiş olsa da, suçluluk duygusunu kapsamlı bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Suçluluk Envanteri, Suçluluk, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Dindarlık, Orta Doğu Teknik Üniversitesi.

Yazarlar

Müjgan Altın-İnözü.

Amaç

Suçluluk Envanteri’nin temel amacı, klinik ve klinik olmayan popülasyonlarda bireylerin yaşadığı suçluluk duygusunu nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, suçluluk düzeylerinin diğer psikopatolojik belirtilerle, özellikle de Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) ile olan ilişkisini araştırmaya hizmet etmek üzere uyarlanmıştır.

Ölçek, araştırmacılara psikopatoloji ve klinik psikoloji alanlarında suçluluk duygusunun etiyolojisi ve tedavi süreçleri üzerindeki etkilerini inceleme fırsatı sunmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan yetişkin popülasyonunda güvenilir ve geçerli sonuçlar vermesini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Suçluluk Envanteri, psikolojik literatürde yaygın olarak kabul gören ve bireyin kendi davranışlarından veya eylemsizliklerinden kaynaklanan olumsuz duygusal durumları yansıtan suçluluk yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle kişinin kendisi hakkında olumsuz yargılarda bulunması, pişmanlık, kendini kınama ve telafi etme isteği gibi bilişsel ve duygusal bileşenlerle karakterizedir.

Uyarlama çalışması, suçluluk yapısının kültürel ve dini faktörlerle olan etkileşimini de dikkate alarak, bu karmaşık duygusal deneyimin Türk kültürü içindeki ifadesini geçerli bir şekilde yakalamayı hedeflemiştir. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığına dair detaylar, uyarlamanın yapıldığı doktora tezinde bulunmaktadır.

Geçerlik

Kaynak materyalde Suçluluk Envanteri’nin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel veriler yer almamaktadır. Ancak, ölçek bir doktora tezi (Altın, 2009) kapsamında uyarlanmıştır. Bu tür kapsamlı çalışmalarda genellikle yapı geçerliği (Doğrulayıcı Faktör Analizi aracılığıyla) ve ölçüt bağıntılı geçerlik (örneğin, diğer ilgili ölçeklerle korelasyonlar) analizleri gerçekleştirilir.

Ölçeğin geçerlik sonuçları, Altın’ın (2009) “A cross-cultural investigation of obsessive compulsive disorder symptomatology: The role of religiosity and religious affiliation” başlıklı tezinde detaylı olarak incelenmelidir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta Suçluluk Envanteri’nin güvenirlik katsayılarına ilişkin doğrudan bir bilgi bulunmamaktadır. Psikometri standartlarına göre, uyarlama çalışmalarında iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve genellikle test-tekrar test güvenirliği analizlerinin yapılması beklenir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleri kullanılarak yapılan ölçümlerde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini garanti eder.

Suçluluk Envanteri’nin güvenirlik değerleri, ölçeği geliştiren ve uyarlayan sorumlu yazar Müjgan Altın-İnözü’nün doktora tezinde yer almaktadır. Araştırmacılar, ölçeği kullanmadan önce bu güvenirlik katsayılarını kontrol etmelidir.

Faktör Analizi

Suçluluk Envanteri’nin faktör yapısına dair spesifik veriler kaynakta sunulmamıştır. Uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne uygunluğunu değerlendirmek için faktör analizi (genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi) uygulanmıştır. Bu analizler, suçluluk yapısının tek boyutlu mu yoksa alt boyutlara ayrılan çok boyutlu bir yapıya mı sahip olduğunu belirlemede kritik rol oynar.

Faktör analiz sonuçları (faktör yükleri, özdeğerler ve açıklanan toplam varyans yüzdesi), ölçeğin yapısal geçerliğini ve madde-yapı ilişkilerini ortaya koyarak, ölçeğin kullanımı ve yorumlanması için temel oluşturur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon).

Format: Öz Bildirim Envanteri. Derecelendirme formatına dair detaylar (örn. Likert tipi ölçek) tezde yer almaktadır, ancak kaynakta belirtilmemiştir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama dili).

Popülasyon Grubu: Yetişkin Popülasyonu (Özellikle üniversite öğrencileri veya ilgili klinik örneklemler).

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde yürütülen doktora araştırması bağlamında kullanılmıştır. Örneklem, Obsesif Kompulsif Bozukluk semptomları ve dindarlık seviyeleri arasındaki ilişkiyi incelemek üzere seçilmiş bireyleri içermektedir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup ortamında uygulanabilen, yanıtların toplanmasıyla toplam puan elde edilen standart bir psikometrik test metodolojisi izlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Klinik Psikoloji, Psikolojik Değerlendirme, Adaptasyon, Öz Bildirim, Doktora Tezi, Dini Bağlılık, Ankara.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Hacettepe Üniversitesi).

Yazışma Adresi: Müjgan Altın-İnözü’nün çalıştığı kuruma ait güncel yazışma adresi (Hacettepe Üniversitesi) kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Suçluluk Envanteri’nin Türkçe uyarlaması, 2009 yılında Müjgan Altın’ın doktora tezi kapsamında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretlendirme bilgileri konusunda sorumlu yazar Müjgan Altın-İnözü ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

İletişim e-postası: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: sucluluk-envanteri-toad.pdf.

Kaynakça

Altın, M. (2009). A cross-cultural investigation of obsessive compulsive disorder symptomatology: The role of religiosity and religious affiliation (Doctoral dissertation). Middle East Technical University The Graduate School of Social Sciences, Ankara.

Tez Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Suçluluk Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak materyalde Suçluluk Envanteri’nin maddeleri (items) sağlanmamıştır. Maddeler için Müjgan Altın’ın 2009 tarihli doktora tezine başvurulması gerekmektedir.