Sivil Birey Özalgı Ölçeği

Özet

Sivil Birey Özalgı Ölçeği, Rüştü Yeşil tarafından 2015 yılında geliştirilmiş bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin kendilerini sivil ve toplumsal roller açısından nasıl algıladıklarını ve bu rollerle ilgili tutumlarını değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, eğitim bilimleri ve sosyal bilimler alanlarında kullanılmak üzere gerekli psikometrik özelliklerin (geçerlik ve güvenirlik) sağlanmasına odaklanmıştır. Ölçek, özellikle gençlerin ve yetişkinlerin özalgı düzeylerini sivil katılım bağlamında ölçmek için önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sivil birey, özalgı, psikolojik ölçek, geçerlik, güvenirlik, Rüştü Yeşil, sosyal algı, sivil katılım, faktör analizi.

Yazarlar

Rüştü Yeşil

Amaç

Sivil Birey Özalgı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sivil kimlikleri ve toplumsal yaşama katılımları hakkındaki özalgılarını nicel olarak değerlendirmektir. Bu ölçüm, bireylerin toplum içindeki rollerini, sorumluluklarını ve etkilerini nasıl kavramsallaştırdıklarını anlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Ölçek, özellikle eğitim araştırmalarında, sivil sorumluluk eğitimi programlarının etkinliğini değerlendirmek ve bireylerin sivil yeterliliklerini belirlemek için kullanılabilir.

Ölçek, bireylerin kendilerini ne kadar aktif, bilgili ve sorumlu birer sivil birey olarak gördüklerini ortaya koymayı hedefler. Bu sayede, toplumsal bilincin ve sorumluluk duygusunun gelişimine yönelik müdahalelerin planlanmasına katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Sivil Birey Özalgısı adı verilen psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bir bireyin kendisini topluluğunun veya devletinin aktif, sorumlu ve bilgili bir üyesi olarak görmesine dair sahip olduğu bilişsel ve duyuşsal değerlendirmeleri kapsar.

Sivil Birey Özalgısı genellikle; sivil sorumluluk bilinci, toplumsal farkındalık, kamusal alanlara katılım istekliliği ve demokratik değerlere bağlılık gibi alt boyutları içermektedir. Ölçeğin geliştirme çalışmasında, bu yapının çok boyutlu olup olmadığı, yapılan Faktör Analizi ile belirlenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması (Yeşil, 2015), psikometrik açıdan sağlam bir araç oluşturmak amacıyla kapsamlı geçerlik analizlerini içermiştir. Geçerlik çalışmaları genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile madde uygunluğunun sağlanması) ve yapı geçerliği (ölçeğin teorik yapıyı doğru ölçtüğünü gösteren analizler) üzerine yoğunlaşmıştır.

Yapı geçerliği, genellikle Faktör Analizi yöntemleriyle desteklenmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçek maddelerinin, kuramsal olarak öngörülen sivil birey özalgı yapısını yeterli düzeyde temsil ettiği gösterilmiştir. Spesifik geçerlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Sivil Birey Özalgı Ölçeği’nin güvenilirliği, ölçümlerin tutarlılığını ve kararlılığını test etmek amacıyla analiz edilmiştir. En yaygın kullanılan yöntem olan iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Geliştirme çalışmasında elde edilen yüksek Alfa katsayıları, ölçeğin araştırma amaçları için yeterli düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı durumlarda ve zamanlarda benzer sonuçlar verme yeteneğini doğrulamıştır. Detaylı güvenirlik değerleri, Rüştü Yeşil’in 2015 tarihli akademik yayınında mevcuttur.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maddelerin altında yatan psikolojik boyutları ortaya çıkarmak için Faktör Analizi (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu ve her bir faktörün sivil birey özalgısının hangi yönlerini temsil ettiğini belirlemiştir.

Faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olacak şekilde oluşturulmuştur. Bu analizler, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen temel istatistiksel kanıtlardan birini sağlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Likert-Tipi derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılmaktadır (Genellikle 4 veya 5 seçenekli bir derecelendirme). Özgün makalede detayları mevcuttur.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim bilimleri bağlamında geliştirildiği için genellikle ergenler veya üniversite öğrencileri gibi öğrenci popülasyonları.

Yaş Grubu: Bilişsel olarak sivil konuları değerlendirebilecek düzeydeki genç ve yetişkin gruplar.

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, 2015 yılında Türkiye’deki eğitim kurumlarından alınan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup ortamında uygulanan öz bildirim (self-report) anketidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Rüştü Yeşil’den izin alınması önerilmektedir. Ticari kullanım koşulları yazar tarafından belirlenir. Yazarın iletişim bilgisi aşağıdadır: [email protected].

Kaynaklar

1. Yeşil, R. (2015). Sivil Birey Özalgı Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Educational Science (Jedus), 4, 104-116.

Makalenin orijinal bağlantısı DergiPark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr.

Ölçeğin tam metin PDF dosyaları aşağıdan indirilebilir:

• sivil-birey-ozalgi-olcegi-toad.pdf
• sivil-birey-ozalgi-olcegi-toad.pdf

Sivil Birey Özalgı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Yeşil, 2015) başvurulması gerekmektedir.