Sınıf Öğretmenleri için Öğretmen Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği

Özet

Sınıf Öğretmenleri için Öğretmen Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği, sınıf öğretmenlerinin mesleki uygulamalarında karşılaştıkları zorluklar ve sahip olmaları gereken temel becerilere ilişkin öz-yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle ilkokul düzeyindeki öğretmenlerin kendilerini ne kadar yetkin hissettiklerini değerlendirerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu geliştirme çalışması, 2021 yılında Sarıkaya ve Sökmen tarafından yayınlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen öz-yeterlik, sınıf öğretmenleri, öz-yeterlik inancı, ölçek geliştirme, psikometri, mesleki beceriler.

Yazarlar

İsmail Sarıkaya, Yasin Sökmen.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, sınıf öğretmenlerinin öğretim süreçlerini yönetme, öğrenci motivasyonunu artırma, disiplin sorunlarıyla başa çıkma ve müfredatı etkili bir şekilde sunma gibi alanlardaki yeterlilik inançlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Geliştiriciler (Sarıkaya & Sökmen, 2021), öğretmenlerin mesleki zorluklara karşı gösterdikleri direnci ve başarı beklentilerini nicel olarak belirleyebilecek standart bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, öğretmenlerin güçlü ve zayıf yönlerini saptayarak, eğitim politikalarının ve hizmet içi eğitim programlarının daha hedef odaklı tasarlanmasına bilimsel zemin hazırlamaktadır. Bu bağlamda, ölçek sadece bir değerlendirme aracı değil, aynı zamanda öğretmen eğitiminde iyileştirme süreçleri için de bir teşhis aracı işlevi görmektedir.

Yapı

Ölçek, Öğretmen Öz-Yeterlik İnancı (Teacher Self-Efficacy Beliefs) yapısal çerçevesine dayanmaktadır. Bu yapı, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’ndan türetilmiştir ve bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirme yeteneğine dair kendi yargısını ifade eder. Sınıf öğretmenleri bağlamında, bu yapı genellikle iki ana bileşen etrafında şekillenir:

• Öğretim Yeterliği: Öğretmenin ders içeriğini aktarma, farklı öğretim yöntemleri kullanma ve sınıf içi etkinlikleri düzenleme becerisine olan inancı.
• Öğrenci Katılımını ve Davranışını Yönetme Yeterliği: Öğrenci motivasyonunu artırma, zorlayıcı öğrenci davranışlarına etkili tepkiler verme ve pozitif bir sınıf ortamı oluşturma becerisine olan inancı.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları, aracın ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla titizlikle yürütülmüştür. Sarıkaya ve Sökmen (2021) çalışmasında genellikle içerik geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliği (faktör analizi ile) incelenmiştir.

Yapı geçerliği kapsamında, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığı istatistiksel yöntemlerle test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin öğretmen öz-yeterliğinin farklı yönlerini temsil ettiğini göstermeyi amaçlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermek için zorunludur. Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Geliştirme makalesinde bu katsayının kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu rapor edilerek, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek bir uyum sergilediği belirtilmiştir.

Yüksek güvenirlik değerleri, Sınıf Öğretmenleri için Öğretmen Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği’nin sınıf öğretmenlerinin öz-yeterlik inançlarını kararlı ve güvenilir bir biçimde değerlendirebileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğunu keşfetmeye yardımcı olurken, DFA ise geliştiricilerin teorik olarak beklediği faktör yapısının veri tarafından desteklenip desteklenmediğini test etmiştir.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin sınıf öğretmenlerinin öz-yeterlik inançlarını temsil eden, anlamlı ve birbirinden ayrışan alt faktörlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu faktörler, öğretim yeterliliği, sınıf yönetimi becerileri ve zorluklarla başa çıkma gibi mesleki alanları kapsamaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Developmental)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme formatında kullanılır. Katılımcılar, maddelerde belirtilen ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler. (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde standart uygulama Likert’tir.)

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Öğretmenler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Mesleğini icra eden sınıf öğretmenleri).

Popülasyon Detayları: İlkokul (Sınıf) öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Uygulama, öğretmenlerin kendi inançlarını ve yeterlilik algılarını değerlendirmelerine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, öz-yeterlik, psikometrik ölçüm, sınıf yönetimi, mesleki yeterlilik, Bayburt Üniversitesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Makalenin yayımlandığı dergi referansında ORCID bilgisi doğrudan sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bayburt Üniversitesi (Yazışma yazarının kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Sarıkaya ve Sökmen tarafından 2021 yılında geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar İsmail Sarıkaya ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı geliştirme süreci, yayımlandığı dergi aracılığıyla erişilebilir durumdadır. İlgili PDF dosyası, aşağıdaki adresten indirilebilir: sinif-ogretmenleri-icin-ogretmen-oz-yeterlik-inanc-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sarikaya, İ. & Sökmen, Y. (2021). Challenges and fundamental skills for primary school teachers: Developing self-efficacy beliefs scale. Turkish Journal of Education, 10(4), 274-296. https://doi.org/10.19128/turje.896092

Makale Linki: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Sınıf Öğretmenleri için Öğretmen Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içeriğinde mevcut değildir. Detaylı maddeler için lütfen Sarıkaya ve Sökmen (2021) makalesine başvurunuz.