Stratejik Uyumlaşma Olgunluk Ölçeği

Özet

Stratejik Uyumlaşma Olgunluk Ölçeği, kurumsal düzeyde Bilgi Teknolojileri (BT) stratejileri ile iş stratejileri arasındaki uyumun ve olgunluğun değerlendirilmesi amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Bu ölçek, işletmelerin BT yönetimini stratejik hedeflerle ne ölçüde bütünleştirebildiğini, bu entegrasyonun hangi aşamada olduğunu ve hangi alanlarda iyileştirme yapılması gerektiğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, toplam 6 alt faktör ve 39 maddeden oluşmaktadır. Yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe bağlamında yüksek düzeyde güvenilirlik ve geçerliliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Ölçeğin psikometrik değerlendirmesinde hem Klasik Test Kuramı (KTT) hem de Modern Test Kuramı (MTT) yaklaşımları bir arada kullanılarak sağlam bir metodolojik temel oluşturulmuştur. Bu çalışma, özellikle kurumsal yönetim, BT yönetimi ve stratejik planlama alanlarında çalışan araştırmacılar ve uygulayıcılar için önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Stratejik Uyumlaşma, BT Yönetimi, Olgunluk Ölçeği, Teyit Edici Faktör Analizi, Cronbach Alpha, Kurumsal Yönetişim, Psikometri

Yazarlar

Osman Veysel ERDAĞ, Ercan CAN

Amaç

Stratejik Uyumlaşma Olgunluk Ölçeği’nin temel amacı, organizasyonların Bilgi Teknolojileri stratejilerini genel iş stratejileriyle ne kadar başarılı bir şekilde bütünleştirdiğini ve bu uyum sürecinde hangi olgunluk seviyesinde bulunduğunu ölçmektir. Ölçek, bu uyumlaşmanın kritik boyutlarını (İletişim, Yönetişim, Ortaklık vb.) ayrı ayrı değerlendirerek kurumlara detaylı bir geri bildirim sağlamayı hedefler.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türk işletme ve kurum kültürüne uygun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunarak, yerel araştırmalarda stratejik BT yönetiminin etkinliğini akademik olarak inceleme imkanı yaratmıştır. Bu sayede, kurumların dijital dönüşüm ve stratejik uyumlaşma çabalarının bilimsel metotlarla değerlendirilmesi mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Ölçek, kurumsal uyumlaşma sürecini çok boyutlu olarak ele alan altı temel faktörden (boyuttan) oluşmaktadır. Bu faktörler, BT ve işletme birimleri arasındaki ilişkinin derinliğini, etkinliğini ve kuruma sağladığı değeri yansıtmaktadır. Toplam 39 maddeden oluşan bu yapı, stratejik yönetim literatüründeki temel uyumlaşma bileşenlerini kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü ana yapı, bir organizasyonun BT stratejileri ile iş stratejileri arasındaki entegrasyonun kalitesi ve bu entegrasyonun zaman içindeki gelişimini ifade eden olgunluk düzeyidir. Yüksek olgunluk düzeyine sahip kuruluşlar, BT’yi sadece destekleyici bir birim olarak değil, stratejik bir ortak olarak konumlandırmaktadır. Bu çok faktörlü yapı, uyumlaşmanın sadece teknik bir süreç değil, aynı zamanda kültürel, yönetsel ve iletişimsel bir süreç olduğunu vurgular.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, güçlü bir psikometrik temele dayandırılmıştır. Çalışmada, ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla hem Klasik Test Kuramı (KTT) hem de Modern Test Kuramı (MTT) yaklaşımlarının bileşenleri kullanılmıştır. Şencan (2005) tarafından belirtilen yöntemler referans alınmıştır.

Geçerlik analizlerinde kullanılan temel yöntemler şunlardır:

• Klasik Test Kuramı Yöntemleri: Spreman rho ve Kruskal gamma değerleri incelenmiştir.

• Modern Test Kuramı Yöntemleri: Polikorik korelasyon, poliserial korelasyon ve Teyit Edici Faktör Analizi (TFA) kullanılmıştır. TFA, ölçeğin teorik olarak varsayılan 6 faktörlü yapısının veri tarafından ne ölçüde doğrulandığını göstermiştir.

• Ek Güvenilirlik/Geçerlik Testleri: Yarıya bölme yöntemi ve alfa katsayısı da geçerlilik kanıtlarına destek sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Bu kapsamlı analizler, ölçeğin Türkçe bağlamında yapısal olarak geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Güvenilirlik analizi için yaygın olarak kullanılan Cronbach-Alpha katsayısı hesaplanmıştır.

Elde edilen sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir:

• Ölçeğin geneli için hesaplanan Cronbach-Alpha değeri 0.970 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler araştırmaları için mükemmel bir güvenilirlik düzeyini işaret etmektedir.

• Ölçekte yer alan her bir maddenin tek tek Cronbach-Alpha değerleri de incelenmiş ve tüm değerlerin 0.90’dan büyük olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin tüm bileşenlerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğü sonucunu desteklemektedir ve ölçeğin son derece güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, toplamda 6 faktörlü bir yapıya sahiptir ve 39 maddeden oluşmaktadır. Yapısal geçerliliği doğrulamak amacıyla Teyit Edici Faktör Analizi (TFA) kullanılmıştır. TFA sonuçları, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Faktörler ve içerdikleri madde sayıları (m) ile birlikte ölçtükleri temel konular aşağıda listelenmiştir:

• İletişim (6 m): BT ve işletme birimleri iletişim temsilcileri ne kadar etkili kullanılmaktadır? (İletişim kanallarının etkinliğini ölçer.)

• Yetkinlik/Değer (7 m): BT’nin kuruma yaptığı katkıların ölçümü amacıyla ne tür süreç ve metrikler kullanılmaktadır? (BT’nin iş sonuçlarına olan katkısının değerlendirilmesini ölçer.)

• Yönetişim (7 m): İşletme Birimleri BT Stratejik Planlama Çalışmalarına Katılıyor mu? (Karar alma süreçlerinde iş birimlerinin katılımını ve yönetim mekanizmalarını ölçer.)

• Ortaklık (6 m): BT’nin stratejik planlamadaki rolü nedir? (BT’nin iş ortağı olarak konumlandırılmasını ölçer.)

• Kapsam (6 m): Temel BT sistemlerinin kapsamı nedir? (BT altyapısının stratejik ihtiyaçları karşılama derecesini ölçer.)

• Yetkinlikler (7 m): Kurumunuzun değişikliklere karşı tutumu nedir? (Kurumsal adaptasyon ve yetenek seviyesini ölçer.)

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Çok Boyutlu Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili muhtemelen İngilizcedir.

Popülasyon Grubu: Kurumsal Yöneticiler ve Profesyoneller

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 25-65 yaş arası kurumsal çalışanlar)

Popülasyon Detayları: İşletme ve Bilgi Teknolojileri (BT) alanlarında görev yapan, stratejik planlama ve yönetim süreçlerine hakim profesyoneller.

Test Metodolojisi: Psikometrik doğrulama ve stratejik uyum olgunluğunu 5’li Likert tipi derecelendirme ile ölçme. Ölçek, 5’li Derecelendirme kullanır (Örn: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a).

Anahtar Kelimeler

BT Stratejisi, Kurumsal Mimari, Olgunluk Modeli, Psikometri, Güvenilirlik, Yönetişim, Stratejik Planlama, Klasik Test Kuramı

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Yazışma Adresi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi’nde yayınlanan makalede bulunabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik kullanımı için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. Yayınlanan makale, açık erişimli bir dergide yer almaktadır (Dergipark). Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar/telif hakkı sahibinden resmi izin alınması gerekmektedir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: stratejik-uyumlasma-olgunluk-olcegi-toad.pdf

Referanslar

ERDAĞ, O , CAN, E . (2019). Stratejik Uyumlaşma Olgunluk Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , 12 (3) , 361-383 . DOI: 10.25287/ohuiibf.542171. Makale linki: dergipark.org.tr.

Şencan, H. (2005). Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Güvenilirlik ve Geçerlilik. Seçkin Yayıncılık, Ankara. (Ölçeğin geçerlik analizlerinde referans alınan metodolojik kaynak.)

Stratejik Uyumlaşma Olgunluk Ölçeği Maddeleri

Ölçek 6 faktör ve 39 sorudan oluşmaktadır. Maddeler, 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır.

• İletişim (6 m): BT ve işletme birimleri iletişim temsilcileri ne kadar etkili kullanılmaktadır?

• Yetkinlik/Değer (7 m): BT’nin kuruma yaptığı katkıların ölçümü amacıyla ne tür süreç ve metrikler kullanılmaktadır?

• Yönetişim (7 m): İşletme Birimleri BT Stratejik Planlama Çalışmalarına Katılıyor mu?

• Ortaklık (6 m): BT’nin stratejik planlamadaki rolü nedir?

• Kapsam (6 m): Temel BT sistemlerinin kapsamı nedir?

• Yetkinlikler (7 m): Kurumunuzun değişikliklere karşı tutumu nedir?