Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği

Özet

Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği (ÖYÖ), Çiğdem Çağlar tarafından 2012 yılında geliştirilen ve öğrencilerin okul ortamında deneyimledikleri yabancılaşma düzeylerini ölçmeyi amaçlayan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin akademik süreçlere, okul yönetimine, öğretmenlere ve genel olarak eğitim sistemine karşı hissettikleri kopukluk, güçsüzlük ve anlamsızlık gibi duygusal ve bilişsel tepkileri değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde kapsamlı bir Faktör Analizi çalışması yapılmış olup, Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu gösterilmiştir.

ÖYÖ, eğitim psikolojisi ve sosyolojisi alanlarında öğrenci motivasyonu, okul başarısızlığı ve okul terk riski gibi konularla ilişkili yabancılaşma fenomenini derinlemesine incelemek için önemli bir araç sağlamaktadır. Ölçek, özellikle lise ve üniversite düzeyindeki öğrencilerin eğitim ortamlarına ne ölçüde entegre olduklarını veya yabancılaştıklarını belirlemek amacıyla kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Yabancılaşması, Okul Ortamı, Psikometrik Ölçek, Eğitim ve Bilim, Çiğdem Çağlar, Yabancılaşma, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Çiğdem Çağlar

Amaç

Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği’nin temel amacı, ortaöğretim ve yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin eğitim sistemine ve okul yaşantısına karşı geliştirdikleri yabancılaşma hissinin boyutlarını ve yoğunluğunu nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, eğitimcilerin ve araştırmacıların yabancılaşmaya yol açan faktörleri tespit etmelerine ve bu olumsuz durumu azaltmaya yönelik stratejiler geliştirmelerine yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, spesifik olarak öğrencilerin akademik hayattan kopukluk, kurallara karşı duyarsızlık, kişisel hedeflerin anlamsızlaşması ve sosyal izolasyon gibi yabancılaşma alt boyutlarındaki durumlarını saptamak için tasarlanmıştır. Bu sayede, müdahale programları daha hedef odaklı bir şekilde planlanabilir.

Yapı

Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği, sosyolojik ve psikolojik yabancılaşma teorilerine dayanan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Çağlar (2012) tarafından geliştirilen bu yapı, öğrencilerin kendilerini okul ortamına ait hissetmeme, akademik süreçlerde kontrol kaybı yaşama ve okulun amaçlarını benimsememe durumlarını kapsar. Tipik olarak yabancılaşma, güçsüzlük, anlamsızlık, normsuzluk, sosyal izolasyon ve kendine yabancılaşma gibi alt boyutlarda ele alınır.

Ölçek, öğrencilerin eğitim deneyimlerinin duygusal ve motivasyonel yönlerini yansıtan maddeler içerir. Bu yabancılaşma yapısı, öğrencinin akademik başarısı ve genel refahı üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle eğitim araştırmalarında kritik bir değişkendir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilmesine dair orijinal çalışmada (Çağlar, 2012), yapının psikometrik geçerlik kanıtlarının sunulması beklenmektedir. Bu kanıtlar genellikle yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik ve ayırt edici geçerliği içerir. Yapı geçerliği için sıklıkla Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Orijinal makale incelendiğinde, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu faktör yapısına sahip olduğu gösterilmiştir. Madde-toplam korelasyonları ve faktör yükleri, maddelerin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini doğrulamaktadır. Çalışmanın detaylarına Ted Egitim ve Bilim dergisinin ilgili sayısından ulaşılabilir: egitimvebilim.ted.org.tr.

Güvenirlik

Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendirmiştir. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı olarak Cronbach Alfa değerleri hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının tutarlılığını göstererek ölçeğin zaman içinde güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Çağlar (2012), ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirmiştir. Bu analiz, yabancılaşmanın alt boyutlarını (örneğin, güçsüzlük, normsuzluk) tanımlamıştır.

AFA sonuçlarının ardından, ölçeğin teorik yapısının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) sunarak ölçeğin çok faktörlü yapısının sağlam olduğunu desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme/Uyarlama Tipi Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Ölçeği (Tipik olarak 4 veya 5 seçenekli derecelendirme formatı kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenci Popülasyonu (Ortaöğretim ve Yükseköğretim)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve genç yetişkinlik (Yaklaşık 14-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ortaöğretim kurumlarından veya üniversitelerden gönüllü öğrenciler.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların her maddeye ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını belirttikleri standart bir öz bildirim prosedürünü içerir. Puanlama, ters maddelerin kodlanması sonrasında toplam puan veya alt boyut puanları üzerinden yapılır; yüksek puan, yüksek düzeyde öğrenci yabancılaşmasını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Okul Başarısı, Öz Bildirim, Likert Ölçeği, Geliştirme, Psikometri, Geçerlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Mevcut değil (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Yazışma Adresi: Çiğdem Çağlar (2012 yılındaki kurumsal bağlılığına göre.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Ticari kullanım için izinler ve ücretler, orijinal yazar (Çiğdem Çağlar) ve yayıncı (Eğitim ve Bilim Dergisi) ile iletişime geçilerek belirlenmelidir.

Test Yılı: 2012

Orijinal makale, TED tarafından yayınlanan hakemli bir dergide açık erişim olarak sunulmuştur, bu da akademik kullanımın genellikle kolaylaştırıldığı anlamına gelir.

Kaynaklar

• Çağlar, Ç. (2012). Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği’nin geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 37(166), 195-205.

• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: egitimvebilim.ted.org.tr

Öğrenci Yabancılaşma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde mevcut değildir. Maddelere erişim için Çağlar (2012) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.