Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği

Özet

Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği (ÖMDÖ), Nihal Tunca tarafından 2012 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, ilköğretim kademesinde görev yapan öğretmenlerin sahip olduğu mesleki değerlerin düzeylerini ve yapılarını psikometrik yöntemlerle belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğretmenlik mesleğinin temel etik, ahlaki ve profesyonel değerlerini ölçerek, eğitim sistemindeki değerler eğitimine ilişkin önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Mesleki Değerler, Likert Ölçeği, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Yapı Geçerliği

Yazarlar

Nihal Tunca

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ilköğretim öğretmenleri için geçerli ve güvenilir, 58 maddeden oluşan bir Mesleki Değerler Ölçeği geliştirmektir. Geliştirme süreci tamamlandıktan sonra, ölçek kullanılarak ilköğretim öğretmenlerinin mesleki değerlere sahip olma düzeyleri belirlenmiş ve bu düzeylerin çeşitli demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir.

Çalışma, öğretmenlerin mesleğe olan bakış açılarını, etik kurallara bağlılıklarını ve değer sistemlerini derinlemesine anlamayı amaçlamış; bu sayede öğretmen yetiştirme programlarına ve hizmet içi eğitimlere girdi sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği (ÖMDÖ), öğretmenlik mesleği bağlamında bireylerin benimsediği temel değer yargılarını ve profesyonel etik ilkelerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçülen yapı, öğretmenlerin öğrencilere, meslektaşlarına, kuruma ve topluma karşı sorumluluklarını şekillendiren ahlaki ve mesleki ilkeleri kapsamaktadır. Ölçek, öğretmenlerin mesleki bağlılıklarını ve değer odaklı davranışlarını yansıtan alt boyutlardan oluşmaktadır.

Geçerlik

ÖMDÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü göstermek amacıyla titizlikle yürütülmüştür. Yapı geçerliğini belirlemek için öncelikle açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin teorik yapısına uygun faktör yapısını ortaya koymuştur.

AFA’nın ardından, benzer ölçekler geçerliği çalışmaları yapılarak geliştirilen ölçeğin ilgili diğer ölçüm araçlarıyla olan ilişkisi incelenmiştir. Son olarak, AFA sonucunda ortaya çıkan faktör modelinin veri setine ne ölçüde uyum sağladığını test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Bu üç aşamalı faktör analizi süreci, ölçeğin yapısal sağlamlığını kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını incelemek üzere çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Güvenirliği incelemek için kullanılan temel yöntemler şunlardır:

• İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa).
• Madde-toplam korelasyonları.
• Uç grupların karşılaştırılması.
• Test yarılama yöntemi.

Öğretmenlerin mesleki değerlere sahip olma düzeylerini belirlemeye yönelik yanıtlar betimsel istatistik teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca, değer düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini test etmek amacıyla bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve parametrik olmayan testlerden Kruskall Wallis H Testi uygulanmıştır. Nitel verilerin analizi ise içerik analizi yaklaşımına göre yapılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında faktör analizi, hem keşif hem de doğrulama amacıyla kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi, ölçeğin madde havuzundan çok boyutlu yapıyı çıkarmak ve maddeleri alt faktörler altında gruplamak için temel alınmıştır. Bu aşama, mesleki değerler yapısının ampirik olarak hangi bileşenlerden oluştuğunu göstermiştir.

Modelin doğrulanması aşamasında ise Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, AFA ile belirlenen faktör yapısının, teorik beklentilerle ve yeni örneklem verileriyle ne derece uyumlu olduğunu istatistiksel olarak test etmiştir. Bu çift aşamalı analiz, ölçeğin yapısal geçerliğinin yüksek olduğunu göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: 58 madde

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğretmenleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Meslek Sahibi) Öğretmenler

Popülasyon Detayları: İlköğretim kademesinde görev yapan eğitimciler.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (1= hiçbir zaman – 5= her zaman). Bu derecelendirme, katılımcıların mesleki değerlere ne sıklıkta sahip olduklarını veya uyguladıklarını belirlemeye yöneliktir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim etiği, Öğretmenlik mesleği, Yapısal eşitlik modellemesi, İçerik analizi, Kruskall Wallis H Testi, İlköğretim

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012

Kullanım İzinleri: Ölçek, doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım ve izinler için sorumlu yazar Nihal Tunca ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Bilinmiyor (Akademik tez çalışması kapsamında geliştirilmiştir).

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: ogretmen-mesleki-degerler-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Tunca, N. (2012). İlköğretim öğretmenleri için Mesleki Değerler Ölçeğinin geliştirilmesi ve ilköğretim öğretmenlerinin mesleki değerlerinin belirlenmesi (Doktora tezi). Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

• Tez Merkezi Bağlantısı: YÖK Ulusal Tez Merkezi

Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği (ÖMDÖ), toplam 58 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin tam metinleri bu kaynakta listelenmemiştir; maddelerin detaylarına erişim için referans verilen doktora tezi incelenmelidir.