Östaki Borusu Disfonksiyonu Ölçeği

Özet

Östaki Borusu Disfonksiyonu Ölçeği (ÖBDÖ), orijinal adı Eustachian Tube Dysfunction Questionnaire-7 (ETDQ-7) olan ölçeğin Türkçe uyarlamasıdır. Bu ölçek, hastaların kendi bildirimlerine dayanarak Östaki Borusu Disfonksiyonu (ÖBD) semptomlarının ciddiyetini ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması, 2017 yılında Özgür ve arkadaşları tarafından yapılmış olup, Türk popülasyonunda klinik ve araştırma amaçlı kullanım için sağlam psikometrik özellikler sergilediği gösterilmiştir. Ölçek, özellikle kulak burun boğaz (KBB) uzmanlarının klinik değerlendirmelerine yardımcı olmak için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Östaki Borusu Disfonksiyonu, ETDQ-7, Uyarlama, Otorinolaringoloji, Semptom Değerlendirmesi, Kulak Sağlığı, Psikometri.

Yazarlar

Özgür, E., Bilgen, C., Özyurt, B. C. (Uyarlama Çalışması).

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Östaki Borusu Disfonksiyonu (ÖBD) ile ilişkili semptomların sıklığını ve şiddetini standartlaştırılmış bir yöntemle ölçmektir. Bu standardize edilmiş ölçüm, hem hastaların tedavi öncesi durumlarını belirlemede hem de uygulanan tedavilerin etkinliğini zaman içinde izlemede kliniklere yardımcı olmayı hedefler.

ÖBDÖ, yedi maddeden oluşmakta olup, hastanın son bir ay içindeki deneyimlerini yansıtan öz bildirim verilerini toplar. Bu veriler, klinisyenlere ÖBD’nin hastanın günlük yaşamı üzerindeki yükünü nicel olarak değerlendirme imkanı sunar.

Yapı

Östaki Borusu Disfonksiyonu Ölçeği-7 (ETDQ-7), Östaki borusunun işlev bozukluğundan kaynaklanan ana semptom kümelerini ölçmek üzere tasarlanmış tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, genellikle üç temel semptom alanına odaklanır:

• Kulakta Dolgunluk ve Basınç: Kulakta hissedilen rahatsızlık ve dolgunluk hissi.

• Ağrı ve İşitme Semptomları: Kulak ağrısı, çıtırtı sesleri (krepitus) ve işitme değişiklikleri.

• Akıntı ve Tıkanıklık: Kulak akıntısı veya sürekli tıkanıklık hissi.

Ölçek, bu semptomların şiddetini bir araya getirerek genel bir ÖBD şiddet skoru sağlar. Yüksek skorlar, daha ciddi disfonksiyonu işaret eder.

Geçerlik

Özgür ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal ve ayırt edici geçerliği incelenmiştir. Yapılan analizler, ÖBDÖ’nün klinik olarak teşhis edilmiş ÖBD hastalarını sağlıklı bireylerden başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini göstermiştir (ayırt edici geçerlik).

Çalışmada, ölçeğin maddelerinin ölçmek istedikleri yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösteren uygun faktör yüklerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda ÖBD semptomlarını ölçmek için geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe Östaki Borusu Disfonksiyonu Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık analizleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin maddeleri arasında yüksek bir iç tutarlılığın (internal consistency) mevcut olduğunu ortaya koymuştur.

Genellikle güvenirlik katsayısı olarak bildirilen Cronbach’s Alpha değeri, kabul edilebilir sınırların üzerinde bulunmuştur, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelmektedir. Bu yüksek tutarlılık, ölçeğin klinik değerlendirmelerde güvenilir sonuçlar verdiğini doğrular.

Faktör Analizi

Özgür ve arkadaşları tarafından yürütülen faktör analizi, Türkçe ETDQ-7’nin orijinal ölçek yapısına benzer bir faktör yapısı sergileyip sergilemediğini araştırmıştır. Orijinal İngilizce ölçek genellikle tek faktörlü bir yapı olarak kullanılsa da, bazı analizler semptomları alt boyutlara ayırmaktadır.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, ölçeğin klinik uygulamada kullanılmak üzere yeterince sağlam ve tutarlı bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin yedi maddesinin Östaki Borusu Disfonksiyonu’nun genel şiddetini tek bir skorla temsil etmede etkili olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) ve Öz Bildirim Semptom Değerlendirme Ölçeği

Format: 7 maddelik, 6 dereceli Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Östaki Borusu Disfonksiyonu şüphesi olan veya tanısı konmuş yetişkin hastalar.

Yaş Grubu: Yetişkin.

Popülasyon Detayları: Klinik ortamlarda kulak burun boğaz uzmanları tarafından değerlendirilen hastalar.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir semptomun son bir ay içindeki şiddetini veya sıklığını 0 (problem yok) ile 5 (şiddetli problem) arasında bir skorla derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

ETD, Kulak, Otoloji, Semptom Şiddeti, Öz Bildirim, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Erdoğan Özgür

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricileri tarafından belirlenen kullanım izinleri ve telif hakları geçerlidir. Türkçe adaptasyon çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle izin alınması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: eustachian-tube-dysfunction-questionnaire-7-toad.pdf

Kaynaklar

Özgür, E., Bilgen, C., & Özyurt, B. C. (2017). Turkish validity and reliability of Eustachian Tube Dysfunction Questionnaire-7. Brazilian Journal of Otorhinolaryngology. DOİ: 10.1016/j.bjorl.2017.05.001

(Orijinal Geliştirme Kaynağı): McCoul ED, Anand VK, Christodoulou G. Eustachian Tube Dysfunction: A New Classification and Measurement Tool. Am J Rhinol Allergy. 2012;26(3):187–90.

[quads id=5]

Östaki Borusu Disfonksiyonu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak metin içerisinde ölçek maddeleri (soru listesi) bulunmamaktadır. Ölçek, 7 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler, kulakta ağrı, basınç, çıtırtı, tıkanıklık ve işitme değişiklikleri gibi ÖBD ile ilişkili semptomların şiddetini ölçmektedir.