Ölçme Değerlendirme Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Ölçme Değerlendirme Yeterlik Algısı Ölçeği (ÖDYÖ) 2015 yılında Işıner Sever ve A. İ. Şaban tarafından yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik personelin ölçme ve değerlendirme süreçlerine yönelik yeterlik algılarını belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Bu ölçek, öğretim elemanlarının kendilerini ne kadar yetkin gördüklerini ve bu yetkinlik algısının eğitim kalitesi üzerindeki potansiyel etkilerini incelemek için kritik bir araç sunmaktadır. Ölçek, özellikle akademik çevrelerdeki öz-yeterlik inançlarının belirlenmesi ve geliştirilmesi gereken alanların tespiti açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Ölçme ve Değerlendirme, Yeterlik Algısı, Akademisyen, Öz-yeterlik, Psikometrik Geliştirme, Öğretim Elemanları, Eğitim Bilimleri.

Yazarlar

Işıner Sever, A. İ. Şaban.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının, ders verme, sınav hazırlama, uygulama ve sonuçları değerlendirme gibi temel ölçme ve değerlendirme görevlerini yerine getirme konusundaki algılanan yeterlik düzeylerini belirlemektir. Bu belirleme, akademik personelin mesleki gelişim ihtiyaçlarını ortaya koymak ve hizmet içi eğitim programlarının etkinliğini artırmak için bir zemin sağlar.

Araştırmacılar, ölçme ve değerlendirme yeterlik algısının, öğretim elemanlarının öğrenci başarısını adil ve doğru bir şekilde yansıtma becerileriyle yakından ilişkili olduğunu varsaymaktadır. Ölçek, bu yeterlik algılarını çok boyutlu bir yapıda inceleyerek, hangi alanlarda (örneğin, geleneksel testler, alternatif değerlendirme yöntemleri, etik standartlar) algının daha düşük veya yüksek olduğunu tespit etmeyi amaçlar.

Yapı

Ölçme Değerlendirme Yeterlik Algısı Ölçeği, yeterlik algısını ölçen ve genellikle çok faktörlü bir yapıya sahip olan psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle akademik personelin ölçme araçlarını hazırlama, uygulama, analiz etme ve sonuçları yorumlama becerilerine dair inançlarını kapsar.

Ölçek geliştirme çalışmaları, genellikle bu yapının farklı alt boyutlardan oluştuğunu göstermiştir. Bu alt boyutlar arasında “Geleneksel Ölçme Yeterliği” (çoktan seçmeli testler, yazılı sınavlar), “Alternatif Değerlendirme Yeterliği” (portfolyo, performans değerlendirme) ve “Ölçme Sonuçlarını Kullanma Yeterliği” (geri bildirim verme, notlandırma) gibi bileşenler bulunabilir. Bu bileşenler, öğretim elemanlarının görev tanımlarındaki çeşitliliğe paralel olarak yapılandırılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiği belirlenmiştir.

Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili literatür ve uzman görüşleri dikkate alınarak geliştirilmesi yoluyla içerik geçerliği sağlanmıştır. Kapsamlı bir madde havuzu oluşturulmuş ve uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yeterlik alanlarını temsil etme düzeyi değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency) hesaplanarak rapor edilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel ve alt boyutlar bazında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu bulunmuştur.

Genellikle, bu tür bir yeterlik algısı ölçeğinde Cronbach Alfa katsayısının .80 ve üzerinde olduğu rapor edilir, bu da ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçekten elde edilen puanların zaman içinde istikrarlı ve hatasız olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçme Değerlendirme Yeterlik Algısı Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. KFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu belirlemek için kullanılmış; DFA ise belirlenen faktör yapısının teorik model ile uyumunu test etmiştir.

Analizler, genellikle ölçeğin birden fazla faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin ölçme ve değerlendirme yeterliğinin farklı yönlerini temsil ettiğini göstermiştir. Faktör yüklerinin yeterince yüksek olması, maddelerin ilgili faktöre güçlü bir şekilde bağlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi) Ölçeği. Orijinal makalede derecelendirme bilgisi yer almamakla birlikte, yeterlik algısı ölçekleri genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi formatta sunulur.

Language Available: Türkçe

Population Group: Akademik Personel / Öğretim Elemanları

Age Group: Yetişkin (Yükseköğretim Kurumlarında Görevli)

Population Details: Üniversitelerde görev yapan araştırma görevlileri, öğretim görevlileri, yardımcı doçentler, doçentler ve profesörler.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report) ölçeğidir. Katılımcılar, kendilerine sunulan yeterlik ifadelerine ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Akademik Yeterlik, Öz-değerlendirme, Yükseköğretim, Psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Işıner Sever)

Correspondence Address: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eskişehir, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için genellikle sorumlu yazar Işıner Sever ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda izinler genellikle makale referans gösterilerek alınabilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarların onayı zorunludur.

Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişime açıktır. Makalenin tam metnine buradan ulaşılabilir: dergipark.gov.tr.

Kaynaklar

• Sever, I., ve Saban, A. İ. (2015). Öğretim elemanlarının ölçme ve değerlendirme yeterlik algılarının belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2), 173-204. DOI: http://dx.doi.org/10.19171/uuefd.70673

Ölçme Değerlendirme Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen makalenin tam metninin incelenmesi gerekmektedir.