Sivilleşme Algısı Ölçeği

Özet

Sivilleşme Algısı Ölçeği (SAÖ), bireylerin toplumsal ve siyasi yaşamda sivilleşmeye yönelik algılarını, tutumlarını ve eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçek, Rüştü Yeşil tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen bir çalışma ile Türk kültürüne uyarlanmış ve geçerlik ile güvenirlik analizleri yapılmıştır. Ölçek, farklı düşünce ve oluşumlara saygı duyma, farklılıkları zenginlik olarak görme çabası ve otoriteye karşı olma durumları gibi temel sivil tutumları değerlendiren 34 maddeden oluşmaktadır. SAÖ, sosyal psikoloji ve eğitim bilimleri alanlarında bireylerin sivil toplum bilincini ve demokratik değerlere olan yaklaşımlarını anlamlandırmak için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sivilleşme, Toplumsal Algı, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometrik Ölçek, Sivil Toplum, Rüştü Yeşil.

Yazarlar

Rüştü Yeşil

Amaç

Sivilleşme Algısı Ölçeği’nin (SAÖ) temel amacı, bireylerin sivil değerlere, demokratik katılım ve sivil toplum anlayışına ilişkin algı düzeylerini kapsamlı bir şekilde belirlemektir. Ölçek, sivil yaşamın temel unsurları olan çeşitliliğe saygı, farklılıkları kabul etme ve eleştirel vatandaşlık gibi boyutları ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerinin belirlenmesi ve Türk örnekleminde güvenilir ve geçerli ölçümler yapabildiğinin gösterilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu sayede SAÖ, akademik araştırmalarda ve sosyal politika çalışmalarında kullanılabilecek standardize edilmiş, kültürel olarak uygun bir araç sunmaktadır.

Yapı

SAÖ, sivilleşme kavramını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Ölçek, 34 madde ve üç ana faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, bireylerin sivil değerlere yönelik tutumlarının farklı yönlerini temsil etmektedir:

• Duygusal-Eylemsel Sivilleşme Faktörü: Bireylerin sivil değerleri duygusal olarak benimsemesi ve bu değerleri somut eylemlere dönüştürme eğilimi.
• Düşünsel-Eylemsel Sivilleşme Faktörü: Bireylerin sivil değerlere yönelik bilişsel değerlendirmeleri ve bu değerlendirmeler sonucu ortaya çıkan eylemsel tutumları.
• Sivilleşme Karşıtlığı Faktörü: Sivil toplum değerlerine, farklılıklara veya otoriteye yönelik olumlu sivil yaklaşımlara karşı geliştirilen olumsuz tutumlar veya direnç.

Geçerlik

Sivilleşme Algısı Ölçeği’nin yapı geçerlik çalışmaları, açıklayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Verilerin faktör analizi için uygunluğunu test etmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett küresellik testleri uygulanmıştır.

Analiz sonuçlarına göre, 34 maddelik ölçeğin KMO değeri 0,942 olarak belirlenmiştir, bu değer faktör analizi için mükemmel düzeyde bir uygunluğa işaret eder. Bartlett Testi değerleri ise χ²=6797,770; sd=561; p<0,000 olarak bulunmuştur. Ölçekte kalan maddelerin faktör yükleri 0,441 ile 0,762 arasında değişmektedir ve ölçek kapsamına alınan maddeler, toplam varyansın %47,910’unu açıklamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, Cronbach alpha yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin tutarlı ölçümler yapabildiğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Faktörler bazında ve genel ölçek için hesaplanan Cronbach alpha katsayıları şunlardır:

• Duygusal-Eylemsel Sivilleşme Faktörü: 0,939
• Düşünsel-Eylemsel Sivilleşme Faktörü: 0,845
• Sivilleşme Karşıtlığı Faktörü: 0,727
• SAÖ’nin geneli için: 0,922

Bu yüksek katsayılar, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu ve güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, temel bileşenler analizi yöntemiyle incelenmiştir. Analiz, ölçeğin sivilleşme algısını temsil eden üç temel boyutta toplandığını doğrulamıştır. Faktör yüklerinin 0,441 ile 0,762 arasında değişmesi, her bir maddenin ilgili alt faktöre güçlü bir şekilde katkıda bulunduğunu göstermektedir.

Faktörleştirme sonucunda, ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %47,910’dur. Bu oran, sosyal bilimler ölçekleri için kabul edilebilir bir düzeyde olup, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı yeterli derinlikte temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (5 seçenekli)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin Popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle üniversite öğrencileri ve genel yetişkinler üzerinde kullanıma uygundur).

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması Türkiye’deki örneklem üzerinde yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanmaktadır. Derecelendirme seçenekleri (0) Kesinlikle katılmıyorum ile (4) Kesinlikle katılıyorum arasında sıralanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cronbach alpha, KMO, Faktör Yükü, Sivil Bilinç, Toplumsal Değerler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2018’dir. Sorumlu yazar Rüştü Yeşil’dir. Ölçeğin kullanımı veya ticari olmayan araştırmalarda çoğaltılması için yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Kaynakça

Yeşil, R. (2018). Sivilleşme Algısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 77-88.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: The original PDF can be downloaded here: sivillesme-algisi-olcegi-toad.pdf

Sivilleşme Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Her farklı düşünce ve oluşuma saygı duyabilmektir.
• Farklılıkları barındıran ve zenginlik olarak gören bir toplum oluşturma çabasıdır.
• Devlet ya da otoriteye karşı olma durumudur.