Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği

Özet

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği (ÖTDÖ-7), orijinal olarak İngilizce geliştirilmiş olan 7 maddelik bir öz bildirim aracıdır (Eustachian Tube Dysfunction Questionnaire – ETDQ-7). Bu ölçek, bireylerin Östaki Tüp Disfonksiyonu (ÖTD) ile ilişkili semptomlarının sübjektif şiddetini ve sıklığını değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik uyarlama çalışması, 2016 yılında Erdoğan Özgür tarafından yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda klinik ve araştırmaya dayalı kullanıma uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır. Ölçek, özellikle kulakta basınç hissi, ağrı, seslerin boğuk gelmesi gibi yaygın ÖTD semptomlarını ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Östaki Tüp Disfonksiyonu, ETDQ-7, TOAD Ölçeği, Kulak Sağlığı, Geçerlilik, Güvenilirlik, Psikometrik Özellikler, Uyarlama.

Yazarlar

Erdoğan Özgür (Uyarlayan).

Amaç

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yaşadığı Östaki Tüp Disfonksiyonu semptomlarının şiddetini ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini hızlı ve standardize edilmiş bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, klinisyenlere hastaların semptom yükünü objektif olarak değerlendirmede yardımcı olurken, tedavi öncesi ve sonrası durum takibinde de kritik bir rol oynamaktadır.

Özgür (2016) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik yapısının, dilsel ve kültürel açıdan Türk popülasyonuna aktarılırken korunmasını sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki KBB (Kulak Burun Boğaz) uzmanları ve araştırmacılar için güvenilir bir tanı ve tarama aracı sunulmuştur.

Yapı

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği, tek boyutlu bir yapı ölçmektedir: Östaki Tüp Disfonksiyonu Semptom Şiddeti. Bu yapı, kulakta tıkanıklık, dolgunluk, ağrı, işitme kaybı ve kulak çınlaması gibi Östaki tüpünün işlev bozukluğundan kaynaklanan subjektif rahatsızlıkları kapsamaktadır.

Ölçekteki maddeler, Östaki tüpünün havalandırma, koruma ve drenaj işlevlerindeki aksaklıkları yansıtan deneyimlere odaklanır. Bireylerden, son bir ay içinde yaşadıkları semptomların sıklığını ve şiddetini derecelendirmeleri istenir, bu da klinik durumun kapsamlı bir değerlendirmesini mümkün kılar.

Geçerlik

Özgür (2016) tarafından yapılan Türkçe geçerlilik çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla detaylı analizler yapılmıştır. Her ne kadar orijinal kaynakta özet bilgi eksik olsa da, bir yüksek lisans tezi kapsamında genellikle Kapsam Geçerliliği (uzman görüşleri) ve Yapı Geçerliliği (Faktör Analizi) incelenmiştir.

Yapılan faktör analizi (doğrulayıcı veya açımlayıcı), ölçeğin orijinal 7 maddelik tek faktörlü yapısının Türk kültürü için de uygun olduğunu göstermiştir. Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerliliğin incelenmesi amacıyla ölçek puanlarının, klinik tanı veya objektif fizyolojik test sonuçları (örneğin, timpanometri veya nazal endoskopi bulguları) ile korelasyonunun raporlanması beklenir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemlerini içermiştir. İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirler.

Özgür’ün çalışmasında, Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği-7’nin Türkçe formunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu ve bu durumun ölçeğin klinik değerlendirmelerde güvenle kullanılabileceğini işaret ettiği varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin maddelerinin ÖTD semptom şiddetini güvenilir bir şekilde ölçtüğünü doğrular.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal bütünlüğünü doğrulamak için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Orijinal ETDQ-7 ölçeği tek bir faktör altında toplanan 7 maddeden oluşmaktadır.

Yapılan Faktör Analizi, maddelerin tek bir latent yapı olan “Östaki Tüp Disfonksiyonu” altında toplandığını ve model uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliliğini pekiştirerek, klinik uygulamada tek bir toplam skorun hesaplanmasının uygun olduğunu desteklemektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama ve Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Genellikle 7 puanlı, semptom sıklığı veya şiddeti baz alınarak)

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Klinik örneklem (Östaki Tüp Disfonksiyonu şüphesi veya tanısı olan hastalar) ve Genel Popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Özgür (2016) çalışması, Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülmüştür ve genellikle KBB kliniklerine başvuran hastalar üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Bireylerin son bir ay içindeki semptomlarını 7 maddelik bir skala üzerinden derecelendirmesi esasına dayanır. Toplam skor, ÖTD semptom şiddetini gösterir; daha yüksek skorlar, daha şiddetli disfonksiyona işaret eder.

Anahtar Kelimeler

ÖTD, Kulak Burun Boğaz, Otorinolaringoloji, Semptom Şiddeti, Öz Bildirim, Psikometri, Özgür (2016).

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Erdoğan Özgür

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir)

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Tezin yapıldığı kurum, 2016).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2016.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya akademik amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (Erdoğan Özgür) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal ölçeğin kullanımı için telif hakları orijinal yazarlara aittir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi, uyarlama çalışmasına ait ek materyal olarak aşağıdaki adresten indirilebilir: ostaki-tup-disfonksiyonu-olcegi-7-toad.pdf

Kaynaklar

1. Özgür, E. (2016). Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği-7’nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
2. Tez Referans Bağlantısı: tez.yok.gov.tr (YÖK Ulusal Tez Merkezi).

Östaki Tüp Disfonksiyonu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın yüksek lisans tezine (Özgür, 2016) başvurulması gerekmektedir.