Otizm Spektrum Bozukluğu Bilgi Ölçeği

Özet

Otizm Spektrum Bozukluğu Bilgi Ölçeği (OSBBÖ), öğretmenlerin Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla uyarlanmış bir araçtır. Bu ölçek, özellikle OSB tanısı almış çocukların eğitim süreçlerine entegrasyonu ve kaynaştırılması bağlamında öğretmen yeterliliklerini ve bilgi eksikliklerini tespit etmeyi hedefler.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması Yakup Burak ve Emine Ahmetoğlu tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş ve “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Kaynaştırılması ve Bütünleştirilmesinde Öğretmenlerle İlgili Değişkenlerin İncelenmesi” başlıklı makalede kullanılmıştır. Ölçek, eğitimcilerin özel eğitim ihtiyacı olan bu popülasyona yönelik bilgi birikimini sistematik olarak değerlendirme imkanı sunar.

Anahtar Kelimeler

Otizm Spektrum Bozukluğu, OSB, Bilgi Ölçeği, Kaynaştırma Eğitimi, Öğretmen Tutumları, Psikoloji, Uyarlama.

Yazarlar

Yakup Burak, Emine Ahmetoğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklarla çalışan veya çalışması muhtemel olan öğretmenlerin, bu bozukluk hakkındaki genel ve spesifik bilgi düzeylerini saptamaktır. Bu bilgi seviyesinin belirlenmesi, kaynaştırma ve bütünleştirme eğitimlerinin başarısı için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, öğretmenlerin OSB’li öğrencilerin ihtiyaçlarına yönelik pedagojik yaklaşımları ne ölçüde bildiğini değerlendirerek, hizmet içi eğitim programlarının planlanmasına bilimsel bir temel sağlamayı amaçlamaktadır. Uyarlama çalışması, Türkiye bağlamında öğretmenlerin bu alandaki bilgi düzeylerinin incelenmesine odaklanmış olup, araştırmacılara bu alandaki değişkenleri inceleme fırsatı sunmuştur.

Yapı

Otizm Spektrum Bozukluğu Bilgi Ölçeği, katılımcıların bilişsel bilgi alanlarını kapsayan bir yapıyı ölçer. Bu yapı, genellikle OSB’nin tanımı, etiyolojisi, karakteristik semptomları (sosyal iletişim eksiklikleri, tekrarlayıcı davranışlar) ve etkili eğitim stratejileri hakkındaki bilgi düzeylerini içerir. Ölçek, öğretmenlerin bu karmaşık bozukluğa dair bilimsel temelli bilgilere ne kadar hakim olduğunu ölçmeyi amaçlar.

Ölçek, salt bilgiye dayalı maddelerden oluşur ve genellikle doğru/yanlış veya çoktan seçmeli formatta sunulur. Bu sayede, öğretmenlerin özel eğitim ihtiyaçları olan öğrencilere yönelik bilgi temellerinin nicel olarak değerlendirilmesine olanak tanır ve bilgi eksikliği olan spesifik alanların tespit edilmesine yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerine dair detaylı istatistiksel veriler kaynak içerikte sunulmamıştır. Ancak, bu tür bilgi ölçeklerinin uyarlama süreçlerinde içerik geçerliği ve yapı geçerliği kritik öneme sahiptir. İçerik geçerliği, ölçek maddelerinin Otizm Spektrum Bozukluğu bilgisi alanını kapsamlı bir şekilde temsil edip etmediği uzman görüşleri aracılığıyla sağlanmış olmalıdır.

Yapı geçerliği açısından ise, ölçeğin teorik olarak ilgili yapıları ölçüp ölçmediği faktör analizleri ile incelenir. Ölçeğin, farklı eğitim seviyelerindeki öğretmenlerin bilgi düzeylerini anlamlı bir şekilde ayırabilme kapasitesi, yapı geçerliğine dair önemli bir kanıt teşkil eder. Detaylı geçerlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi tavsiye edilir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte Otizm Spektrum Bozukluğu Bilgi Ölçeği’nin güvenirlik katsayısı açıkça belirtilmemiştir. Ancak bilimsel bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığının gösterilmesi amacıyla Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının hesaplanmış olması beklenir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı bilgi yapısını ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Buna ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de uygulanabilir. Bu analizler, öğretmenlerin bilgi düzeylerinin kısa bir süre zarfında ne kadar stabil kaldığını ortaya koyarak ölçeğin ölçüm tutarlılığını destekler.

Faktör Analizi

Otizm Spektrum Bozukluğu Bilgi Ölçeği’nin orijinal yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını belirlemek için faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmış olabilir. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğü varsayılıyorsa, faktör analizi hangi bilgi alanlarının (örneğin, tanı bilgisi, müdahale bilgisi) ayrı alt boyutlar olarak kümelendiğini gösterir.

Faktör analiz sonuçları, uyarlanan ölçeğin kültürel ve dilsel farklılıklara rağmen orijinal ölçeğin teorik yapısını sürdürüp sürdürmediği konusunda önemli kanıtlar sunar. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturur.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Genellikle kapalı uçlu bilgi maddeleri (Doğru/Yanlış veya Çoktan Seçmeli) içerir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitimciler (Öğretmenler)

Age Group: Yetişkin (Öğretmenler)

Population Details: Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların kaynaştırılması ve bütünleştirilmesi süreçlerinde görev alan sınıf ve özel eğitim öğretmenleri.

Test Methodology: Öz Bildirimli Bilgi Düzeyi Ölçümü.

Anahtar Kelimeler

Yakup Burak, Emine Ahmetoğlu, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, OSB Bilgi Düzeyi, Kaynaştırma, Bütünleştirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Yakup Burak (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Yakup Burak veya ilgili yayın kuruluşu aracılığıyla temin edilmelidir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda telif hakları ve ücretlendirme konusunda yazarın politikaları geçerlidir. Uygulama ve puanlama prosedürleri için orijinal makaleye başvurulması zorunludur.

Kaynaklar

• Burak, Y. & Ahmetoğlu, E. (2020). “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Kaynaştırılması ve Bütünleştirilmesinde Öğretmenlerle İlgili Değişkenlerin İncelenmesi” Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi.19(73), 478-503. Makalenin çevrimiçi bağlantısı: dergipark.org.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: otizm-spektrum-bozuklugu-bilgi-olcegi-toad.pdf

Otizm Spektrum Bozukluğu Bilgi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.