Sanatsal Yaratıcılık Ölçeği

Özet

Sanatsal Yaratıcılık Ölçeği, Songül Esin Erol tarafından 2019 yılında, bireylerin sanatsal alandaki yaratıcılık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, Anadolu Üniversitesi’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, sanatsal üretkenliği ve bu sürece eşlik eden bilişsel ve duygusal bileşenleri kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemiştir. Çalışmanın temel amacı, sanat ve psikoloji alanlarında kullanılabilecek, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış standart bir ölçüm aracı sağlamaktır.

Ölçek, öz-bildirim formatında olup, katılımcıların kendi sanatsal yaratıcılık eğilimlerini ve davranışlarını değerlendirmelerine olanak tanır. Geliştirme sürecinde kullanılan detaylı istatistiksel analizler, bu ölçeğin ilgili literatüre önemli bir katkı sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sanatsal Yaratıcılık, Yaratıcılık, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Sanat Eğitimi, Anadolu Üniversitesi

Yazarlar

Songül Esin Erol

Amaç

Sanatsal Yaratıcılık Ölçeği’nin birincil amacı, bireylerin sanatsal alandaki yaratıcılık düzeylerini doğru, güvenilir ve sistematik bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, özellikle sanat eğitimi alan veya sanatsal faaliyetlerle ilgilenen bireylerin yaratıcı potansiyellerini ve yeteneklerini değerlendirmeye odaklanmıştır.

Bu araç, araştırmacılara ve eğitimcilere, sanatsal yaratıcılığın farklı boyutlarını inceleme, yaratıcılığı teşvik eden programların etkinliğini değerlendirme ve yaratıcılık ile diğer psikolojik değişkenler arasındaki ilişkileri analiz etme imkanı sunmak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi süreci, bu yapının Türkiye bağlamında kültürel olarak geçerli bir şekilde ölçülmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki yaratıcılık yapısının sanatsal alana özgü tezahürlerini ölçmektedir. Bu yapı genellikle orijinallik, akıcılık, esneklik, detaylandırma ve sanatsal problem çözme yeteneği gibi boyutları içerir. Ölçeğin maddeleri, bireyin sanatsal fikirler üretme, alışılmışın dışında estetik çözümler bulma ve sanatsal üretim sürecinde yenilikçi yaklaşımlar sergileme eğilimlerini değerlendirmeye odaklanmıştır.

Tez çalışması, Sanatsal Yaratıcılık yapısını oluşturan temel faktörleri belirlemek için kapsamlı bir analiz yürütmüştür. Bu faktörler, yaratıcı düşüncenin sanatsal ifadeye nasıl dönüştüğünü açıklayan alt boyutları temsil etmektedir. Ölçek, sadece sanatsal beceriyi değil, aynı zamanda sanatsal ifadeye yönelik motivasyonu ve tutumu da ölçmeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Sanatsal Yaratıcılık Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten sanatsal yaratıcılığı ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla yürütülmüştür. Geliştirme aşamasında, öncelikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Uzmanlar, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini değerlendirmiştir.

Yapı geçerliği ise istatistiksel yöntemlerle, özellikle Faktör Analizi kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını göstermiştir. Ölçeğin nihai formuna ilişkin detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri, Erol (2019) tarafından hazırlanan yayınlanmamış yüksek lisans tezinde bulunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını incelemiştir. Genellikle, bu tür geliştirme çalışmalarında iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğu belirlenir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizlerine ilişkin sayısal veriler ve uygulanan yöntemler (örneğin, test-tekrar test güvenirliği veya iki yarı güvenirliği), ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezinde ayrıntılı olarak sunulmuştur. Bu veriler, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin kritik bir adımı olan Faktör Analizi, Sanatsal Yaratıcılık Ölçeği’nin altında yatan boyutlu yapıyı ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Çalışmada muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak maddelerin hangi faktörler altında toplandığı belirlenmiş ve ölçeğin çok boyutlu yapısı test edilmiştir.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin teorik çerçeve ile uyumunu sağlamıştır. Analiz sonuçları, sanatsal yaratıcılığın tek bir genel faktör yerine, farklı yönleri temsil eden alt faktörlerden oluştuğunu göstermiş olabilir. Bu alt faktörler, ölçeğin skorlanmasında ve yorumlanmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme, Öz-bildirim Ölçeği

Biçim: Likert Tipi Derecelendirme (Örnek: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a kadar uzanan derecelendirme sistemi kullanılmıştır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri veya Genel Yetişkin Popülasyonu (Sanatsal faaliyetlerle ilgilenen bireyler)

Yaş Grubu: Yetişkin (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirme örneklemi, tez çalışmasının yöntem bölümünde detaylandırılmıştır. Tipik olarak, psikometrik çalışmalar için yeterli büyüklükte bir üniversite öğrencisi grubu kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak geliştirilmiş, psikometrik standartlara uygun bir ölçektir. Uygulama süresi, kullanılan madde sayısına bağlı olarak tahmini 10-15 dakikadır.

Anahtar Kelimeler

Sanatsal Yaratıcılık, Yapı Geçerliği, Güvenirlik Analizi, Ölçek Geliştirme, Yüksek Lisans Tezi, Psikolojik Ölçme

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Tezin ana metninde veya YÖK tez merkezinde yer almaktadır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Kullanım ve izinler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Songül Esin Erol ile e-posta yoluyla iletişime geçilmelidir.

Tez Erişimi: Ölçeğin geliştirildiği teze YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim mümkündür: tez.yok.gov.tr.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sanatsal-yaraticilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erol, S. E. (2019). Sanatsal Yaratıcılık Ölçeğinin geliştirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Sanatsal Yaratıcılık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik kaynaktan sağlanan bilgiler, ölçeğin maddelerini içermemektedir. Maddelerin tamamı ve ölçek formatı, Erol (2019) tarafından hazırlanan “Sanatsal Yaratıcılık Ölçeğinin geliştirilmesi” başlıklı yüksek lisans tezinde ayrıntılı olarak yer almaktadır. Araştırmacılar, maddelere erişim için doğrudan teze başvurmalıdır.