Pediatri Hemşireleri İçin Moral Distres Revize-Ölçeği

Özet

Pediatri hemşirelerinin yaşadığı ahlaki rahatsızlık düzeyini ve sıklığını ölçmek amacıyla geliştirilen Pediatri Hemşireleri İçin Moral Distres Revize-Ölçeği, Türkiye’deki hemşirelik pratiğine uyarlanmıştır. Bu ölçek, Kovancı (2020) tarafından yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılarak kullanıma sunulmuştur. Toplam 21 maddeden oluşan ölçek, iki ayrı 5’li Likert tipi ölçek ile rahatsızlık düzeyi ve sıklığını değerlendirmektedir. Bu uyarlama çalışması, pediatri hemşirelerinin etik ikilemler karşısında yaşadıkları içsel çatışmaları anlamak ve ele almak için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ahlaki rahatsızlık, pediatri hemşireliği, hemşirelik etiği, ölçek uyarlaması, geçerlik, güvenirlik, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Mustafa Sabri Kovancı

Amaç

Pediatri Hemşireleri İçin Moral Distres Revize-Ölçeği’nin temel amacı, pediatri alanında çalışan hemşirelerin mesleki uygulamaları sırasında karşılaştıkları etik sorunlar ve değer çatışmaları sonucunda deneyimledikleri ahlaki rahatsızlık düzeyini ve sıklığını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, hemşirelerin etik ikilemlerle nasıl başa çıktıklarını, bu durumların ruhsal ve mesleki iyilik halleri üzerindeki etkilerini belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması, Türk kültürüne ve sağlık sistemine özgü dinamikler bağlamında pediatri hemşirelerinin yaşadığı ahlaki rahatsızlığı geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirme ihtiyacını karşılamaktadır. Bu sayede, hemşirelik eğitimi programlarının ve sağlık kuruluşlarındaki etik destek mekanizmalarının geliştirilmesine yönelik kanıta dayalı veriler elde edilmesi hedeflenmektedir.

Yapı

Ölçek, ahlaki rahatsızlık kavramını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ahlaki rahatsızlık, bireyin etik olarak doğru olanı bildiği ancak dışsal veya içsel engeller nedeniyle bu eylemi gerçekleştiremediği zaman ortaya çıkan psikolojik bir durumdur. Bu durum, sağlık hizmetleri gibi yüksek etik sorumluluk gerektiren alanlarda çalışan profesyoneller için özellikle yaygındır. Pediatri hemşireleri, çocuk hastaların savunmasızlığı, ailelerin karmaşık kararları ve sınırlı kaynaklar gibi faktörler nedeniyle sıklıkla bu tür ikilemlerle karşılaşabilirler.

Ölçek, ahlaki rahatsızlığın hem duygusal yoğunluğunu (rahatsızlık düzeyi) hem de deneyimlenme sıklığını ayrı ayrı değerlendirerek bu yapının çok boyutlu doğasını yakalamayı amaçlar. Bu iki boyutlu ölçüm, ahlaki rahatsızlığın tam bir profilini sunarak, hemşirelerin yaşadığı etik çatışmaların derinliğini ve yaygınlığını anlamaya yardımcı olur. Ölçeğin maddeleri, pediatri hemşirelerinin karşılaşabileceği tipik etik sorunları yansıtacak şekilde formüle edilmiştir.

Geçerlik

Pediatri Hemşireleri İçin Moral Distres Revize-Ölçeği Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Kovancı (2020) tarafından Hacettepe Üniversitesi’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında yürütülmüştür. Bu tez çalışması, ölçeğin kavramsal yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu değerlendirmeyi hedeflemiştir. Geçerlik, bir ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü ifade eder ve bu çalışma kapsamında çeşitli geçerlik türlerinin incelendiği varsayılmaktadır.

Genel olarak, ölçek uyarlama çalışmalarında kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile), yapı geçerliği (faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerle) ve ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili diğer ölçeklerle korelasyon) gibi yöntemler kullanılır. Kovancı’nın tezinde bu geçerlik çalışmalarının detaylı bulgularının yer aldığı ve ölçeğin Türkçe formunun pediatri hemşireleri arasında ahlaki rahatsızlığı geçerli bir şekilde ölçtüğünü gösteren verilerin sunulduğu düşünülmektedir. Ancak, orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi de Kovancı (2020) tarafından yapılan yüksek lisans tezi çalışmasının bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, bir ölçme aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder. Ölçek uyarlama çalışmalarında genellikle iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı ile) ve test-tekrar test güvenirliği (farklı zamanlarda yapılan ölçümlerin tutarlılığı) gibi yöntemler değerlendirilir.

Kovancı’nın tez çalışmasında, Pediatri Hemşireleri İçin Moral Distres Revize-Ölçeği’nin Türkçe formunun iç tutarlılık katsayılarının ve diğer güvenirlik göstergelerinin incelendiği ve bu bulguların ölçeğin güvenilir bir ölçme aracı olduğunu desteklediği varsayılmaktadır. Orijinal kaynakta belirli güvenirlik değerleri sunulmamış olsa da, bir yüksek lisans tezinde bu tür psikometrik özelliklerin titizlikle incelenmesi beklenmektedir.

Faktör Analizi

Pediatri Hemşireleri İçin Moral Distres Revize-Ölçeği’nin Türkçe formunun faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Kovancı (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasının önemli bir bileşenidir. Faktör analizi, bir dizi gözlenen değişken arasındaki ilişkileri açıklayan temel, daha az sayıda gizil faktörleri belirlemek için kullanılan istatistiksel bir yöntemdir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda korunup korunmadığını ortaya koyar.

Yapılan faktör analizinin, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklediği veya kültürel bağlama özgü yeni bir faktör yapısı ortaya koyduğu düşünülmektedir. Bu analiz, ölçeğin psikometrik özelliklerinin derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunarak, ahlaki rahatsızlık kavramının Türk pediatri hemşireleri bağlamında nasıl deneyimlendiğine dair önemli bilgiler sağlamıştır. Detaylı bulgular Kovancı’nın yayımlanmamış yüksek lisans tezinde bulunmaktadır.

Ölçek

Test Tipi: Uyarlama

Format: 21 maddeden oluşan, iki sütunlu 5’li Likert tipi ölçek. Birinci sütun rahatsızlık düzeyini (0: Hiç, 1: Düşük, 2: Orta, 3: Yoğun, 4: Çok Yoğun), ikinci sütun ise sıklığı (0: Asla, 1: Az Sıklıkta, 2: Ara sıra, 3: Sıklıkla, 4: Çok Sık) ölçmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçeğin dili belirtilmemiş olup, bu giriş Türkçe uyarlamayı kapsamaktadır).

Popülasyon Grubu: Pediatri hemşireleri.

Yaş Grubu: Pediatri alanında çalışan yetişkin hemşireler (genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki hastanelerin pediatri birimlerinde görev yapan lisans veya üstü eğitime sahip hemşireler.

Test Metodolojisi: Katılımcıların kendi beyanlarına dayalı, öz bildirim şeklinde uygulanan bir anket formu. Genellikle kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Pediatri, hemşirelik, ahlaki rahatsızlık, etik, ölçek, psikometri, Türkiye, sağlık hizmetleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi, Ankara (Yüksek lisans tezinin yürütüldüğü kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretler hakkında bilgi almak amacıyla sorumlu yazar Mustafa Sabri Kovancı ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2020 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları ile ilgili bilgiler için yazarın belirtilen e-posta adresi üzerinden irtibat kurulması önerilmektedir.

Referanslar

• Kovancı, M.S. (2020). Pediatri hemşireleri için Moral Distres Revize-Ölçeği Türkçe formunun geçerlik güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Pediatri Hemşireleri İçin Moral Distres Revize-Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

21 madde
8.madde: Bir meslektaşımın ya da hekimin tıbbi tedavi ile ilgili yaptığı hatayı
kayıtlara geçirmediğini öğrendiğimde, bu konuda herhangi bir şey
yapmaktan kaçınmak

The original PDF can be downloaded here: pediatri-hemsireleri-icin-moral-distres-revize-olcegi-toad.pdf