Ortaöğretim Öğrencilerine Yönelik Programlama Öz Yeterlilik Ölçeği

Özet

Ortaöğretim Öğrencilerine Yönelik Programlama Öz Yeterlilik Ölçeği, 2020 yılında Esra Cesur-Özkara ve Tuğba Yanpar-Yelken tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin programlama becerilerine yönelik sahip oldukları inançları ve yeterlilik algılarını değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermekte olup, eğitim teknolojileri ve bilgisayar bilimi eğitimindeki öğrencilerin psikolojik yapılarını anlamak için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Ölçek, öğrencilerin karmaşık programlama görevlerini başarıyla yerine getirme yeteneklerine olan güvenlerini ölçmeye odaklanarak, öz yeterlilik teorisi çerçevesinde yapılandırılmıştır. Bu çalışma, özellikle Türkiye bağlamında, ortaöğretim seviyesindeki programlama eğitiminin etkinliğini değerlendirmede ve öğrencilerin motivasyon kaynaklarını belirlemede araştırmacılara ve eğitimcilere yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlilik, Programlama, Ortaöğretim, Bilgisayar Bilimleri Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Güvenilirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Esra Cesur-Özkara, Tuğba Yanpar-Yelken

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ortaöğretim kademesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin, programlama konularında kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini bilimsel ve standart bir şekilde ölçmektir. Geliştirme süreci, öğrencilerin algoritma oluşturma, kod yazma, hataları ayıklama (debugging) ve programı çalıştırma gibi temel programlama aktivitelerindeki inanç düzeylerini tespit etmeye odaklanmıştır.

Ölçek, öğretmenlere ve araştırmacılara, öğrencilerin programlamaya yönelik öz yeterlilik düzeylerindeki değişimleri izleme ve bu değişimlere etki eden eğitimsel müdahaleleri değerlendirme imkanı sunar. Bu sayede, öğrencilerin düşük öz yeterlilik algısına sahip oldukları alanlar belirlenerek, hedefe yönelik destek programları geliştirilebilir.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Teorisi’ne dayanan öz yeterlilik yapısını ölçmektedir. Programlama öz yeterliliği, öğrencilerin belirli bir programlama görevini başarıyla tamamlayabileceğine dair kişisel yargılarıdır. Bu yapı genellikle çok boyutlu olarak ele alınır ve programlamanın farklı aşamalarındaki yeterlilik algılarını kapsar.

Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar, öğrencilerin sadece teknik bilgiye sahip olup olmadıklarından ziyade, bu bilgiyi karmaşık problemlere uygulayabilme ve sonuç alabilme inancına odaklanır. Bu, programlama sürecindeki zorluklarla başa çıkma, yeni dilleri öğrenme ve proje geliştirme gibi alanlardaki bilişsel ve motivasyonel süreçleri içerir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Cesur-Özkara & Yanpar-Yelken, 2020), ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Yapı geçerliğini sağlamak için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili literatür ve uzman görüşleri doğrultusunda konuyu temsil ettiğinden emin olmak için kapsam (içerik) geçerliği sağlanmıştır. Çalışmanın detayları, ölçeğin programlama öz yeterlilik yapısını ortaöğretim öğrencileri popülasyonunda güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değeri, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu göstermek için hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach’s Alpha değeri, ölçeğin maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü işaret eder.

Geliştirme çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayılarının, kabul edilebilir akademik standartların üzerinde olduğu varsayılmaktadır. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda ve benzer öğrenci gruplarında kararlı sonuçlar verme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ortaöğretim Öğrencilerine Yönelik Programlama Öz Yeterlilik Ölçeği’nin faktör yapısını belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizler, programlama öz yeterliliğinin tek bir genel faktörden mi yoksa birden fazla alt boyuttan mı oluştuğunu ortaya koymuştur. Genellikle, bu tür öz yeterlilik ölçekleri, farklı programlama beceri alanlarına (örneğin, algoritmik düşünme, hata ayıklama, uygulama geliştirme) ayrılan alt faktörlere sahiptir.

Yapılan analizler sonucunda belirlenen faktör yapısı, ölçeğin yapı geçerliğini desteklemekte ve araştırmacıların programlama öz yeterliliğinin hangi spesifik bileşenlerinin daha baskın olduğunu anlamalarına olanak tanımaktadır.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme Çalışması (Self-Report)

Format: Likert Ölçeği Tipi (Genellikle 5’li veya 6’lı derecelendirme ile yanıtlanır. Orijinal çalışmada derecelendirme bilgisi net olarak belirtilmemiştir, ancak öz yeterlilik ölçeklerinde standart uygulama budur.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaöğretim Öğrencileri (Lise öğrencileri)

Age Group: 14-18 Yaş Aralığı (Tahmini)

Population Details: Bilgisayar Bilimi veya bilişim teknolojileri dersleri alan ortaöğretim öğrencileri.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kapsamında, anket yoluyla veri toplama.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojisi, Algoritma, Kodlama, Faktör Analizi, Güvenirlik, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Esra Cesur Özkara ([email protected])

Correspondence Address: Sorumlu yazar Esra Cesur Özkara ile iletişime geçilmelidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve ticari olmayan amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar (Esra Cesur Özkara) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Genellikle bu tür geliştirme ölçekleri akademik araştırmalarda ücretsiz olarak kullanılabilir, ancak izin alınması zorunludur.

Referanslar

Cesur-Özkara, E., & Yanpar-Yelken, T. (2020). Ortaöğretim Öğrencilerine Yönelik Programlama Öz Yeterlilik Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 10(2), 345-365. https://doi.org/10.17943/etku.632606

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ortaogretim-ogrencilerine-yonelik-programlama-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Ortaöğretim Öğrencilerine Yönelik Programlama Öz Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.